Công ty Đóng tàu Hạ Long: Hành trình 50 năm vươn tầm công nghiệp tàu thủy Việt Nam

Từ công trường thời chiến đến nhà máy hiện đại

Ngày 4/3/1966, Thủ tướng Chính phủ ban hành văn bản giao Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) tổ chức nghiên cứu, lập dự án xây dựng nhà máy đóng mới và sửa chữa phương tiện thủy phục vụ vận tải hàng hóa, quốc phòng và nền kinh tế quốc dân.

Ngày 15/11, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) quyết định thành lập Nhà máy Đóng tàu Hạ Long, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ giai đoạn xây dựng sang tổ chức sản xuất.

Sau quá trình khảo sát, Chính phủ quyết định lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy tại khu vực Giếng Đáy, thị xã Hòn Gai (nay thuộc phường Việt Hưng, tỉnh Quảng Ninh). Đây là vị trí được đánh giá có nhiều lợi thế về giao thông thủy, bộ, đồng thời đáp ứng yêu cầu chiến lược phục vụ phát triển kinh tế lâu dài.

Theo thiết kế ban đầu, nhà máy có công suất đóng mới 20 tàu/năm và sửa chữa 20 tàu/năm loại 400 tấn. Sau đó, trước yêu cầu phát triển mới, quy mô nhà máy được nâng lên đóng mới tàu trọng tải 1.000 tấn.

Trong quá trình chuẩn bị xây dựng, Chính phủ Ba Lan đã hỗ trợ Việt Nam thiết kế, cung cấp thiết bị và đào tạo nguồn nhân lực cho dự án. Hàng trăm cán bộ, công nhân Việt Nam được cử sang Ba Lan học tập, tiếp nhận công nghệ, tạo nền tảng cho đội ngũ kỹ thuật của nhà máy sau này.

Năm 1969, Ban Kiến thiết 213 được thành lập để tổ chức xây dựng Nhà máy đóng tàu Giếng Đáy. Công trường T3 bước vào giai đoạn thi công với sự tham gia của các chuyên gia Việt Nam và Ba Lan.

Trong những năm chiến tranh, công trường nhiều lần bị máy bay Mỹ đánh phá. Dù gặp nhiều khó khăn, cán bộ, công nhân vẫn kiên trì bám trụ, bảo vệ máy móc, thiết bị, duy trì lực lượng để tiếp tục thi công sau khi chiến tranh kết thúc.

Theo thiết kế ban đầu, nhà máy có công suất đóng mới 20 tàu/năm và sửa chữa 20 tàu/năm loại 400 tấn. Sau đó, trước yêu cầu phát triển mới, quy mô nhà máy được nâng lên đóng mới tàu trọng tải 1.000 tấn.

Ngày 15/11/1976, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) quyết định thành lập Nhà máy Đóng tàu Hạ Long, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ giai đoạn xây dựng sang tổ chức sản xuất.

Những năm đầu hoạt động, nhà máy tập trung sửa chữa phương tiện thủy, đóng mới các loại tàu phục vụ vận tải trong nước và nhiệm vụ quốc phòng. Các sản phẩm như tàu đẩy 135CV, sà lan, tàu vận tải trọng tải từ vài trăm đến hàng nghìn tấn đã từng bước khẳng định năng lực sản xuất của đơn vị.

Dựng thương hiệu bằng những con tàu trọng tải lớn

Ông Nguyễn Văn Mạnh, Tổng Giám đốc Công ty Đóng tàu Hạ Long cho biết, bước vào thời kỳ đổi mới, đơn vị đã chủ động thích ứng với cơ chế thị trường, mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và tăng cường hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước.

Theo ông Mạnh, trong giai đoạn 1990-1995, nhà máy đã hoàn thành hàng trăm sản phẩm đóng mới, sửa chữa nhiều loại phương tiện thủy, trong đó có các tàu vận tải trọng tải lớn phục vụ phát triển kinh tế và quốc phòng.

Hiện Công ty Đóng tàu Hạ Long đầu tư nhiều hạng mục trọng điểm như đà tàu 50.000 tấn, đà bán ụ 70.000 tấn, hệ thống cẩu trọng tải lớn cùng dây chuyền làm sạch, chế tạo phân đoạn tàu hiện đại, tạo nền tảng để đóng mới các sản phẩm có tải trọng và yêu cầu kỹ thuật cao.

Năm 1996, khi Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam được thành lập, Nhà máy Đóng tàu Hạ Long trở thành một trong những đơn vị nòng cốt của ngành, mở ra giai đoạn phát triển với hàng loạt dự án đóng tàu quy mô lớn. Doanh nghiệp từng bước làm chủ công nghệ, triển khai nhiều sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật cao như tàu hàng 6.300 DWT, 12.000 DWT, tàu container 1.016 TEU, tàu chở khí hóa lỏng và các phương tiện chuyên dụng.

Một dấu mốc quan trọng được ghi nhận vào năm 2002 khi nhà máy hạ thủy thành công tàu hàng 12.000 DWT Vinashin Star, khẳng định năng lực đóng tàu trọng tải lớn. Tiếp đó, việc chế tạo thành công tàu container 1.016 TEU, tàu hàng 12.500 DWT, 53.000 DWT và đặc biệt là tàu chở ô tô sức chở 4.900 xe xuất khẩu đã góp phần đưa thương hiệu Đóng tàu Hạ Long vươn ra thị trường quốc tế.

Ông Nguyễn Văn Mạnh cho biết thêm, giai đoạn 2007-2017, mặc dù ngành đóng tàu chịu tác động từ biến động kinh tế toàn cầu và quá trình tái cơ cấu Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam, Công ty Đóng tàu Hạ Long vẫn duy trì hoạt động sản xuất, từng bước nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và mở rộng hợp tác quốc tế.

Trong giai đoạn này, doanh nghiệp đầu tư nhiều hạng mục trọng điểm như đà tàu 50.000 tấn, đà bán ụ 70.000 tấn, hệ thống cẩu trọng tải lớn cùng dây chuyền làm sạch, chế tạo phân đoạn tàu hiện đại, tạo nền tảng để đóng mới các sản phẩm có tải trọng và yêu cầu kỹ thuật cao.

Vừa qua, ngày 12/02/2026, Công ty Đóng tàu Hạ đã tổ chức Lễ bàn giao tàu khách Emerald Kaia cho chủ đầu tư là Công ty Scenic Tour. Tàu Emerald Kaia có chiều dài 120 mét, được thiết kế theo tiêu chuẩn hiện đại, đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, kỹ thuật và môi trường. Con tàu được tối ưu hóa cho hoạt động du lịch cao cấp, mang đến không gian sang trọng, tiện nghi cùng trải nghiệm đẳng cấp cho hành khách.

Bên cạnh các tàu vận tải biển, Công ty Đóng tàu Hạ Long còn hợp tác với Tập đoàn Damen (Hà Lan) để đóng mới nhiều dòng tàu chuyên dụng như tàu kéo, tàu dịch vụ dầu khí, tàu tuần tra và tàu phục vụ quốc phòng.

Sau 50 năm xây dựng và phát triển, Công ty Đóng tàu Hạ Long đã hình thành đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân kỹ thuật có trình độ, tích lũy kinh nghiệm trong thiết kế, chế tạo và hoàn thiện nhiều dòng tàu hiện đại. Từ nền tảng được gây dựng trong những năm tháng chiến tranh, doanh nghiệp không ngừng đổi mới, vượt qua nhiều giai đoạn khó khăn để khẳng định vị thế trong ngành công nghiệp tàu thủy Việt Nam.

Theo Tổng Giám đốc Nguyễn Văn Mạnh, thời gian tới, Công ty Đóng tàu Hạ Long sẽ tiếp tục nâng cao năng lực sản xuất, đẩy mạnh đổi mới công nghệ, mở rộng hợp tác quốc tế và phát triển nguồn nhân lực, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế biển, công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.