Công việc của tân Chủ tịch Fed ngày càng khó

Chủ tịch Fed Kevin Warsh - Ảnh: Reuters.

Không chờ đợi lâu, thị trường trái phiếu và Nhà Trắng đã đặt ra những bài toán khó cho ông Warsh, nhất là sau khi báo cáo việc làm tháng 5 khả quan hơn dự báo khiến các nhà giao dịch tăng cường đặt cược vào khả năng tăng lãi suất vào cuối năm.

Thị trường việc làm tăng trưởng mạnh đã dẫn tới cảnh báo công khai từ một thành viên có quyền bỏ phiếu của Fed rằng lãi suất cao hơn có thể là điều cần thiết trong mùa hè này, và một ngân hàng lớn ở Phố Wall đã dự báo Fed có thể sẽ khởi động một loạt các đợt tăng lãi suất bắt đầu từ tháng 12 năm nay.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump tiếp tục nhắc lại sự thất vọng bấy lâu của ông về việc các nhà đầu tư coi dữ liệu kinh tế mạnh mẽ là tin xấu vì những dữ liệu như thế khiến họ cho rằng Fed sẽ phản ứng bằng cách tăng lãi suất. "Với một báo cáo việc làm tuyệt vời như vừa được công bố, giá cổ phiếu nên tăng thay vì giảm. Tăng trưởng kinh tế không có nghĩa là lạm phát tăng”, ông Trump viết trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social.

SỰ ĐẢO CHIỀU CỦA BỨC TRANH KINH TẾ MỸ

Sau khi Bộ Lao động Mỹ công bố báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng 5 với 172.000 công việc mới, cao hơn nhiều so với con số dự báo 85.000 công việc mới, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã tăng mạnh vì dữ liệu này củng cố khả năng tăng lãi suất. Trong phiên giao dịch cùng ngày, thị trường chứng khoán Mỹ giảm điểm mạnh.

Ông Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng (NEC), chuyên gia kinh tế hàng đầu của ông Trump, đã lên truyền hình để lập luận rằng báo cáo việc làm cho thấy Fed có thể cắt giảm lãi suất trong thời gian không xa.

Theo tờ báo Wall Street Journal, những diễn biến này phản ánh mức độ khó khăn cao mà ông Warsh phải đối mặt khi bước vào cuộc họp chính sách tiền tệ đầu tiên tại Fed với tư cách là chủ tịch. Cuộc họp này sẽ diễn ra vào ngày thứ Ba và thứ Tư tuần tới, tức ngày 16-17/6. Có thể nói, tình trạng của nền kinh tế Mỹ hiện nay đã rất khác so với khi ông Trump chọn ông Warsh cho ghế chủ tịch Fed vào tháng 1 năm nay.

Vào thời điểm đó, thị trường dự kiến Fed sẽ cắt giảm lãi suất tới 3 lần trong năm 2026. Các quan chức không chắc chắn liệu thị trường lao động - với tỷ lệ thất nghiệp đã tăng 1 điểm phần trăm dù không có suy thoái kinh tế - có thể duy trì vững mà không cần thêm sự hỗ trợ hay không. Và với nhu cầu lao động đang nguội dần và lạm phát dường như vẫn đang trong xu hướng giảm về mục tiêu 2% của Fed nếu không do tác động của thuế quan, lãi suất quỹ liên bang có vẻ như đang ở vùng thắt chặt.

Chỉ 4 tháng sau, gần như mọi mảnh ghép của bức tranh đó đã đảo ngược. Hoạt động tuyển dụng không chỉ ổn định mà còn tăng tốc trở lại. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang gây ra những căng thẳng về nguồn cung nguyên liệu thô và điện, đồng nghĩa áp lực lạm phát lớn hơn. Chưa kể, cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran đã dẫn tới tình trạng đóng cửa kéo dài ở eo biển Hormuz, đẩy giá xăng dầu và các hàng hóa khác lên cao, với giá xăng ở Mỹ đã tăng gần 50% kể từ đầu năm.

Cuộc tranh luận kéo dài của Fed về việc nên đặt rủi ro nào lên trước - thị trường việc làm suy yếu hay giá cả tăng cao - hiện đang được giải quyết theo hướng ngả về phe những người "diều hâu" lo ngại lạm phát tăng cao. Họ cũng chính là những người đã hoài nghi về việc Fed cắt giảm lãi suất vào cuối năm ngoái.

Trong số đó có Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, bà Beth Hammack, người đã bày tỏ lập trường cứng rắn trong cuộc họp tháng 4 của Fed. Tại thời điểm đó, bà Hammack và hai thành viên khá kêu Fed loại bỏ khỏi tuyên bố chính thức sau cuộc họp nội dung ngầm gợi ý rằng việc cắt giảm lãi suất vẫn có khả năng xảy ra hơn là tăng lãi suất.

Theo dự báo của thị trường và giới chuyên gia ở thời điểm hiện tại, Fed sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp vào tuần tới và xóa nội dung đó khỏi tuyên bố.

Phát biểu hôm 5/6, bà Hammack nói giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp sắp tới là là hợp lý, “nhưng nếu các xu hướng gần đây tiếp tục, có thể sớm thích hợp để hành động”. Giới quan sát nhận định phát biểu này cho thấy người đứng đầu Fed Cleveland đã sẵn sàng thúc đẩy một đợt tăng lãi suất trong cuộc họp tiếp theo của Fed vào cuối tháng 7.

Một thành viên có quyền bỏ phiếu khác của Fed là Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan vào đầu tuần này đã chỉ ra rằng bà sẽ ủng hộ một đợt tăng lãi suất vào cuối năm nay nếu các điều kiện hiện tại vẫn duy trì.

XUNG ĐỘT KỲ VỌNG GIỮA PHỐ WALL VÀ NHÀ TRẮNG

Kỳ vọng ở Phố Wall đang bắt đầu dịch chuyển theo chiều hướng tương tự. Tuần trước, ngân hàng BNP Paribas đã trở thành ngân hàng lớn đầu tiên đưa các đợt tăng lãi suất vào dự báo về năm 2026, cho rằng Fed sẽ đảo ngược tất cả ba lần cắt giảm lãi suất với lượng giảm 0,25 điểm phần trăm mỗi lần của năm ngoái trong một loạt các đợt tăng bắt đầu từ tháng 12.

Ngay cả các nhà kinh tế đã dành thời gian cả năm ngoái kêu gọi Fed cắt giảm lãi suất cũng dịch chuyển quan điểm theo hướng "diều hâu" hơn.

"Thị trường lao động Mỹ đang cho thấy dấu hiệu tăng tốc”, chuyên gia Neil Dutta của công ty Renaissance Macro Research cho biết trong một báo cáo cách đây ít ngày. Ông dự báo tại cuộc họp tháng 7, Fed có thể phát tín hiệu rằng động thái tiếp có thể sẽ là một đợt tăng lãi suất. Ông cũng cho rằng nếu Fed tăng lãi suất, số lần tăng sẽ không phải chỉ có một.

Sự phản đối lớn nhất đối với logic đó đến từ chính quyền Tổng thống Trump - người đã không ngừng hối thúc Fed giảm lãi suất mạnh hơn so với những gì đã thực hiện vào năm ngoái. Một mùa hè đầy rẫy các cuộc thảo luận về tăng lãi suất có thể đẩy lãi suất vay thế chấp nhà và các khoản vay khác ở Mỹ tăng cao ngay trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Trong những tuần gần đây, các quan chức cấp cao trong Chính phủ Mỹ đã cố gắng xoa dịu lo ngại về lạm phát, lập luận rằng giá năng lượng sẽ nhanh chóng hạ nhiệt khi xung đột ở Trung Đông kết thúc.

Trao đổi với hãng tin CNBC vào hôm 5/6, ông Hassett đã tìm cách ngăn chặn sự dịch chuyển kỳ vọng theo hướng cho rằng Fed sẽ phải tăng lãi suất. Ông nói sự tăng trưởng việc làm không phải là một trường hợp điển hình "nơi cần tăng lãi suất”, mà ngược lại Fed "sẽ có dư địa khi theo dõi các con số thống kê để đi đến quyết định cắt giảm lãi suất”.

Ông Hassett nhận xét báo cáo việc làm tháng 5 cho thấy một nền kinh tế đang tăng trưởng vì năng lực sản xuất đang mở rộng thay vì nhu cầu đang quá nóng. "Đây là một con số việc làm từ phía cung, có nghĩa là chúng ta có thể cùng lúc có tăng trưởng và lạm phát thấp," ông nói.

Ông Trump đã chọn ông Warsh vào ghế chủ tịch Fed với kỳ vọng lãi suất sẽ giảm. Tại lễ tuyên thệ nhậm chức của ông Warsh hồi cuối tháng 5, Tổng thống nói rằng ông muốn Chủ tịch mới "hoàn toàn độc lập”. Nhưng chỉ vài giờ sau, tại một cuộc mít tinh, ông Trump đã nêu rõ những gì ông kỳ vọng ở tân Chủ tịch Fed: "Nếu lãi suất giảm, mọi người sẽ rất, rất hạnh phúc”.

Quan điểm nước đôi đó lại được ông Trump đưa ra sau báo cáo việc làm tháng 5. "Tôi sẽ để ông Kevin đưa ra quyết định đó”, ông Trump nói khi được hỏi về quyết định lãi suất tại cuộc họp sắp tới của Fed. Rồi sau đó, ông lại nói thêm: "Tôi muốn thấy lãi suất thấp hơn”.