Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng - Vươn mình trong sắc xuân

Hành trình du xuân trên 4 tuyến du lịch trải nghiệm

Trải rộng trên diện tích hơn 3.683 km², bao trùm 36 xã, phường của tỉnh, CVĐC Non nước Cao Bằng là miền đất hội tụ những giá trị địa chất, địa mạo tiêu biểu, mang tầm vóc quốc gia và quốc tế. Vùng đất giàu trầm tích lịch sử - văn hóa với hơn 215 di tích được xếp hạng, trong đó có 3 khu di tích quốc gia đặc biệt. Dòng suối Lê-nin hiền hòa chảy quanh chân núi Các Mác thuộc Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, xã Trường Hà - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về nước lãnh đạo Cách mạng Việt Nam vào mùa xuân năm 1941 sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước. Rừng Trần Hưng Đạo, nơi thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân năm 1944 và Địa điểm Chiến thắng Biên giới năm 1950 tiếp nối những dấu mốc hào hùng trong hành trình giành độc lập, tự do của dân tộc.

Câu lạc bộ “Cùng em khám phá Công viên địa chất”. Ảnh: Sơn Tùng.

Trong không gian địa chất được kiến tạo qua hàng trăm triệu năm, những dãy núi đá vôi trùng điệp, hệ thống hang động kỳ vĩ, thác nước quanh năm tung bọt trắng xóa như thác Bản Giốc, dòng sông Quây Sơn xanh biếc uốn lượn giữa biên cương, cùng các danh thắng nổi tiếng như: động Ngườm Ngao, hồ Thang Hen, Vườn Quốc gia Phja Oắc - Phja Đén… tạo nên sức hút đặc biệt cho vùng CVĐC.

Dựa trên những giá trị cốt lõi đã được UNESCO ghi nhận, Cao Bằng phát triển du lịch CVĐC theo bốn tuyến trải nghiệm chủ đạo, đưa du khách khám phá trọn vẹn thiên nhiên, lịch sử và văn hóa bản địa trong sắc xuân miền núi.

Tuyến du lịch cụm phía Bắc “Hành trình về nguồn cội” đưa du khách đến các phường, xã: Thục Phán, Hòa An, Hà Quảng, Trường Hà… nơi lưu giữ nhiều di sản văn hóa - lịch sử tiêu biểu cho truyền thống yêu nước và cách mạng. Mùa xuân, giữa không gian kỳ vĩ của thiên nhiên, du khách có dịp lắng nghe câu chuyện lịch sử tại đền vua Lê, đền Dẻ Đoóng, Khu di tích lịch sử Kim Đồng, đặc biệt là Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó. Hành trình này còn mở ra cơ hội khám phá tiến trình phát triển địa chất hơn 500 triệu năm của Trái đất thông qua các di sản địa chất có giá trị quốc tế. Tại đây, các nhà khoa học phát hiện hóa thạch cúc đá, có giá trị khoa học trong việc định tuổi các tầng đá và xác định cấu trúc địa tầng. Hóa thạch cúc đá cũng được lựa chọn làm biểu trưng của CVĐC Non nước Cao Bằng, đại diện cho hai dạng địa hình karst trẻ và karst già, đồng thời mang ý nghĩa văn hóa đặc sắc của vùng đất này.

Tuyến du lịch cụm phía Tây “Khám phá Phja Oắc - vùng núi của những đổi thay” tập trung tại các xã: Nguyên Bình, Thành Công, Tam Kim... Mùa xuân, du khách đến Vườn quốc gia Phja Oắc - Phja Đén được chiêm ngưỡng vẻ đẹp giao hòa của núi đất, núi đá, rừng nguyên sinh và khí hậu đặc trưng vùng cao. Bên cạnh giá trị địa chất, tuyến phía Tây còn ghi dấu ấn bởi hệ sinh thái đa dạng cùng các điểm di sản văn hóa - lịch sử như đồn Phai Khắt, mỏ thiếc Tĩnh Túc, làng nghề dệt thổ cẩm in sáp ong của người Dao Tiền… mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc về đời sống vùng cao.

Tuyến du lịch phía Đông "Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên" qua các xã: Trà Lĩnh, Quảng Uyên, Trùng Khánh, Đàm Thủy, Lý Quốc… là hành trình khám phá vẻ đẹp cùng văn hóa bản địa và ẩm thực đặc trưng của các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao… Trong không khí xuân, du khách được hòa mình vào không gian lễ hội, làng nghề truyền thống, thưởng thức những món ăn đậm đà hương vị truyền thống. Điểm nhấn của tuyến này là thác Bản Giốc, thác nước lớn và đẹp thứ tư trên thế giới trong số các thác nằm trên đường biên giới giữa hai quốc gia, đồng thời là trung tâm của CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng. Giữa mùa xuân, thác nước trắng xóa, cảnh quan nguyên sơ, khoáng đạt, để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng du khách.

Tuyến “Một thời hoa lửa” là nơi hội tụ các di sản địa chất, lịch sử và văn hóa tiêu biểu của vùng non nước. Du khách sẽ được trải nghiệm tại 15 điểm đến chính như: Hồ hóa thạch, với địa chất độc đáo; Nhà lưu niệm đồng chí Hoàng Đình Giong, lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam, ở phường Thục Phán; di tích Đồn Đông Khê, ở xã Đông Khê; đỉnh núi Báo Đông, nơi Bác Hồ trực tiếp ra trận, chỉ đạo Chiến dịch Biên giới thu đông năm 1950, ở xã Đức Long, cùng các hóa thạch cổ, di sản núi lửa dưới đại dương, rừng cây di sản và làng nghề truyền thống gắn với đời sống bản địa.

Trải nghiệm xuân giữa không gian di dản văn hóa phi vật thể

Không chỉ là “bảo tàng địa chất ngoài trời”, Non nước Cao Bằng còn là không gian văn hóa sống động của cộng đồng các dân tộc, với những nếp nhà sàn mộc mạc, làn điệu then, sli, lượn vang vọng giữa núi rừng, cùng lối sống hài hòa với thiên nhiên được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Mùa xuân nơi đây mang vẻ đẹp rất riêng, trên những con đường uốn lượn giữa núi non trùng điệp, sắc đào phai, mận trắng điểm xuyết giữa màu xanh bạt ngàn của rừng núi, báo hiệu một năm mới khởi đầu đầy hy vọng. Du khách đến với CVĐC Non nước Cao Bằng không chỉ để ngắm cảnh, mà còn để cảm nhận nhịp thở của đất trời, chiều sâu của lịch sử và bản sắc văn hóa vùng biên cương.

Các chuyên gia Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO, Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản Việt Nam khảo sát kiểm tra, đánh giá hệ thống bảng biển tại điểm di sản đèo Mã Phục (xã Trà Lĩnh). Ảnh Sơn Tùng

Phó Giám đốc Ban Quản lý CVĐC Non nước Cao Bằng Hoàng Thị Huệ cho biết: Mục tiêu xuyên suốt của Ban Quản lý là vừa giữ vững danh hiệu CVĐC toàn cầu UNESCO, vừa khai thác hiệu quả các giá trị di sản để phục vụ phát triển bền vững, góp phần nâng cao đời sống cộng đồng địa phương và khẳng định vị thế của Cao Bằng trên bản đồ du lịch - di sản quốc tế. Ban Quản lý mong mỗi người dân Cao Bằng tiếp tục phát huy vai trò chủ thể của di sản, chung tay gìn giữ cảnh quan, bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa và làm du lịch một cách văn minh, trách nhiệm. Tin tưởng rằng, với sự chung tay của cộng đồng và du khách, CVĐC sẽ ngày càng được bảo tồn tốt hơn, phát triển bền vững, xứng đáng với danh hiệu CVĐC toàn cầu UNESCO.

CVĐC Non nước Cao Bằng được UNESCO công nhận là CVĐC toàn cầu không chỉ khẳng định giá trị đặc biệt của vùng đất này, mà còn mở ra hướng phát triển bền vững gắn với bảo tồn, giáo dục và du lịch cộng đồng. Những năm gần đây, tỉnh nỗ lực đưa CVĐC trở thành điểm đến an toàn, thân thiện, giàu trải nghiệm, góp phần nâng cao đời sống người dân và quảng bá hình ảnh Cao Bằng đến bạn bè trong nước và quốc tế.

Mùa xuân là thời điểm Non nước Cao Bằng thể hiện rõ nhất sự giao hòa giữa thiên nhiên, con người và lịch sử. Trong không gian địa chất được kiến tạo qua hàng trăm triệu năm, sắc xuân làm bừng sáng miền Non nước. Du khách không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh quan kỳ vĩ, mà còn cảm nhận được chiều sâu văn hóa, lịch sử và nhịp sống bình yên của vùng biên cương. Giá trị cốt lõi của CVĐC Non nước Cao Bằng là sự hội tụ hài hòa giữa di sản địa chất tầm cỡ quốc tế với hệ thống di tích lịch sử, văn hóa đặc sắc và không gian sinh sống lâu đời của cộng đồng các dân tộc. Đây không chỉ là “bảo tàng sống”, mà còn là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, giàu bản sắc văn hóa, nơi con người sống hài hòa với thiên nhiên qua nhiều thế hệ.

Mai Dương