COP31: Tìm tiếng nói chung để thúc đẩy hành động vì khí hậu toàn cầu

Thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, thu hẹp bất đồng khí hậu

Diễn ra từ ngày 9 - 20/11, COP31 được kỳ vọng tạo bước tiến trong việc chuyển những cam kết khí hậu thành hành động cụ thể. Tại phiên tham vấn ngày 10/11, Đoàn Chủ tịch COP31 gồm Thổ Nhĩ Kỳ và Australia đã đề nghị các quốc gia tập trung thảo luận về những tiến bộ đạt được, các thách thức hiện nay và giải pháp tăng cường hợp tác quốc tế.

Một trong những vấn đề cấp bách là nguy cơ nhiệt độ toàn cầu vượt ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nhóm Môi trường toàn vẹn (EIG), Liên minh châu Âu (EU) và Anh đề nghị văn kiện COP31 đưa ra thông điệp mạnh mẽ nhằm hạn chế đà nóng lên. Trong khi đó, Nhóm các quốc gia kém phát triển nhất (LDC) cảnh báo việc vượt ngưỡng nhiệt độ này có thể gây hậu quả nghiêm trọng, khó đảo ngược đối với sinh kế và hệ sinh thái.

Bên cạnh mục tiêu giảm phát thải, những giải pháp nâng cao khả năng chống chịu, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai và bảo đảm nguồn lực ứng phó cũng được các quốc gia quan tâm.

Đáng chú ý, chuyển dịch năng lượng trở thành nội dung nổi bật trong những ngày đầu Hội nghị. Theo đó, nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ đang thúc đẩy sáng kiến điện khí hóa toàn cầu, hướng tới nâng tỷ trọng điện trong tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng từ khoảng 23% hiện nay lên 35% vào năm 2035. Sáng kiến tập trung mở rộng điện khí hóa trong giao thông, công nghiệp và các tòa nhà, qua đó giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, tăng cường an ninh năng lượng và cắt giảm phát thải khí nhà kính.

Nhiều sáng kiến khác cũng được đưa ra, như thúc đẩy điện khí hóa vận tải biển, mở rộng điện mặt trời mái nhà và hỗ trợ các nước đang phát triển xây dựng kế hoạch giảm phụ thuộc vào than. Liên minh Powering Past Coal Alliance đặt mục tiêu hỗ trợ tiếp cận nguồn tài chính hơn 23 tỷ USD thông qua các quan hệ đối tác chuyển dịch than.

Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn đối mặt với khác biệt về lợi ích và điều kiện phát triển. Về tài chính khí hậu, các nước đang phát triển yêu cầu những quốc gia phát triển thực hiện đầy đủ cam kết, tăng hỗ trợ thích ứng và bổ sung nguồn lực cho các quỹ khí hậu. Mọi quyết định chính thức phải được xây dựng minh bạch, trên cơ sở đồng thuận, thay vì đơn thuần là những tuyên bố chính trị.

Việt Nam đề cao công bằng và trách nhiệm thực hiện cam kết

Trong khuôn khổ Hội nghị COP31, ông Bùi Đức Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - Trưởng đoàn đàm phán kỹ thuật của Việt Nam nhấn mạnh, 6 nội dung góp ý của Việt Nam đối với dự thảo quyết định COP31, tập trung vào tuân thủ khuôn khổ pháp lý quốc tế, thực hiện cam kết hiện hành, bảo đảm tài chính, chuyển giao công nghệ và tôn trọng hoàn cảnh phát triển của từng quốc gia.

Trước hết, Việt Nam cho rằng quyết định COP31 phải tuân thủ các nguyên tắc, điều khoản và mục tiêu của Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), Nghị định thư Kyoto và Thỏa thuận Paris. Việt Nam ủng hộ một quyết định có tính liên kết, thống nhất giữa Hội nghị các bên tham gia Công ước (COP), Hội nghị các bên tham gia Nghị định thư Kyoto (CMP) và Hội nghị các bên tham gia Thỏa thuận Paris (CMA).

Về thực hiện cam kết, Việt Nam nhấn mạnh cần ưu tiên các nghĩa vụ đã được thống nhất, đồng thời tôn trọng nguyên tắc trách nhiệm chung nhưng có phân biệt và khả năng tương ứng.

Đối với tài chính khí hậu, Việt Nam ủng hộ xây dựng phương pháp theo dõi, báo cáo tài chính do các nước phát triển cung cấp, bảo đảm minh bạch và có thể so sánh. Đồng thời, các nước phát triển cần đưa ra lộ trình cụ thể, có cơ sở và trách nhiệm rõ ràng nhằm tăng ít nhất gấp ba lần nguồn tài chính dành cho thích ứng.

Việt Nam cũng nhấn mạnh trách nhiệm đi đầu của các nước phát triển trong giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với trách nhiệm lịch sử và năng lực của nhóm nước này.

Về công nghệ, Việt Nam đề cao vai trò của hợp tác quốc tế trong phát triển, phổ biến và chuyển giao các giải pháp công nghệ khí hậu, đặc biệt cần tạo điều kiện để các nước đang phát triển tiếp nhận công nghệ mới, tăng cường đổi mới sáng tạo và năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu. Cuối cùng, Việt Nam nhấn mạnh cần bảo toàn cách tiếp cận từ dưới lên của Thỏa thuận Paris, tức là để mỗi quốc gia chủ động xác định mục tiêu và lộ trình giảm phát thải phù hợp với điều kiện, năng lực và ưu tiên phát triển của mình.

Việt Nam không ủng hộ việc áp đặt các mục tiêu toàn cầu mới hoặc nghĩa vụ giảm phát thải cụ thể theo từng ngành khi chưa tính đến hoàn cảnh quốc gia. Đồng thời, cần thận trọng với việc sử dụng các báo cáo bên ngoài chưa được các bên đàm phán hoặc ủy quyền, bảo đảm tính độc lập, liêm chính khoa học và vai trò chuyên môn của Ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) trong cung cấp cơ sở khoa học cho các quyết định khí hậu.