Cụ bà Hoàng Thị Loan - Người mẹ vĩ đại, thân mẫu của Chủ tịch Hồ Chí Minh có khuôn mặt như thế nào?

Từ thuở nhỏ bà đã được chăm sóc, dạy dỗ ân cần của thân sinh Hoàng Xuân Đường và thân mẫu Nguyễn Thị Kép. Cụ ảnh hưởng sâu sắc những đặc tính: Thương người, giàu lòng nhân ái, trọng nghĩa thủy chung; kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của hai dòng họ, hai gia đình nội ngoại. Cụ là người chịu khó học hỏi, tự trang bị cho mình vốn văn hóa sâu sắc. Cụ thông thuộc truyện Kiều, nhớ nhiều điển tích, thuộc nhiều làn điệu dân ca Nghệ Tĩnh.

Cụ bà Hoàng Thị Loan (ảnh trên) khi ở tuổi trăng tròn là cô gái thôn dã, siêng năng, cần cù, chịu khó, rất mực đảm đang. Giọng hát đối phường vải của cụ để lại nhiều ấn tượng sâu sắc làm xao xuyến trái tim chàng nho sĩ Nguyễn Sinh Sắc. Tình yêu thầm kín, trái tim yêu thương cùng chung một nhịp đập gắn kết hai người thành một cặp uyên ương.

Trước mối tình nồng thắm của hai con, thầy Hoàng Xuân Đường, một người có tư tưởng tiến bộ, vượt lên lễ giáo phong kiến, đã chọn ngày lành tháng tốt tổ chức lễ kết hôn cho hai người.

Thương con, quý rể, cụ Hoàng Đường đã cắt đất làm nhà, tạo dựng cho hai con một cuộc sống tươi vui hạnh phúc. Dưới mái nhà tranh đơn sơ nhỏ bé, bà Hoàng Thị Loan sinh ra 3 người con yêu nước:

- Nguyễn Thị Thanh - 1884

- Nguyễn Sinh Khiêm - 1888

- Nguyễn Sinh Cung - 1890 (tên gọi thuở nhỏ của Chủ tịch Hồ Chí Minh).

Năm 1893, cụ Hoàng Xuân Đường qua đời, một tổn thất vô cùng to lớn, một nỗi đau thương vô hạn đối với bà Hoàng Thị Loan. Gạt buồn làm vui, bà động viên chồng rèn luyện văn chương để thành đạt trong sự nghiệp, thỏa nguyện lòng mong ước của thân sinh và năm 1894 cụ Nguyễn Sinh Sắc đậu cử nhân, đây là kỳ thi báo hiếu cho nhạc phụ và là kết quả 10 năm tận tụy nuôi chồng ăn học của cụ bà Hoàng Thị Loan.

Để giúp chồng ăn học, năm 1895, bà gồng gánh cùng chồng và hai con vượt chặng đường thiên lý vào Kinh đô Huế. Tại đây, cụ bà Hoàng Thị Loan phải bươn chải với cuộc sống đời thường, lấy nghề dệt vải làm kế sinh nhai, xây dựng tổ ấm gia đình hạnh phúc.

Năm Canh Tý (1900), Cụ bà Hoàng Thị Loan sinh thêm cậu Nguyễn Sinh Xin trong hoàn cảnh thiếu thốn vất vả và trong lúc chồng đi coi kỳ thi hương ở tỉnh Thanh Hóa. Cụ lâm bệnh nặng, mặc dù được cậu Nguyễn Sinh Cung cùng bà con lối xóm tận tình thuốc thang, nhưng do căn bệnh hiểm nghèo, sức khỏe quá yếu, cụ trút hơi thở cuối cùng vào trưa ngày 22 tháng Chạp năm Canh Tý (10/2/1901), khi mới 33 tuổi.

Căn cứ bức ảnh tư liệu chân dung đen trắng hiếm hoi còn lại của cụ bà Hoàng Thị Loan, cùng cuộc sống lam lũ, vất vả, thường mặc trang phục giản dị, chủ yếu là áo quần vải lụa, vải xô tự dệt, gắn liền với nghề dệt vải để mưu sinh khi ở kinh thành Huế; thể hiện sự tần tảo, đảm đang và điều kiện kinh tế khó khăn thời bấy giờ. Chúng tôi đã dùng thuật toán của AI để dựng lại khuôn mặt và chuyển màu chân dung của Người Mẹ vĩ đại Hoàng Thị Loan, đã sinh ra Người Con vĩ đại là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Hà Nội, 12/01/2026

TTNL

Trái Tim Người Lính (Sưu tầm và Biên soạn)