Cú đổi đời của TikToker nhiều follow nhất thế giới

Khaby Lame là TikToker nổi tiếng, nhiều follow nhất thế giới. Ảnh: Reuters.

Khaby Lame (tên thật là Khabane Lame) sinh ra tại Dakar, Senegal. Anh là hiện tượng mạng đình đám toàn cầu với hơn 160 triệu người theo dõi - lớn nhất nền tảng TikTok.

Sức hút của Khaby Lame đến từ các video ngắn, trong đó anh phản ứng lại những “mẹo vặt cuộc sống” vô lý bằng biểu cảm trống rỗng với cử chỉ đặc trưng là mở hai bàn tay hướng lên. Với nhiều người, đó là biểu hiện hài hước của sự “bó tay”.

Hồi tháng 1, Khaby Lame gây chú ý khi bán quyền thương hiệu của mình với giá gần 1 tỷ USD.

Từ ngoại ô Turin đến đỉnh cao toàn cầu

Theo bà Fanny Georges, giảng viên - nhà nghiên cứu tại Đại học Sorbonne Nouvelle (Paris 3, Pháp), câu chuyện của Khaby Lame giống như “cổ tích thời hiện đại”. Không phải vì khó tin, mà nó phản chiếu những câu chuyện cốt lõi của thời đại số: xuất phát điểm khó khăn, trải qua giai đoạn sáng tạo đơn độc và kết thúc bằng sự công nhận toàn cầu.

Năm 2020, khi đại dịch Covid-19 bùng phát, Khaby Lame mất việc làm công nhân nhà máy. Anh bị mắc kẹt trong khu nhà xã hội ở ngoại ô Turin (Italy), nơi gia đình anh đã chuyển đến sinh sống từ khi anh còn nhỏ.

Từ hoàn cảnh đó, Khaby Lame đưa ra một quyết định đơn giản: bắt đầu quay video ngắn. Chỉ sau 17 tháng, anh có hơn 100 triệu người theo dõi trên TikTok, trở thành nhà sáng tạo nội dung đầu tiên tại châu Âu đạt được cột mốc này.

Câu chuyện của Khaby Lame phản ánh lời hứa mà TikTok thường rêu rao: bất kỳ ai cũng có thể thành công, chỉ cần một chiếc điện thoại. Tuy nhiên, đằng sau sự nổi tiếng “thần tốc” đó là những lựa chọn thông minh, nỗ lực bền bỉ và vai trò mạnh mẽ - đôi khi khó đoán - của thuật toán nền tảng.

Trong khi thất nghiệp, Khaby Lame đưa ra một quyết định đơn giản: bắt đầu quay video ngắn. Quyết định đó giúp anh đổi đời. Ảnh: Khaby Lame/Facebook.

Điều khiến Khaby Lame khác biệt với gần như mọi nhà sáng tạo trước đó là hệ thống ký hiệu (biểu cảm, cử chỉ) mà anh “tái kích hoạt” - thực chất là kế thừa một truyền thống hài kịch lâu đời.

Nhiều người so sánh anh với diễn viên hài Anh Charlie Chaplin, trong khi số khác thấy bóng dáng của danh hài Mỹ Buster Keaton. Cả hai đều là bậc thầy của dòng phim câm slapstick Hollywood.

Khaby Lame đã hồi sinh những yếu tố của điện ảnh câm thập niên 1930: diễn xuất bằng hình thể, lột tả qua ánh mắt, không lời thoại và các tiểu phẩm mang tính châm biếm.

Sự lạnh lùng tuyệt đối trước cái vô lý là điểm mạnh của Khaby Lame. Chính việc không dùng lời nói đã giúp anh xây dựng khán giả toàn cầu - vượt qua mọi rào cản ngôn ngữ, giống như cách các ngôi sao phim câm từng làm được một thế kỷ trước.

Khi danh tính số trở thành tài sản

Tháng 1 năm nay, hình ảnh cá nhân được xây dựng cẩn thận của Khaby Lame bước sang một giai đoạn mới: trở thành tài sản tài chính. Anh đã bán công ty Step Distinctive Limited với giá 975 triệu USD cho Rich Sparkle - một công ty niêm yết tại Hong Kong (Trung Quốc).

Thỏa thuận bao gồm việc chuyển giao quyền sử dụng hình ảnh, giọng nói và hành vi của anh để tạo ra một “bản sao số” vận hành bằng trí tuệ nhân tạo.

Bản sao này sẽ sản xuất nội dung đa ngôn ngữ, phục vụ quảng cáo và tiếp thị. Các công ty có thể sử dụng hình ảnh của Khaby Lame ở nhiều quốc gia mà không cần anh có mặt trực tiếp.

Theo Rich Sparkle, mô hình này có thể tạo ra hơn 4 tỷ USD doanh thu mỗi năm, đặc biệt thông qua thương mại livestream - hình thức đang rất phổ biến tại châu Á.

Đây là một bước ngoặt: danh tính số không còn chỉ đại diện cho một con người, mà trở thành một tài sản có thể tách rời khỏi chính người tạo ra nó. Một nhà sáng tạo giờ đây không chỉ là đại sứ thương hiệu, mà bản thân họ chính là thương hiệu.

Về lý thuyết, “phiên bản số” của Khaby Lame giờ đã tách biệt về mặt pháp lý với con người thật.

Khaby Lame là biểu tượng của sự thành công nhờ mạng xã hội. Ảnh: Abaca Press/Alamy.

Đối với nhiều người trẻ châu Phi, đặc biệt ở Senegal, Khaby Lame là biểu tượng cho khả năng thành công trong không gian số. Nhưng thương vụ này cũng đặt ra câu hỏi khó: việc “bán” danh tính số của mình có ý nghĩa gì trong bối cảnh lịch sử mà cơ thể và hình ảnh của người da đen từng bị khai thác mà không có sự đồng thuận và đền bù xứng đáng? Đây là chiến thắng hay một hình thức khai thác mới?

Khi ngày càng nhiều nhà sáng tạo châu Phi xây dựng được khán giả toàn cầu, những câu hỏi này sẽ càng trở nên cấp thiết: Ai sở hữu “bản sao số” của một người sau khi nó được bán? Ai đặt ra luật chơi cho việc sử dụng nó?

Khaby Lame không chỉ là một câu chuyện thành công trên mạng xã hội. Anh là dấu hiệu của tương lai và có lẽ, một cách vô tình, là người tiên phong của thời đại đó, nhà nghiên cứu Fanny Georges kết luận.

Lam Nhi