Cụ Huỳnh Thúc Kháng - Tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức trọn đời vì nước, vì dân

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết phát biểu tại hội thảo.

Đồng chủ trì hội thảo có các đồng chí: Trịnh Văn Quyết - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Lê Văn Lợi - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Lê Ngọc Quang - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng; Nguyễn Văn Chiến - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Cốt cách đại trí thức & sự lựa chọn lịch sử trọn đời vì nước, vì Dân

Toàn cảnh hội thảo.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết đã ôn lại cuộc đời hoạt động và cống hiến vẻ vang của Cụ Huỳnh Thúc Kháng - một bậc đại trí thức, nhà lãnh đạo tài năng, người con ưu tú của quê hương Quảng Nam - Đà Nẵng trước đây, nay là TP Đà Nẵng.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, Cụ Huỳnh Thúc Kháng sinh ra và trưởng thành trong giai đoạn lịch sử đầy biến động của đất nước. Đỗ đầu khoa thi Hương năm 1900, rồi Tiến sĩ năm 1904, nhưng Cụ đã kiên quyết khước từ con đường quan lộ của triều đình phong kiến để dấn thân vào hành trình cứu quốc gian khổ nhưng vô cùng cao đẹp. Cụ cùng các chí sĩ Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp khởi xướng phong trào Duy Tân, giương cao ngọn cờ “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”.

“Đó là lựa chọn mang tính quyết định, định hình bản lĩnh, cốt cách của cả một đời người. Trong suốt hơn 70 năm cuộc đời, Cụ Huỳnh Thúc Kháng chỉ suy nghĩ và hành động với quan điểm xuyên suốt, nhất quán: Tất cả vì Dân. Học vì dân. Viết vì dân. Chịu tù đày vì dân. Gánh vác việc nước cũng vì dân” – Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định.

Phân tích về tầm vóc của Cụ, đồng chí Trịnh Văn Quyết nêu rõ, tầm vóc của một bậc đại trí thức không chỉ nằm ở học vấn uyên thâm hay nhãn quan chính trị mẫn tiệp, mà cốt lõi là khả năng nhận ra chân lý thời đại và dấn thân trọn vẹn theo chân lý ấy. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ở tuổi gần 70, nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Cụ đã ra Hà Nội gánh vác việc nước. Cuộc gặp gỡ giữa Lãnh tụ Hồ Chí Minh và Cụ Huỳnh Thúc Kháng là sự hội tụ của hai nhân cách lớn trên một nền tảng chung: Độc lập của dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân. Đây chính là biểu tượng sinh động của chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc và tư tưởng trọng dụng hiền tài của Đảng ta.

Trong hơn một tháng được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao trọng trách Quyền Chủ tịch nước (năm 1946), Cụ Huỳnh đã điều hành bộ máy nhà nước non trẻ vượt qua vô vàn sóng gió thù trong giặc ngoài, kiên quyết, sáng suốt chỉ đạo đập tan các âm mưu bạo loạn, lật đổ của các thế lực phản động, giữ vững chính quyền cách mạng. Trên cương vị Hội trưởng Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt) – một trong những tổ chức tiền thân của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Cụ đã góp phần quan trọng quy tụ mọi tầng lớp nhân dân vào sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết nhắc lại lời đánh giá sâu sắc về Cụ: “Cả đời cụ Huỳnh không cầu danh vị, không cầu lợi lộc, không thèm làm giàu, không thèm làm quan. Cả đời Cụ Huỳnh chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập”.

Nhấn mạnh giá trị di sản Cụ Huỳnh đối với giai đoạn hiện nay, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định: Trí thức chân chính phải gắn trí tuệ với vận mệnh dân tộc; trí thức chỉ thực sự lớn khi đứng về phía Nhân dân và khối đại đoàn kết chỉ bền vững khi được xây dựng trên sự tin cậy, tôn trọng, đồng thuận vì mục tiêu chung. Trong bối cảnh Đảng ta xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục - đào tạo và văn hóa là các trụ cột chiến lược (được thể hiện trong các Nghị quyết số 57-NQ/TW, 71-NQ/TW, 80-NQ/TW của Bộ Chính trị), tinh thần “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” càng mang giá trị gợi mở sâu sắc cho yêu cầu phát triển con người và đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Khai sáng di sản và những bài học định hướng cho hiện tại

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang phát biểu kết luận hội thảo.

Ban Tổ chức cho biết đã nhận được hơn 40 báo cáo tham luận từ các nhà khoa học, cơ quan Trung ương và các địa phương. Tại hội thảo, các đại biểu đã được nghe nhiều ý kiến trao đổi sâu sắc, tâm huyết, giàu tính khoa học, tiếp cận cuộc đời, sự nghiệp của Cụ Huỳnh Thúc Kháng từ nhiều góc độ. Qua đó làm sáng tỏ hơn những giá trị lịch sử, tư tưởng và nhân văn của một nhà yêu nước, một trí thức lớn, một nhà báo, một nhà lãnh đạo có uy tín, một người con tận trung với nước, tận tụy với dân, luôn đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết, trước hết. Các tham luận tập trung làm rõ 4 nhóm chủ đề chính: Cụ Huỳnh Thúc Kháng – Bậc nhân sĩ trí thức nhiệt thành trong cuộc đấu tranh cho độc lập dân tộc, tự do và hạnh phúc của Nhân dân; Cụ Huỳnh Thúc Kháng – Nhà lãnh đạo tài năng, có uy tín lớn của Nhà nước và Mặt trận; Cụ Huỳnh Thúc Kháng – Tấm gương nhân cách cao đẹp, trọn đời vì dân, vì nước; Phát huy di sản cụ Huỳnh Thúc Kháng trong công cuộc xây dựng đất nước và quê hương Đà Nẵng hiện nay.

PGS.TS Bùi Đình Phong trìunh bày tham luận tại hội thảo.

Trình bày tham luận tại hội thảo, PGS.TS Bùi Đình Phong (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) nhận định: Cụ Huỳnh Thúc Kháng là một trường hợp đặc biệt, một hiện tượng hiếm thấy. Xuất thân nhà nho khoa bảng nhưng Cụ sớm say mê tư tưởng Duy Tân, ba lần từ chối bước vào chốn quan trường. Chỉ đến khi gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và nghe những lời tâm huyết: “Hiện người tài giỏi không thiếu nhưng thiếu người có uy tín đối với Tổ quốc, quốc dân. Không còn ai xứng đáng hơn cụ. Khi xưa làm quan là phụng sự đình trung, bây giờ chúng ta làm việc cho dân, cho nước gọi là công bộc. Cụ đã hy sinh nhiều, xin Cụ hy sinh thêm...”, Cụ mới quyết tâm trao trọn uy tín và tài năng của mình cho Tổ quốc và Nhân dân. Cuộc đời của Cụ Huỳnh chính là gạch nối lịch sử giữa phong trào yêu nước của các thế hệ Duy Tân với phong trào cách mạng vô sản dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Từ lẽ sống vì nước, vì dân của Cụ Huỳnh và tinh thần “Dân làm gốc” tại Đại hội XIV của Đảng, PGS.TS Bùi Đình Phong nhấn mạnh 5 bài học cốt lõi cho đội ngũ cán bộ, đảng viên hôm nay đó là: Phụng sự Tổ quốc, phụng sự Nhân dân phải nhất quán, kiên định suốt đời. Người đứng đầu phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tài năng, đức độ và uy tín cao. Thứ Phải thực sự gương mẫu, làm hạt nhân đoàn kết; tuyệt đối không dính líu đến vòng danh lợi; kiên quyết thực hành liêm chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Phải chống sự vô cảm, vô trách nhiệm trước Nhân dân; biết “hổ thẹn và đau buồn” khi chưa làm được nhiều điều có lợi ích cho Dân; dám nhận trách nhiệm và lắng nghe Nhân dân phê bình. Cùng đó, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; tận tâm, tận lực, tận hiến hàng ngày, suốt đời cho mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Lan tỏa di sản Cụ Huỳnh thành động lực phát triển

Các đồng chí lãnh đạo Trung ương và TP Đà Nẵng thực hiện nghi thức ký phát hành Bộ tem và đóng dấu lưu niệm.

Phát biểu kết luận và tổng kết hội thảo, thay mặt Ban Tổ chức, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành, các nhà khoa học và thân nhân gia đình Cụ Huỳnh Thúc Kháng đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, sâu sắc.

Các đại biểu tham dự tại hội thảo.

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng khái quát 4 kết quả nổi bật của hội thảo đó là: Trước hết, hội thảo đã làm rõ nền tảng hình thành nhân cách và tầm vóc lịch sử của Cụ Huỳnh Thúc Kháng. Đó là sự kết tinh giữa truyền thống gia đình, cốt cách con người xứ Quảng “Trung dũng, kiên cường” và truyền thống yêu nước bất khuất của dân tộc... Ở Cụ, lòng yêu nước đã trở thành sự lựa chọn, hành động và trách nhiệm tối thượng. Cùng với đó, hội thảo đã làm nổi bật những đóng góp to lớn của Cụ đối với dân tộc và cách mạng. Từ phong trào Duy Tân, hoạt động nghị trường, báo chí (báo Tiếng Dân) đến việc tham gia chính quyền cách mạng và giữ cương vị Quyền Chủ tịch nước, Cụ luôn thể hiện bản lĩnh, tư duy đổi mới, kiên định về mục tiêu, linh hoạt trong hành động, giữ vững nguyên tắc nhưng không giáo điều, luôn đặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên hết và biết quy tụ những lực lượng có thể cùng phụng sự đất nước. Đặc biệt, trong thời điểm đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách, Cụ đã cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ xử lý nhiều vấn đề hệ trọng, góp phần củng cố chính quyền cách mạng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, bảo vệ thành quả cách mạng, giữ vững nền độc lập. Hội thảo cũng đã góp phần làm sâu sắc thêm các giá trị tư tưởng và di sản phong phú của Cụ. Đó là tư tưởng canh tân đất nước, đề cao dân trí, dân quyền, giáo dục & thực nghiệp, phát huy nội lực kết hợp với bản sắc dân tộc. Hội thảo cũng khẳng định vai trò của lực lượng trí thức, báo chí, nghị trường và các hình thức hoạt động yêu nước trong đời sống chính trị xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX. Bên cạnh đó, hội thảo còn gợi mở nhiều vấn đề có ý nghĩa đối với hiện tại và tương lai. Theo Bí Thư Thành ủy Đà Nẵng, phát huy di sản của Cụ Huỳnh không chỉ là tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn và tôn vinh, mà quan trọng hơn là phải đưa những giá trị ấy sống sinh động trong thực tiễn: Khơi dậy khát vọng tự lực tự cường; tinh thần đổi mới và trách nhiệm phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, tận tụy, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời bồi đắp khát vọng cống hiến và ý thức trách nhiệm cho thế hệ trẻ.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại lễ phát hành đặc biệt bộ tem bưu chính: “Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh Cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876 - 2026)”.

Đối với Đà Nẵng – quê hương xứ Quảng của Cụ, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang nhấn mạnh: “Chúng ta không chỉ có trách nhiệm giữ gìn, tôn vinh và lan tỏa di sản của Cụ, mà phải làm cho lòng yêu nước, khí phách, sự liêm chính, tinh thần canh tân và trách nhiệm với nhân dân trở thành một phần nguồn lực tinh thần cho sự phát triển của thành phố hôm nay”.

P.Thủy

BOX: Phát hành bộ tem bưu chính kỷ niệm 150 năm Ngày sinh Cụ Huỳnh Thúc Kháng

Trong khuôn khổ hội thảo, Bộ Khoa học và Công nghệ, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam và Thành ủy Đà Nẵng đã trang trọng tổ chức Lễ phát hành đặc biệt bộ tem bưu chính: “Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh Cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876 - 2026)”. Bộ tem gồm 1 mẫu (kích thước 43 x 32 mm) do các họa sĩ Nguyễn Thị Hương Giang và Phùng Thủy Tiên thiết kế. Hình ảnh trung tâm là chân dung cụ Huỳnh Thúc Kháng trong trang phục áo dài, khăn đóng truyền thống, thể hiện thần thái đĩnh đạc, trang nghiêm và khí chất của một bậc đại trí thức yêu nước, một nhân cách lớn của dân tộc. Tác phẩm được thể hiện bằng ngôn ngữ đồ họa hiện đại, đảm bảo sự cân đối giữa tính chân thực lịch sử và giá trị thẩm mỹ của tem bưu chính.

Thứ trưởng Bộ Khoa học & Công nghệ Phạm Đức Long trao tặng bức tranh tem cho UBNB TP Đà Nẵng. (Trong ảnh: Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Hồ Quang Bửu nhận Bức tranh Tem).