Cụ thể hóa công nghệ chiến lược bằng các bài toán, nhiệm vụ

Cần hệ thống đồng bộ để giải các bài toán lớn

Ngày 1/6, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Họp báo thường kỳ tháng 5. Phát biểu tại họp báo, ông Lưu Quang Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ (Bộ KH&CN), Quyết định 21/2026/QĐ-TTg về danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm ưu tiên đã xác lập một khung pháp lý hoàn toàn mới để thay thế cho Quyết định số 1131 trước đây.

Khung chính sách này đóng vai trò là kim chỉ nam, định hướng dòng vốn đầu tư, hoạt động nghiên cứu khoa học cho các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, các viện nghiên cứu và hệ thống trường đại học trên cả nước.

Điểm cốt lõi mang tính đột phá của quy định mới nằm ở phương thức tiếp cận thị trường. Thay vì chạy theo các xu hướng công nghệ thế giới một cách cảm tính và máy móc, danh mục ưu tiên lần này được xây dựng xuất phát thẳng từ các yêu cầu thực tế, các bài toán lớn của nền kinh tế trong từng ngành và từng lĩnh vực trọng điểm.

Ông Lưu Quang Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ (Bộ KH&CN),

Ông Minh cho biết, kinh nghiệm thực tiễn từ quá trình quản lý và triển khai khoa học công nghệ nhiều năm qua cho thấy, nếu chỉ dừng lại ở việc ban hành danh mục ưu tiên mà thiếu đi các nhiệm vụ cụ thể, thiếu chủ thể thực hiện rõ ràng và thiếu cơ chế đánh giá đầu ra nghiêm túc thì chính sách rất dễ bị bỏ ngỏ hoặc chậm đi vào cuộc sống. Nhằm giải quyết triệt để nút thắt lớn này, Thủ tướng Chính phủ đã tiếp tục ban hành Quyết định số 808 để cụ thể hóa các mục tiêu định hướng. Nếu như Quyết định số 21/2026 đóng vai trò trả lời cho câu hỏi Việt Nam cần ưu tiên những gì, thì Quyết định số 808 chính là câu trả lời chi tiết cho việc các ưu tiên đó được triển khai bằng nhiệm vụ gì, gắn với bài toán nào, do ai thực hiện và hướng tới kết quả đầu ra cụ thể ra sao.

Mô hình triển khai theo chuỗi khép kín được quy định tại văn bản này yêu cầu bóc tách rõ ràng từ bài toán lớn của thực tiễn, xác định sản phẩm mục tiêu, bóc tách công nghệ lõi cần làm chủ cho đến việc lựa chọn đơn vị thực hiện và tìm kiếm thị trường tiêu thụ cụ thể. Cách tiếp cận này giúp khắc phục triệt để tình trạng nghiên cứu khoa học tách rời với đời sống và nhu cầu của thị trường. Nhằm hỗ trợ các kết quả nghiên cứu không bị xếp xó trong phòng thí nghiệm, Bộ KH&CN được giao trọng trách kiến tạo những hạ tầng nền tảng vững chắc.

Năng lực tự chủ không thể hình thành từ một vài đề tài đơn lẻ hay các nỗ lực manh mún, mà cần một hệ thống đồng bộ bao gồm hạ tầng tính toán dữ liệu lớn phục vụ cho trí tuệ nhân tạo, hệ thống phòng thí nghiệm và trung tâm thử nghiệm đạt chuẩn quốc gia. Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chặt chẽ cùng các cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ mạnh mẽ sẽ là bệ đỡ vững chắc để sản phẩm công nghệ đi thẳng vào thị trường.

Việc lựa chọn dựa trên bài toán cụ thể giúp quốc gia dứt điểm tình trạng đầu tư theo phong trào, tránh việc phân bổ nguồn lực dàn trải nhưng cuối cùng lại không hình thành được năng lực thực chất hay sản phẩm thương mại hóa có giá trị thực tế.

Trong danh mục được phê duyệt tại Quyết định số 21/2026, Chính phủ tập trung dồn lực vào những mũi nhọn có khả năng tạo động lực phát triển mạnh mẽ. Có thể kể đến các công nghệ đỉnh cao như robot, công nghệ lượng tử, an ninh mạng, vi sinh tiên tiến, năng lượng mới, vật liệu mới, công nghệ hàng không vũ trụ và hệ thống giao thông đường sắt hiện đại. Đây đều là những lĩnh vực có tính chất nền tảng, tạo tiền đề để Việt Nam từng bước làm chủ, tự sản xuất sản phẩm nội địa và thay thế dần hàng nhập khẩu trong các ngành công nghiệp trọng yếu, bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia.

Tập trung triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược

Theo ông Bùi Hoàng Phương, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, trong tháng 5, Bộ đã tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm về hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Bộ KH&CN, tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao tính đến quý I/2026 đạt 50,76%. Báo cáo Chỉ số Hệ sinh thái Khởi nghiệp Toàn cầu 2026 của StartupBlink ghi nhận Việt Nam tăng 5 bậc, lên vị trí thứ 50 thế giới – mức xếp hạng cao nhất từ trước đến nay.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương chủ trì họp báo sáng ngày 1/6

Lũy kế đến tháng 5/2026, cả nước có 963 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ, cùng 37 trung tâm đổi mới sáng tạo tại 26/34 tỉnh, thành phố. Trong lĩnh vực chuyển đổi số, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình tháng 5/2026 đạt 50,2%. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số năm 2025 ước đạt 14,02% GDP, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD.

Hạ tầng viễn thông tiếp tục được cải thiện mạnh mẽ. Tốc độ băng rộng di động của Việt Nam đạt 207,3 Mbps, xếp thứ 11/104 quốc gia; tốc độ băng rộng cố định đạt 287,33 Mbps, xếp thứ 11/154 quốc gia. Cả nước hiện có 110,5 triệu thuê bao truy nhập Internet băng rộng di động, trong đó có 24,29 triệu thuê bao 5G; cùng 25,62 triệu thuê bao Internet băng rộng cố định. Doanh thu dịch vụ bưu chính tháng 5/2026 ước đạt 8.500 tỷ đồng, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong tháng 6, Bộ KH&CN sẽ tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và các nhiệm vụ chiến lược của ngành. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, chính sách trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tiêu chuẩn đo lường chất lượng và bưu chính viễn thông.

Bộ KH&CN cũng sẽ tập trung triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược; nghiên cứu Đề án tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia; hoàn thiện Đề án Sàn giao dịch khoa học và công nghệ quốc gia; trình Thủ tướng Chính phủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số.