Cửa ngõ công nghệ - Đồng Nai vươn tầm (Bài 2)
>>> Bài 1: Phát triển đô thị thông minh dựa trên quản trị dữ liệu
Bài 2: Hệ sinh thái thông minh kết nối hạ tầng công nghiệp, dịch vụ
Ðồng Nai đang bước vào thời kỳ phát triển mới, hướng đến công nghiệp công nghệ cao và các dịch vụ hiện đại trên nền tảng hạ tầng công nghiệp sẵn có, đặc biệt là sức hút từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Công nhân sản xuất tại một nhà máy trong Khu công nghiệp Amata.
Phát triển công nghiệp không chỉ là mở rộng nhà xưởng, khu công nghiệp (KCN) mà còn đòi hỏi kết nối hạ tầng kỹ thuật, sản xuất, logistics và các dịch vụ hỗ trợ thành một chuỗi vận hành đồng bộ. Qua đó, doanh nghiệp (DN) có thể giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng.
Chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái, thông minh
Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các KCN, khu kinh tế thành phố Phạm Việt Phương nhận định: Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam đang trải qua bước ngoặt tái cấu trúc quy mô lớn. Trước xu hướng chuyển đổi xanh và yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị), các DN phải thay đổi để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu không đáp ứng được những yêu cầu này, DN có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng.
Do đó, phát triển KCN không thể chỉ dừng ở việc chuẩn bị mặt bằng và hạ tầng sản xuất mà cần tính đến các yếu tố sử dụng tài nguyên, giảm phát thải, quản lý vận hành và kết nối dịch vụ. Đây cũng là cơ sở để Đồng Nai thúc đẩy chuyển đổi các KCN hiện hữu theo hướng xanh, sinh thái, đồng thời hướng đến mô hình công nghiệp thông minh.
Theo các chuyên gia, để kết nối hạ tầng công nghiệp và dịch vụ, việc số hóa tại từng DN cần đi đôi với khả năng phối hợp giữa các đơn vị trong chuỗi cung ứng. Khi thông tin hàng hóa, phương tiện và lịch giao nhận được trao đổi thuận lợi, hoạt động vận chuyển và khai thác hạ tầng sẽ hiệu quả hơn.
Thời gian tới, Ðồng Nai cần tiếp tục chuyển đổi KCN theo hướng sinh thái, nâng cao chất lượng hạ tầng và tăng cường kết nối giữa sản xuất với logistics, năng lượng và dịch vụ hỗ trợ. Khi các khâu vận hành đồng bộ, DN có điều kiện giảm chi phí, đồng thời phát huy tốt hơn vai trò của hệ thống KCN trong chuỗi cung ứng.
Amata là một trong những KCN triển khai chuyển đổi theo hướng sinh thái tại Đồng Nai. KCN này từng bước áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải. Hiện Amata đạt 86% tiêu chí theo khung KCN sinh thái quốc tế. Việc tiết kiệm tài nguyên mang lại hiệu quả kinh tế trực tiếp cho DN khi lượng điện, nước và nguyên liệu giảm, chi phí sản xuất cũng được kéo xuống.
Từ mô hình Amata, Đồng Nai đang từng bước thúc đẩy chuyển đổi tại các KCN khác. Tháng 2-2026, Đồng Nai ban hành Kế hoạch số 76/KH-UBND về chuyển đổi các KCN hiện hữu theo mô hình KCN xanh, KCN sinh thái đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Kế hoạch tạo cơ sở để địa phương triển khai chuyển đổi phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu.
Tại Diễn đàn Phát triển KCN sinh thái, thông minh tổ chức tại thành phố vào cuối tháng 7-2026, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Nguyễn Kim Long cho rằng: Chuyển đổi xanh, phát triển bền vững và giảm phát thải đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Xây dựng KCN sinh thái, thông minh không chỉ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường mà còn là quá trình tổ chức lại sản xuất theo hướng hiện đại, tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí, nâng cao năng suất và tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kết nối sản xuất với logistics, năng lượng và dịch vụ
Đồng Nai có điều kiện phát triển các mô hình công nghiệp tích hợp, kết nối hạ tầng sản xuất với năng lượng, logistics, công nghệ và dịch vụ hỗ trợ DN.
Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn KN Holdings cho biết: Đơn vị đang xây dựng 2 KCN lớn là Bàu Cạn - Tân Hiệp và Xuân Quế - Sông Nhạn. Các KCN này hướng đến kết nối hạ tầng sản xuất với năng lượng, logistics, hạ tầng số, công nghệ vận hành và dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư. Đồng thời, các KCN được định hướng tích hợp năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin, quản lý tài nguyên, xử lý và tái sử dụng nước vào hạ tầng công nghiệp.
Đối với các KCN hiện hữu, quá trình chuyển đổi cũng đang được triển khai. Ông Nguyễn Công Định, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần KCN Hố Nai cho biết: Đơn vị đang đầu tư xây dựng hạ tầng giai đoạn 2, đồng thời tìm kiếm những khu vực có nhu cầu lớn về đất công nghiệp và tiềm năng thu hút đầu tư để mở rộng hoạt động. Công ty tích cực chuẩn bị đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và các điều kiện phục vụ DN, từ giao thông, điện, nước đến xử lý chất thải.
Trong hệ sinh thái công nghiệp, logistics là mắt xích kết nối nhà máy với thị trường. Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Cảng Phước An và mạng lưới cao tốc liên vùng tạo điều kiện để Đồng Nai phát triển dịch vụ vận tải, kho bãi và giao nhận. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào khả năng kết nối thực tế giữa các KCN với cảng biển, trung tâm logistics và các phương thức vận tải.
Tại Cảng Phước An, chuyển đổi số đang được triển khai trong quản lý, điều hành và khai thác. Ông Trương Hoàng Hải, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Dầu khí đầu tư khai thác Cảng Phước An cho biết: Đơn vị đã đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, trung tâm dữ liệu và phần mềm quản lý chuyên ngành; đồng thời từng bước số hóa quy trình nghiệp vụ, hồ sơ và dữ liệu. Những giải pháp này góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, tăng tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý công việc, tạo thuận lợi cho khách hàng, đối tác và tăng sức hút DN đến Đồng Nai.
Vương Thế
Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệpViệt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng:
Liên kết vùng để mở rộng chuỗi cung ứng và dịch vụ công nghiệp
Phát triển KCN sinh thái, thông minh không chỉ là giải pháp giảm ô nhiễm, tiết kiệm tài nguyên mà còn là hướng đi quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới. Thực tế, phát triển mô hình KCN sinh thái tại Việt Nam vẫn còn hạn chế do chi phí đầu tư ban đầu cao, thiếu cơ chế khuyến khích, nguồn tài chính xanh và sự liên kết, chia sẻ tài nguyên giữa các DN.
Vì vậy, cần đồng bộ các giải pháp về thể chế, chính sách, hạ tầng và công nghệ, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa các KCN để hình thành chuỗi giá trị từ cung ứng nguyên liệu, sản xuất đến logistics và tiêu thụ sản phẩm.
Đồng Nai có nền tảng công nghiệp và hệ thống KCN phát triển, việc chuyển đổi theo hướng sinh thái, thông minh cần gắn với nâng cấp hạ tầng, sử dụng hiệu quả năng lượng, nước và tài nguyên, tăng cường kết nối giữa các DN. Cùng với đó, cần chủ động xúc tiến đầu tư, ưu tiên nhà đầu tư có năng lực tài chính, quản trị tốt và cam kết phát triển lâu dài; tận dụng cơ chế liên kết vùng để mở rộng chuỗi cung ứng và dịch vụ công nghiệp.
Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Ðức Hiển:
Dịch chuyển mạnh sang công nghiệp thế hệ mới
Định hướng phát triển KCN cần chuyển từ mô hình tập trung nhà máy sang hệ sinh thái sản xuất - dịch vụ - đô thị, lấy hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lực liên kết chuỗi, trình độ công nghệ và giá trị gia tăng làm thước đo. Đây là những nội dung Đồng Nai cần quan tâm trong quá trình đổi mới mô hình phát triển công nghiệp.
Việc chuyển đổi cần được triển khai đồng bộ trên 4 nhóm giải pháp. Trong đó, đột phá về thể chế và tổ chức không gian phát triển là nền tảng để tái cấu trúc KCN, tăng cường liên kết vùng và phát triển các mô hình sản xuất tuần hoàn. Cùng với đó, quản trị KCN cần được hiện đại hóa thông qua dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và các giải pháp quản trị thông minh. Chính sách thu hút đầu tư cũng cần chuyển từ chú trọng số lượng sang lựa chọn các dự án có chất lượng, công nghệ phù hợp và khả năng tạo giá trị gia tăng cao.
Các yêu cầu cụ thể gồm: kết nối dữ liệu hệ thống, áp dụng công nghệ sạch và giải pháp tiết kiệm tài nguyên, chuyển đổi số trong quản lý hạ tầng KCN; đồng thời vận dụng các tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế trong sản xuất. Đây là cơ sở để Đồng Nai định hướng phát triển công nghiệp theo hướng hiệu quả, hiện đại và bền vững.
Văn Gia (ghi)
Bài 3: Chuyển đổi số trong phát triển văn hóa, du lịch ở Ðồng Nai
