Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao: Cảnh báo dấu hiệu rủi ro

Người cao tuổi là nhóm thường bị nhắm tới nhiều trong các hoạt động lừa đảo. Ảnh minh họa

Trao đổi với PV Báo Phụ nữ Việt Nam, lãnh đạo Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an) đã đưa ra những cảnh báo về các dấu hiệu rủi ro khi tham gia mô hình kết hợp hàng hóa, cộng đồng, token/điểm thưởng, đồng thời khuyến cáo người dân kiểm tra kỹ pháp nhân, giấy phép và sản phẩm, dịch vụ trước khi bỏ tiền tham gia.

Những dấu hiệu cần đặc biệt cảnh giác

Theo đại diện của Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao - A05, khi tiếp cận những mô hình thường xuyên nhấn mạnh khả năng sinh lời cao, giá trị tài sản sẽ tăng trong tương lai và sử dụng token, coin hoặc điểm thưởng để giao dịch, người dân cần đặc biệt cảnh giác với một số dấu hiệu.

Trong nhóm được A05 đánh giá là "cực kỳ nguy hiểm - ngay lập tức dừng lại" có việc cam kết lợi nhuận cố định, đưa ra mức lợi nhuận phi thực tế, không có sản phẩm hoặc dịch vụ thực, quảng cáo "không có rủi ro", tự phát hành token/coin/điểm thưởng và tạo tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội.

A05 cũng lưu ý những trường hợp phải bỏ tiền hoặc mua gói trước để được tham gia và hưởng quyền lợi; thu nhập chủ yếu đến từ tuyển người mới thay vì bán sản phẩm, dịch vụ thực; người tham gia phải mua gói để được hưởng hoa hồng hoặc hoa hồng được trả qua nhiều tầng.

Theo A05, trước khi quyết định bỏ tiền đầu từ vào mô hình kết hợp bán hàng hóa, cộng đồng, token/điểm thưởng, người dân cần thực hiện các bước kiểm tra

Đối với token, coin hoặc điểm thưởng tự phát hành, A05 khuyến cáo cần thận trọng khi những loại tài sản này được nhấn mạnh về khả năng tăng giá trong tương lai, nhất là khi đi cùng thông điệp "giá sắp tăng mạnh", "cơ hội có hạn" hoặc thúc giục tham gia ngay vì sợ bỏ lỡ.

Cơ chế giới thiệu người mới cũng cần được nhìn nhận kỹ. Theo A05, các chương trình affiliate (tiếp thị liên kết), referral (giới thiệu bạn bè) hay khách hàng thân thiết có thể tồn tại trong những mô hình kinh doanh hợp pháp; điểm quan trọng là hoa hồng đến từ doanh thu bán hàng thực hay từ tiền của những người tham gia sau.

Một phép thử được cơ quan này đưa ra: nếu bỏ toàn bộ token hoặc điểm thưởng khỏi mô hình, sản phẩm có còn đáng giá với số tiền phải bỏ ra hay không; có khách hàng thực sự mua sản phẩm mà không tham gia hệ thống token, thưởng hay không?

Tại CLB Phúc An, trong quá trình tìm hiểu hoạt động được phản ánh ở các kỳ trước, phóng viên ghi nhận hệ thống có hàng hóa, cộng đồng thành viên, các gói tham gia, AKG được sử dụng trong một số giao dịch và cơ chế quyền lợi khi giới thiệu thành viên mới. Phóng viên cũng từng trực tiếp đóng 1 triệu đồng để tham gia và nhận 100 AKG vào ví trên ứng dụng, đồng thời ghi nhận việc giới thiệu các gói có giá trị khác nhau, trong đó có gói VIP.

Đây là những ghi nhận thực tế tại Phúc An, được đưa ra để độc giả có thêm thông tin khi nhìn vào những khuyến cáo nói trên.

Trước khi bỏ tiền, đại diện Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao khuyến nghị người dân kiểm tra pháp nhân và giấy phép; sản phẩm, dịch vụ thực; công nghệ và tính minh bạch on-chain nếu liên quan đến tài sản trên blockchain; đồng thời tham khảo chéo thông tin từ các nguồn chính thống.

Người lớn tuổi cần đặc biệt lưu ý

Theo đại diện A05, người cao tuổi là nhóm thường bị nhắm tới nhiều trong các hoạt động lừa đảo. Cơ quan này lý giải điều đó xuất phát từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố: khả năng xử lý thông tin và đánh giá rủi ro có thể suy giảm theo tuổi; tâm lý muốn có thêm tiền cho con cháu; xu hướng tin vào các mối quan hệ cá nhân; sự cô đơn, thiếu kênh tham vấn; khoảng cách về công nghệ và mong muốn tìm kiếm một kênh sinh lời từ khoản tiền nhàn rỗi.

A05 cũng chỉ ra một yếu tố đáng chú ý: người cao tuổi có thể có khoản tiền tích lũy lớn nhưng thu nhập hằng tháng không ổn định, trong khi lo ngại về lạm phát, chi phí y tế và tuổi thọ kéo dài. Khi các kênh truyền thống có mức sinh lời thấp, những "cơ hội mới" có thể trở nên hấp dẫn hơn.

Vì vậy, gia đình cần đặc biệt chú ý nếu người thân đột ngột rút khoản tiết kiệm lớn, chuyển tiền tới tài khoản lạ, vay mượn tiền, thế chấp tài sản hoặc trở nên bí mật về tài chính. Đây là nhóm dấu hiệu thay đổi hành vi tài chính mà A05 đề nghị gia đình quan tâm.

Gia đình cần đặc biệt chú ý nếu người thân đột ngột rút khoản tiết kiệm lớn, chuyển tiền tới tài khoản lạ, vay mượn tiền, thế chấp tài sản hoặc trở nên bí mật về tài chính (ảnh minh họa)

Những thay đổi về hành vi xã hội và công nghệ cũng cần được lưu ý, như dành nhiều thời gian bất thường trên điện thoại, xuất hiện "bạn mới", nhắc tới "thầy", "chuyên gia", cài ứng dụng lạ, tham gia các nhóm kín hoặc háo hức bất thường về một "cơ hội" nhưng né tránh khi được hỏi chi tiết.

Đáng chú ý, A05 liệt kê cả những biểu hiện về tâm lý như nói rằng "sắp có nhiều tiền", "không cần lo", phòng thủ khi bị hỏi về tài chính hoặc các mối quan hệ mới, xa cách gia đình, cáu gắt vô cớ và bắt đầu sử dụng những khái niệm như "token", "sàn", "hệ sinh thái", "thu nhập thụ động".

A05 khuyến cáo cần lưu ý khi người thân cao tuổi trong gia đình có những dấu hiệu như trên

Để phòng ngừa, A05 khuyến nghị gia đình xây dựng thói quen "hỏi trước khi làm", trong đó có thể quy ước những khoản đầu tư trên 5 triệu đồng cần thông báo cho con cháu; không để người thân tự cài ứng dụng từ những đường link lạ và, với người cao tuổi suy giảm nhận thức, có thể áp dụng biện pháp hạn chế khả năng vay để đầu tư.

A05 cũng khuyến cáo người dân không đầu tư vào nền tảng không có pháp lý rõ ràng, không tin lời mời "lợi nhuận cao, rủi ro thấp", không nhấp vào đường dẫn, hình ảnh, video đáng ngờ và không cài ứng dụng ngoài Google Play hoặc App Store.

Nếu đã truy cập đường dẫn hoặc cài ứng dụng giả mạo, người dân cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để đề nghị tạm khóa tài khoản, tắt nguồn thiết bị và trình báo cơ quan Công an gần nhất để được hướng dẫn.