Cục Thuế nói gì về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế?

Những phản ánh gần đây về việc cá nhân bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế với số tiền được cho là nhỏ đã tạo ra nhiều tranh luận. Trong bối cảnh đó, Cục Thuế vừa lên tiếng làm rõ quy trình áp dụng biện pháp này.

Theo thông tin từ Cục Thuế, việc tạm hoãn xuất cảnh đã được quy định trong Luật Quản lý thuế và được cụ thể hóa bằng Nghị định số 49/2025. Mỗi nhóm đối tượng có ngưỡng áp dụng riêng.

Đối với cá nhân kinh doanh và chủ hộ kinh doanh thuộc diện cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, số tiền nợ phải từ 50 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày.

Với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã, ngưỡng được áp dụng là từ 500 triệu đồng trở lên cùng thời gian quá hạn tương tự.

Làm thủ tục ở sân bay Nội Bài. Ảnh: Hoàng Anh

Cơ quan thuế cho biết quy trình xử lý không diễn ra theo cách đột ngột. Trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, thông tin cảnh báo được gửi qua nhiều kênh như thư điện tử, ứng dụng eTax Mobile, tài khoản thuế điện tử và địa chỉ cư trú đăng ký. Sau thời gian thông báo kéo dài 30 ngày, nếu người nộp thuế chưa liên hệ hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính thì mới thực hiện bước tiếp theo.

Điểm đáng chú ý nằm ở dữ liệu thực tế mà ngành thuế công bố. Đến nay, hệ thống đã ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với hơn 105 nghìn người đại diện pháp luật và chủ hộ kinh doanh với tổng số tiền nợ thuế gần 61 nghìn tỷ đồng.

Trong số đó, khoảng 65 nghìn trường hợp thuộc diện không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký với số nợ hơn 6,9 nghìn tỷ đồng.

Các số liệu này cho thấy một phần đáng kể các trường hợp liên quan đến tình trạng doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh dừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý cần thiết. Nhiều cá nhân thay đổi địa chỉ kinh doanh, ngừng vận hành hoặc không còn duy trì hoạt động thực tế trong khi dữ liệu quản lý vẫn ghi nhận nghĩa vụ thuế chưa được xử lý đầy đủ.

Ở chiều ngược lại, biện pháp này cũng mang lại hiệu quả nhất định trong công tác thu hồi nợ. Cơ quan thuế cho biết đã thu hồi hơn 4 nghìn tỷ đồng từ trên 13 nghìn người nộp thuế. Riêng nhóm không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có khoảng 7,1 nghìn người chủ động liên hệ để hoàn thành nghĩa vụ với tổng số tiền gần 100 tỷ đồng.

Phía cơ quan quản lý đánh giá đây là một công cụ góp phần nâng cao ý thức tuân thủ và tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn.

Tuy vậy, tranh luận thời gian qua cũng phản ánh một khoảng cách giữa thiết kế chính sách và trải nghiệm thực tế của người dân.

Về mặt quy trình, hệ thống đã phát đi nhiều lớp cảnh báo trước khi áp dụng biện pháp hạn chế xuất cảnh. Song trong thực tế, nhiều cá nhân có thể thay đổi số điện thoại, thư điện tử hoặc không thường xuyên theo dõi tài khoản thuế điện tử. Một số trường hợp từng đứng tên doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh từ nhiều năm trước cũng có thể không nhận thức đầy đủ về tình trạng pháp lý hiện tại.

Điều này khiến vấn đề vượt khỏi phạm vi một khoản nợ thuế đơn thuần. Trọng tâm đang dần chuyển sang khả năng tiếp cận thông tin và tính đồng bộ của hệ thống dữ liệu.

Một tín hiệu đáng chú ý được Cục Thuế đưa ra là kế hoạch phối hợp với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh nhằm nâng cấp hệ thống theo hướng xử lý thời gian thực. Theo định hướng này, ngay sau khi nghĩa vụ thuế được hoàn thành, dữ liệu sẽ tự động liên thông giữa cơ quan thuế, kho bạc, ngân hàng trung gian và cơ quan xuất nhập cảnh để cập nhật trạng thái.

Nếu cơ chế này được triển khai đầy đủ, đây có thể trở thành bước tiến đáng kể trong quá trình số hóa quản trị công. Khi dữ liệu được kết nối xuyên suốt giữa các cơ quan, trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp cũng có thể thay đổi theo hướng thuận tiện hơn, giảm đáng kể độ trễ trong xử lý thủ tục hành chính.