Cục Thuế nói gì về tình trạng doanh nghiệp sử dụng hai hệ thống sổ kế toán?

Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long nhấn mạnh khi trả lời câu hỏi của báo chí liên quan đến vấn đề trên, tại buổi họp báo thường kỳ quý I-2026, do Bộ Tài chính tổ chức chiều 9-4.

Theo ông Lê Long, đây không chỉ là vấn đề thất thu ngân sách nhà nước mà còn gây ảnh hưởng lâu dài cho nền kinh tế và môi trường kinh doanh. Hành vi này diễn ra có hệ thống, khó phát hiện nếu không thanh tra, kiểm tra chuyên sâu.

Một số vụ án lớn đã bị cơ quan chức năng phát hiện gần đây cho thấy thực tế đáng báo động về quy mô, tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội này.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long thông tin tại buổi họp báo. Ảnh: PV

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó một số nguyên nhân chính như: Ý thức tuân thủ pháp luật, đạo đức kinh doanh hạn chế; doanh nghiệp xem nhẹ, chưa nhận thức đầy đủ rủi ro hình sự sẽ phải đối mặt hoặc chấp nhận đánh đổi...

Cục Thuế đã ban hành công văn đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính do tổ chức cung cấp đến hết ngày 31-3, gửi về Cục Thuế trước ngày 8-4, đồng thời phải cập nhật thông tin thay đổi danh sách khách hàng hằng tháng.

Kết quả đến ngày 7-4, Cục Thuế đã nhận được danh sách khách hàng của 42 tổ chức với thông tin của 12.809 khách hàng đang sử dụng các phần mềm kế toán. Cục Thuế đang tiếp tục phối hợp với các tổ chức tổng hợp thông tin trên phạm vi cả nước.

Ngoài ra, Cục Thuế sẽ sử dụng các thông tin, dữ liệu thu thập để rà soát đưa ra các cảnh báo, khuyến nghị đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có sử dụng song song nhiều sổ kế toán từ tháng 4-2026 nhằm phục vụ quản lý thuế.

Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng doanh nghiệp sử dụng hai hệ thống sổ sách kế toán nhằm gian lận thuế, đại diện Cục Thuế cho biết, đơn vị đã và đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp.

Trong đó, tăng cường kiểm soát chặt dòng tiền – giảm sử dụng tiền mặt. Tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và hệ thống ngân hàng. Kiểm soát các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản.

Ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu, sử dụng Big Data, AI để phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu 2 hệ thống sổ kế toán từ biến động doanh thu bất thường, biên lợi nhuận thấp bất hợp lý; chuyển từ kiểm tra thủ công sang giám sát dựa trên dữ liệu.

Tiếp tục yêu cầu kết nối dữ liệu bán hàng với cơ quan thuế theo thời gian thực (đối với ngành rủi ro cao), đồng thời đề nghị các đơn vị phần mềm, giải pháp kế toán cung cấp danh sách khách hàng để kiểm soát việc doanh nghiệp sử dụng nhiều phần mềm kế toán.

Xác định dấu hiệu tổ chức, cá nhân gian lận về thuế, trốn thuế để củng cố hồ sơ, kịp thời chuyển hồ sơ sang cơ quan công an khi có dấu hiệu tội phạm.