Củng cố thế trận lòng dân trên không gian mạng

Niềm tin phải có nền tảng từ thực tiễn

“Thế trận lòng dân” được hình thành từ lòng yêu nước, sự đoàn kết và niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Qua các chặng đường cách mạng, sức mạnh ấy đã trở thành nguồn lực to lớn trong đấu tranh giành độc lập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong môi trường số, giá trị cốt lõi đó tiếp tục được khẳng định, nhưng cách tập hợp, phát huy sức mạnh nhân dân đặt ra những yêu cầu mới.

Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ quan trọng của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân. Tinh thần ấy cho thấy sự cần thiết phải gắn vai trò của lực lượng nòng cốt với sự tham gia tự giác, có trách nhiệm của đông đảo nhân dân.

Không gian mạng mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, trao đổi thông tin, tham gia các công việc xã hội. Đồng thời, tốc độ lan truyền và khả năng chia sẻ rộng khiến thông tin sai lệch có thể tác động nhanh đến nhận thức cộng đồng. Một nội dung thiếu căn cứ, khi được lặp lại và tiếp nhận thiếu kiểm chứng, có thể tạo ra ngộ nhận, dẫn đến những đánh giá sai bản chất sự việc.

Thủ đoạn xuyên tạc đáng chú ý là trộn lẫn thông tin đúng với suy diễn sai, tách sự việc khỏi bối cảnh, đánh tráo khái niệm. Từ hạn chế trong thực thi chính sách hoặc sai phạm của một cá nhân, các đối tượng chống phá quy kết thành bản chất của tổ chức, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng. Cách dẫn dắt ấy lợi dụng vấn đề có thật để đưa người đọc đến kết luận thiếu căn cứ, từng bước làm suy giảm niềm tin.

Nhận diện đúng thủ đoạn là cơ sở để phản bác trúng vấn đề. Một bài viết có nhiều thông tin chưa chắc đã đưa ra kết luận đúng; một ý kiến được chia sẻ rộng chưa đồng nghĩa với sự thật. Đấu tranh tư tưởng vì vậy cần làm rõ mối liên hệ giữa chứng cứ và kết luận, chỉ ra chỗ bị cắt xén, suy diễn, giúp người đọc tự nhận biết sự sai lệch.

Tuy nhiên, sức thuyết phục của công tác tư tưởng còn phụ thuộc vào những gì người dân trực tiếp chứng kiến trong cuộc sống. Chính sách được thực hiện công bằng, kiến nghị được giải quyết thấu đáo, cán bộ tận tâm với công việc là những căn cứ để nhân dân tin tưởng. Ngược lại, sự thờ ơ trước khó khăn, bức xúc của dân có thể làm giảm hiệu quả của nhiều nỗ lực tuyên truyền.

Bởi vậy, củng cố “thế trận lòng dân” trên không gian mạng phải gắn với xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy. Cấp ủy, chính quyền cần chủ động đối thoại, giải trình những vấn đề thuộc trách nhiệm, khắc phục hạn chế đã được chỉ ra. Việc xử lý nghiêm sai phạm, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân tạo cơ sở thực tiễn cho đấu tranh phản bác.

Cũng cần phân biệt rõ thông tin bịa đặt, xuyên tạc với phản ánh, góp ý xây dựng. Tiếp thu một phản ánh đúng giúp phát hiện điều cần sửa và củng cố quan hệ giữa Đảng với nhân dân. Thái độ cầu thị, xử lý đến nơi đến chốn những vấn đề có thật sẽ tăng sức thuyết phục khi bác bỏ những kết luận sai trái.

Phát huy sức dân bằng thông tin và trách nhiệm

Để nhân dân tham gia hiệu quả vào bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, trước hết cần tạo điều kiện tiếp cận thông tin đáng tin cậy. Khi phát sinh vấn đề được dư luận quan tâm, cơ quan có trách nhiệm phải chủ động cung cấp thông tin đã được xác minh, làm rõ nội dung đang kiểm tra và tiếp tục cập nhật kết quả. Sự chậm trễ, thiếu nhất quán dễ tạo điều kiện cho suy đoán lan truyền.

Nội dung tuyên truyền cần giải đáp điều người dân muốn biết, gắn lý luận với những vấn đề cụ thể của đời sống. Việc làm rõ giá trị của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới cần được thể hiện bằng lập luận khoa học và thực tiễn có thể kiểm chứng. Dẫn chứng phải chính xác, đặt trong bối cảnh đầy đủ, tránh phóng đại thành tựu hoặc né tránh hạn chế.

Báo chí giữ vai trò quan trọng trong cung cấp nguồn tin và tổ chức các bài viết phản bác có chiều sâu. Mỗi sản phẩm cần xác định rõ luận điểm sai ở đâu, chứng cứ nào bác bỏ, cách giải thích nào giúp công chúng hiểu đúng. Bên cạnh bài chính luận, có thể sử dụng video, đồ họa, hỏi đáp với cách thể hiện phù hợp. Dù ở hình thức nào, độ tin cậy của nội dung vẫn là yêu cầu trước hết.

Cùng với thông tin chính thống, cần nâng cao khả năng tự kiểm chứng của người sử dụng mạng. Những kỹ năng như tìm nguồn gốc bài viết, đối chiếu thời điểm, đọc đầy đủ nội dung, kiểm tra hình ảnh và nhận diện tài khoản giả mạo phải được hướng dẫn cụ thể. Khi chưa đủ căn cứ, việc dừng chia sẻ là hành động có trách nhiệm, góp phần hạn chế sự phát tán thông tin sai lệch.

Đội ngũ làm công tác tuyên giáo, chuyên gia, giảng viên và cán bộ cơ sở cần được bồi dưỡng cả kiến thức lý luận lẫn kỹ năng truyền thông số. Năng lực nắm bắt vấn đề, lựa chọn chứng cứ và diễn đạt dễ hiểu quyết định chất lượng phản bác. Tranh luận phải có văn hóa, tập trung vào nội dung, tránh công kích cá nhân hoặc vô tình phát tán thêm thông tin sai khi dẫn lại thiếu cân nhắc.

Tại cơ sở, chi bộ cần đưa nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vào sinh hoạt thiết thực, gắn với vấn đề phát sinh trong địa bàn, cơ quan, đơn vị. Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu từ việc tiếp nhận, bình luận đến chia sẻ thông tin; chủ động học kỹ năng số và chịu trách nhiệm về phát ngôn của mình. Uy tín cá nhân được tạo dựng bằng sự nhất quán giữa lời nói, hành động trong công việc và trên mạng.

Sự tham gia của nhân dân cần được phát huy thông qua các kênh tiếp nhận phản ánh thuận tiện, có đầu mối xử lý và phản hồi rõ ràng. Người dân phải thấy ý kiến xác đáng của mình được tôn trọng, thông tin cung cấp được xem xét nghiêm túc. Từ đó, việc phát hiện, cảnh báo tin giả, chia sẻ thông tin đúng và bảo vệ lẽ phải mới trở thành hành động tự giác, bền bỉ trong cộng đồng.

Các cơ quan chuyên trách cần phối hợp xác minh, xử lý thông tin sai lệch và hành vi vi phạm theo đúng thẩm quyền, quy định của pháp luật. Biện pháp kỹ thuật cần đi cùng giải thích, thuyết phục và cung cấp thông tin thay thế đáng tin cậy. Việc gỡ bỏ một nội dung vi phạm cần gắn với làm rõ sự thật để người đã tiếp nhận nội dung ấy có căn cứ điều chỉnh nhận thức.

Hiệu quả của công tác này cần được đánh giá qua chất lượng giải đáp, mức độ hiểu đúng và sự chuyển biến trong hành vi tiếp nhận, chia sẻ thông tin. Số lượng bài đăng, lượt tương tác chỉ phản ánh một phần hoạt động. Khi chạy theo con số mà xem nhẹ tính xác thực và nhu cầu của công chúng, thông tin khó tạo được sự tin cậy lâu dài.

Củng cố “thế trận lòng dân” trên không gian mạng là công việc thường xuyên, bắt đầu từ trách nhiệm phục vụ nhân dân và sự nghiêm túc với sự thật. Khi người dân có niềm tin được kiểm chứng bằng thực tiễn, có kiến thức để nhận diện sai lệch và có điều kiện tham gia bảo vệ cái đúng, sức mạnh ấy sẽ tạo nền tảng vững chắc cho bảo vệ Đảng, bảo vệ thành quả cách mạng và lợi ích của dân tộc.