'Thấu lý, đạt tình' - Chuyện công an phường giải bài toán bãi xe trái phép

Đối diện với sự chây ì

Có những thứ tồn tại dai dẳng không phải vì người ta không biết chúng sai, mà vì người ta nghĩ rằng cái sai ấy sẽ không ai làm tới cùng. Ở phường Nghĩa Đô, những bãi trông giữ xe không phép đã tồn tại kiểu đó; nằm trên đất nông nghiệp, nấp dưới mái tôn thấp bè, chen chúc trong từng con ngõ hẹp...

Sáng 15/5/2026, tại trụ sở UBND phường Nghĩa Đô, một cuộc họp nhanh, ngắn gọn, không có bài phát biểu dài. Lãnh đạo phường và Ban chỉ huy Công an phường (CAP) thống nhất một danh sách: 11 điểm trông giữ phương tiện không phép sẽ phải chấm dứt hoạt động trong ngày hôm nay. Thông báo đã tống đạt tận tay các chủ bãi từ ba ngày trước. Thời hạn đã qua. Sáng nay là thời điểm của hành động thực sự.

Tại bãi xe số 4 ngõ 6 Trần Quốc Hoàn, cảnh tượng hiện ra đúng như những gì có thể đoán: xe máy xếp chật kín, không còn một centimet trống. Thửa đất nông nghiệp vốn yên bình đã bị xé ra làm ba - đầu là hàng quán ăn uống tạm bợ, giữa là bãi gửi xe máy dày đặc, trong cùng là điểm rửa và trông giữ ô tô. Tất cả gom lại dưới một mái tôn quây kín bốn phía, không có lối thoát hiểm, không có hệ thống phòng cháy đúng nghĩa.

Cảnh bãi xe chật kín phương tiện tại ngõ 6 Trần Quốc Hoàn

Bãi xe không phép này tiềm ấn nguy cơ cháy nổ, mất an toàn rất cao

Chỉ huy CAP Nghĩa Đô chỉ đạo xử lý nghiêm tại hiện trường

Thấy bóng lực lượng chức năng xuất hiện, chủ bãi và những người có mặt ngơ ngác nhìn, dù tờ thông báo vẫn còn đó, hẳn là chưa được đọc kỹ lần nào. Thiếu tá Bùi Văn Kiên, Phó trưởng CAP Nghĩa Đô, không vòng vo đã chỉ thẳng vào những chiếc bình chữa cháy treo trên tường - tem nhãn đã bong tróc, chữ không còn đọc được - rồi quay sang chủ bãi:

"Đã nhận thông báo 3 ngày trước yêu cầu dừng hoạt động chậm nhất từ chiều hôm qua, sao các anh vẫn nhận xe kín như thế này? Yêu cầu gọi ngay cho người dân đến lấy xe, hướng dẫn họ ra các điểm có phép. Bãi quây tôn kín mít, bình cứu hỏa hết hạn từ hồi nào rồi - xảy ra cháy nổ thì anh chịu trách nhiệm được không?"

Câu hỏi không cần trả lời. Chủ bãi im lặng, gật đầu. Chỉ vài phút sau, điện thoại đổ chuông liên tục, người dân lục tục đến lấy xe. Thay vì lập biên bản ngay, các cán bộ chiến sĩ đứng hướng dẫn từng người: "Bà con chịu khó đi thêm một đoạn ra điểm có phép. Để xe ở đây nguy hiểm lắm, chứ không phải chúng tôi muốn gây khó dễ gì đâu".

CAP Nghĩa Đô đặt barie cảnh báo với điểm trông giữ xe không phép. Trong hôm nay địa điểm này sẽ bị giải tỏa triệt để, quây tôn lại đề phòng tái vi phạm

Lực lượng chức năng cắt điện với các cơ sở vi phạm

Đơn vị cung cấp nước sạch cũng có mặt để tiến hành cắt nước với cơ sở vi phạm

Nhưng không phải điểm nào cũng thuận chiều như vậy. Tại dải đất nông nghiệp chạy dọc tuyến đường mới nối từ Trần Quốc Hoàn sang phố Nghĩa Đô - ngay sau cổng phụ một trường THPT - hàng trăm xe máy vẫn nằm yên khi "giờ G" đã điểm từ lâu. Chủ bãi là ông T., khi bị hỏi, chỉ gãi đầu cười trừ: "Đến chiều thì mới chuyển hết được".

Đó là kiểu chây ì mà những người làm công tác quản lý đô thị đã quá quen: không phản đối, không từ chối, chỉ kéo dài thời gian, chờ qua đợt cao điểm rồi đâu lại vào đó. Tổ công tác lần này không để điều đó xảy ra. Thông điệp được đưa ra thẳng thắn và rõ ràng: "Đúng 16h chiều nay, BCĐ 197 phường sẽ rào tôn toàn bộ khu vực. Nếu bên trong vẫn còn phương tiện, Công an sẽ tiến hành thu giữ. Chủ cơ sở phải chịu hoàn toàn trách nhiệm".

Tối hậu thư với chủ bãi giữ xe không phép

Không chỉ dừng lại ở lời nói. Ban chỉ đạo 197 phường phối hợp với lực lượng điện lực, nước sạch tiến hành lập biên bản và cắt điện, cắt nước đối với các cơ sở vi phạm. Những tấm barie cảnh báo được dựng lên ngay lối vào. Biện pháp mạnh, đồng bộ, không có ngoại lệ.

Trong khi đó, quan sát thấy nhiều xe của học sinh, sinh viên vẫn nằm trong bãi, lãnh đạo CAP Nghĩa Đô lập tức chỉ đạo Cảnh sát khu vực thông báo cho nhà trường: "Giáo viên và học sinh tuyệt đối không được để xe ở khu vực này. Đó là tiếp tay cho vi phạm, dù vô tình cũng không được". Không khó hiểu vì sao phải làm vậy - khi người dân còn mang xe vào, bãi còn lý do để tồn tại.

Hàng trăm xe máy xếp kín điểm trông giữ xe không phép trên đường mới mở giao với phố Trần Quốc Hoàn

Chủ cơ sở bị yêu cầu phải dời hết phương tiện trước chiều nay, nếu không sẽ bị thu giữ phương tiện

CAP Nghĩa Đô đặt barie cảnh báo với điểm trong giữ phương tiện không phép này

Cái nắng đầu hè dội thẳng xuống những mái đầu đội mũ kê-pi. Mồ hôi thấm lưng áo từ sớm. Nhưng nhịp độ làm việc không vì thế mà chùng xuống - từ điểm này sang điểm khác, từ ngõ này sang ngõ kia, tổ công tác di chuyển liên tục, không nghỉ giữa chừng. Những vi phạm đã tồn tại nhiều năm không thể tháo gỡ trong một buổi sáng, nhưng buổi sáng đó phải là điểm khởi đầu thực sự.

Hướng dẫn hồ sơ xin cấp phép, bản vẽ mặt bằng bãi đỗ xe lưỡng dụng

Phía sau barie - Đô thị cần kỷ cương, người dân cần chỗ gửi xe

Kinh nghiệm quản lý đô thị ở bất cứ thành phố nào cũng cho thấy một quy luật đơn giản: nếu chỉ dẹp mà không tạo lối ra, vi phạm sẽ quay lại. Người dân không gửi xe ở bãi trái phép vì thích sự bất hợp pháp - họ gửi vì ở đó gần, rẻ, và tiện hơn những lựa chọn hợp pháp còn ít ỏi. Dẹp bãi trái phép mà không tăng bãi hợp pháp, khoảng trống sẽ nhanh chóng bị lấp đầy bởi một bãi trái phép khác.

Nghĩa Đô hiểu điều đó và đó là lý do bên cạnh chiến dịch xử lý, phường đang triển khai song song một hướng tiếp cận khác: đề xuất chuyển đổi các khu đất dự án chậm triển khai, đất cống hóa thành bãi xe "lưỡng dụng" - vừa phục vụ trông giữ phương tiện, vừa có thể sử dụng linh hoạt cho các mục đích công cộng khác theo thời điểm.

Rời những điểm "nóng" ngột ngạt mùi xăng dầu và mái tôn nung đỏ, không khí tại ô đất số 3 trên phố Nguyễn Khánh Toàn - khu vực dự án cống hóa - mang một màu sắc hoàn toàn khác. Ông Phạm Quang Minh, chủ một cơ sở tại đây, đứng chờ với tập hồ sơ dày trong tay, vẻ mặt phấn chấn khác hẳn những chủ bãi trái phép bị xử lý sáng cùng ngày.

Ông Minh cùng cán bộ CAP và BCĐ 197 xem xét hồ sơ xin cấp phép, bản vẽ mặt bằng bãi đỗ xe lưỡng dụng

Trải tờ sơ đồ mặt bằng ra, ông Nguyễn Hồng Cường, thành viên BCĐ 197 phường, xem xét tỉ mỉ từng hạng mục: phương án phòng cháy - chữa cháy, nguồn gốc đất, sơ đồ vị trí đỗ xe. Ông gật đầu: "Hồ sơ của anh cơ bản đầy đủ rồi. Khẩn trương nộp ra phường. UBND và Công an phường sẽ hỗ trợ hết mức để bãi xe sớm đi vào hoạt động".

Câu nói nghe có vẻ thủ tục, nhưng đằng sau đó là cả một quá trình. Những tháng qua, ông Cường cùng cán bộ Công an phường đã rà soát từng ngõ ngách, từng khu tập thể cũ trên địa bàn để tìm kiếm những khoảng đất có thể chuyển đổi hợp pháp.

Khu đất rộng hơn 1.000m2 tại phố Nguyễn Khánh Toàn này, cùng với hàng loạt vị trí khác tại Nghĩa Đô và ngõ 248 Trần Cung, đang dần được hoàn thiện hồ sơ để đề xuất phê duyệt. Nếu cả 10 điểm lưỡng dụng này sớm đi vào vận hành, bài toán thiếu chỗ đậu xe - vốn là cái cớ để những bãi trái phép sinh sôi - sẽ có lời giải thực chất hơn.

Đó không phải là hứa hẹn suông. Theo ông Cường, các Sở, ngành của Thành phố đã cam kết tạo điều kiện tối đa trong khâu thủ tục, rút ngắn thời gian thẩm định, cấp phép cho những mô hình tương tự. Đây là kết quả trực tiếp từ chỉ đạo của UBND Thành phố và Giám đốc Công an Thành phố về việc giải quyết dứt điểm các "điểm nghẽn" trật tự đô thị - không chỉ theo hướng dẹp bỏ, mà còn theo hướng kiến tạo ra những giải pháp thay thế có tính bền vững.

Phường Nghĩa Đô đang khẩn trương hoàn thiện các thủ tục xịn ý kiến các sở ngành để cấp phép cho 10 bãi đỗ xe lưỡng dụng

Nhìn rộng ra, bài toán trông giữ xe ở các phường nội đô Hà Nội vốn không có đáp án đơn giản. Quỹ đất hạn hẹp, dân số đông, nhu cầu gửi xe tăng theo từng năm, trong khi các dự án bãi đỗ xe ngầm hay nhiều tầng triển khai chậm chạp, chi phí cao - tất cả tạo ra một khoảng trống mà thị trường xe tự phát, trái phép sẵn sàng lấp vào không chút ngập ngừng. Xử lý mà không lấp khoảng trống đó bằng giải pháp hợp pháp, câu chuyện sẽ cứ lặp đi lặp lại theo chu kỳ: dẹp - tái chiếm - dẹp - tái chiếm, như một vòng tròn không có điểm kết.

Mô hình lưỡng dụng mà Nghĩa Đô đang thử nghiệm - khai thác những khoảng đất dở dang, đất chờ dự án dưới hình thức bãi xe tạm thời nhưng có phép, có kiểm soát PCCC, có niêm yết giá - là một hướng đi thực tế hơn nhiều so với việc chờ các dự án bãi đỗ xe quy mô lớn hoàn thành. Không hoành tráng, không tốn ngân sách lớn, nhưng đúng chỗ và đúng lúc.

Buổi tư vấn thủ tục vừa dứt, ông Cường kéo khóa áo chống nắng, bước nhanh ra xe. Tổ công tác Công an phường cũng đã nổ máy từ lúc nào, hướng về những điểm trông giữ xe trái phép còn lại đang chờ xử lý. Mặt đường nhựa bốc hơi dưới nắng trưa.

Không có gì hào nhoáng trong những gì diễn ra ở Nghĩa Đô hôm nay. Chỉ là cán bộ chiến sĩ đi từ ngõ này sang ngõ khác, mồ hôi thấm áo, kiên nhẫn thuyết phục, quyết liệt xử lý, rồi lại tất tả lên đường. Kỷ cương đô thị không tự nhiên xuất hiện - nó được gây dựng từng ngày, từng điểm vi phạm bị xử lý, từng barie được dựng lên đúng chỗ, từng tờ hồ sơ bãi xe hợp pháp được hoàn thiện. Phía sau những barie đó, không chỉ là lệnh cấm - mà còn là nỗ lực tạo ra một trật tự mới, có chỗ cho cả kỷ luật lẫn nhu cầu thực của người dân.