Cuộc chiến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ: Không gian mạng không còn là 'vùng đất vô chủ'

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Từ việc sao chép bài viết, cắt ghép video, sử dụng hình ảnh trái phép cho đến việc các nền tảng số “ăn theo” sản phẩm báo chí để thu lợi quảng cáo, nhiều cơ quan báo chí đang phải đối mặt với tình trạng “đánh cắp chất xám” kéo dài. Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 cùng hàng loạt động thái mạnh tay của cơ quan chức năng được xem là bước chuyển đáng chú ý trong cuộc chiến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

Điểm đặc biệt của Công điện số 38 không chỉ nằm ở yêu cầu mở đợt cao điểm chống hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ mà còn thể hiện rõ tư duy hành động mới: từ “kiểm tra - xử phạt” sang “chủ động tấn công - hiệp đồng đa ngành”.

Lần đầu tiên, chỉ tiêu tăng tối thiểu 20% số vụ xử lý được đặt ra như một KPI (Key Performance Indicator là chỉ số đo lường hiệu quả công việc) cụ thể. Điều đó cho thấy quyết tâm của Chính phủ không dừng ở khẩu hiệu mà hướng tới hiệu quả thực chất, đo đếm bằng kết quả điều tra, khởi tố và xử lý vi phạm.

Cơ quan Cảnh sát Điều tra Bộ Công an khởi tố đồng loạt 5 vụ án về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Ảnh: Internet.

Ngay sau Công điện số 38, Bộ Công an đã đồng loạt triển khai cao điểm đấu tranh với tội phạm xâm phạm sở hữu trí tuệ. Chỉ sau một tuần, lực lượng chức năng đã phát hiện 18 vụ việc, khởi tố 9 vụ với 12 bị can liên quan hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Nhiều vụ án lớn trong lĩnh vực nội dung số như BH Media, Lululola Entertainment, 1900 Group, Mây Sài Gòn hay Trung tâm Giọng ca để đời bị khởi tố đã tạo hiệu ứng răn đe mạnh mẽ trong xã hội.

Đáng chú ý, các vụ việc bị xử lý gần đây cho thấy cơ quan chức năng không còn chỉ nhìn nhận vi phạm bản quyền dưới góc độ “sao chép nội dung”, mà tập trung vào yếu tố khai thác thương mại bất hợp pháp. Nghĩa là việc sử dụng trái phép nội dung có bản quyền để tăng lượt xem, bán quảng cáo, xây dựng thương hiệu hay kinh doanh trên nền tảng số đều có thể bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Cụ thể, vụ án xảy ra tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media), cơ quan điều tra khởi tố bị can Nguyễn Hải Bình, Tổng giám đốc Công ty BH Media. Tại Công ty TNHH Lululola Entertainment, bị can Võ Văn Nam, Giám đốc công ty, cũng bị khởi tố.

Đối với vụ án liên quan đến 1900 Group, cơ quan điều tra khởi tố 2 bị can gồm Nguyễn Minh Đức, chủ hộ kinh doanh Đồi Mặt trời và Ngô Thanh Tùng, chủ hộ kinh doanh Thông Zeo. Trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Mây Sài Gòn, 2 bị can bị khởi tố là Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy, Giám đốc Công ty TNHH Mây Sài Gòn. Ngoài ra, tại vụ án tại Trung tâm Giọng ca để đời, cơ quan chức năng khởi tố Diệp Văn Lập, chủ trung tâm.

Mạnh tay xử lý vi phạm bản quyền thời gian gần đây cho thấy cách tiếp cận và thực thi pháp luật về bản quyền tại Việt Nam đang có sự chuyển biến rõ rệt theo hướng quyết liệt và thực chất hơn.

Việc triệt phá các hệ thống phát sóng lậu như Xoilac TV hay Motphim cũng cho thấy pháp luật đã bắt đầu “đánh” vào tận gốc các hệ sinh thái kiếm tiền phi pháp phía sau hành vi vi phạm bản quyền. Đằng sau những website xem phim, bóng đá miễn phí tưởng chừng đơn giản là cả mạng lưới quảng cáo cờ bạc, cá độ xuyên biên giới và nhiều hoạt động phạm pháp khác.

Thông điệp được phát đi rất rõ ràng: Môi trường mạng không còn là “vùng đất vô chủ”, càng không phải nơi có thể ngang nhiên xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để trục lợi.

Không chỉ lĩnh vực phim ảnh hay âm nhạc, cuộc chiến này còn mở rộng sang hàng giả, hàng nhái, mỹ phẩm, thời trang và nhiều sản phẩm tiêu dùng khác. Điều đó cho thấy Việt Nam đang từng bước xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch hơn, nơi tài sản trí tuệ được nhìn nhận như tài sản chiến lược của nền kinh tế số.

V.X.B