Cuộc chiến sinh tồn nghẹt thở trong bụng cá voi khổng lồ

Giữa tháng 10, Whalefall ra mắt quốc tế và cập bến rạp Việt với tên gọi Cá voi nuốt chửng. Bộ phim do Brian Duffield đạo diễn, quy tụ Austin Abrams, Josh Brolin và Elisabeth Shue, thuộc thể loại sinh tồn, giật gân pha yếu tố tâm lý.

Trước đó, dự án đã được Hollywood lên kế hoạch chuyển thể từ năm 2023, khi cuốn sách còn chưa chính thức xuất bản. Sau hơn ba năm phát triển, Whalefall trở thành một trong những tác phẩm chuyển thể văn học đáng chú ý trong năm 2026, thu hút sự quan tâm đến cả nguyên tác lẫn cách câu chuyện được tái hiện trên màn ảnh.

Cuốn tiểu thuyết gây tiếng vang

Xuất bản tháng 8/2023, tiểu thuyết Whalefall của nhà văn Mỹ Daniel Kraus nhanh chóng gây chú ý nhờ ý tưởng khác lạ, kết hợp câu chuyện sinh tồn với những tổn thương tâm lý trong mối quan hệ cha con. Cuốn sách được The New York Times và NPR đưa vào danh sách những tác phẩm nổi bật của năm 2023, đồng thời giành giải Alex Award.

Nguyên tác xoay quanh Jay Gardiner, chàng trai 17 tuổi sống tại California, Mỹ. Sau cái chết của người cha, Jay quyết định lặn xuống biển để tìm kiếm hài cốt ông, với hy vọng có thể giải tỏa những day dứt trong lòng. Tuy nhiên, chuyến đi nhanh chóng biến thành thảm họa khi cậu bị cuốn vào miệng một con cá nhà táng khổng lồ, rồi mắc kẹt trong dạ dày của nó.

Whalefall được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Daniel Kraus, xuất bản năm 2023.

Chỉ còn khoảng một giờ dưỡng khí, Jay phải tìm mọi cách thoát khỏi cơ thể sinh vật khổng lồ. Cuộc chiến sinh tồn đan xen những hồi tưởng về tuổi thơ và mối quan hệ căng thẳng với người cha độc đoán. Trớ trêu thay, chính những kiến thức lặn biển mà ông từng truyền dạy lại trở thành yếu tố quan trọng giúp cậu tìm đường sống.

Theo trang tổng hợp phê bình Book Marks, Whalefall nhận được nhiều đánh giá tích cực nhờ cách xây dựng tình huống độc đáo và khả năng duy trì sự hồi hộp. Daniel Kraus được khen ngợi khi biến một ý tưởng tưởng chừng phi lý thành câu chuyện giàu cảm xúc. Những mô tả chi tiết về môi trường bên trong cơ thể cá voi mang đến cảm giác ngột ngạt, khiến người đọc liên tục lo lắng cho số phận nhân vật. Đặc biệt, các đoạn hồi tưởng góp phần làm rõ những tổn thương của Jay, giúp tác phẩm có chiều sâu hơn một câu chuyện sinh tồn thông thường.

Dẫu vậy, nguyên tác cũng vấp phải một số ý kiến trái chiều. Điểm gây tranh luận lớn nhất nằm ở tính hợp lý của các tình huống sinh tồn. Một số nhà phê bình cho rằng tác giả đã dựa vào những sự trùng hợp khó tin để giúp nhân vật vượt qua hiểm họa. Khả năng sống sót của Jay sau hàng loạt chấn thương nghiêm trọng cũng bị đặt dấu hỏi.

Bên cạnh yếu tố giật gân, Whalefall còn gửi gắm thông điệp về mất mát và sự hòa giải. Theo NPR, nhan đề cuốn sách bắt nguồn từ hiện tượng xác cá voi chìm xuống đáy đại dương, trở thành nguồn dinh dưỡng cho nhiều sinh vật khác. Daniel Kraus sử dụng hình ảnh này như một ẩn dụ về những ảnh hưởng mà người đã khuất để lại.

Với Jay, di sản của cha bao gồm cả những tổn thương chưa thể nguôi ngoai lẫn kiến thức giúp cậu vượt qua hiểm nguy. Chuyến lặn tìm kiếm hài cốt cuối cùng trở thành hành trình đối diện quá khứ, để cậu tìm lại khát vọng sống và học cách bước tiếp.

Cuộc chiến sinh tồn trong bụng cá voi

Về cơ bản, Whalefall trung thành với tinh thần nguyên tác, song có những điều chỉnh đáng kể trong cách kể chuyện. Thay vì dành nhiều thời gian giới thiệu hoàn cảnh gia đình Jay, bộ phim nhanh chóng đẩy nhân vật vào cuộc chiến sinh tồn, sau đó từng bước hé lộ quá khứ qua những đoạn hồi tưởng. Ê-kíp cũng lược bỏ nhiều chi tiết trong sách, đồng thời bổ sung một đoạn kết mang màu sắc cảm xúc rõ nét hơn.

Whalefall xoay quanh cuộc chiến sinh tồn của chàng trai mắc kẹt trong bụng cá nhà táng khổng lồ. Ảnh: 20th Century Studios.

Theo đạo diễn Brian Duffield, thách thức lớn nhất khi chuyển thể là thể hiện những suy nghĩ nội tâm của Jay bằng ngôn ngữ hình ảnh. Phần lớn câu chuyện diễn ra trong không gian chật hẹp, với một nhân vật gần như đơn độc suốt thời lượng phim. Để khắc phục hạn chế này, ê-kíp chú trọng thiết kế bối cảnh bên trong cá voi, kết hợp hiệu ứng hình ảnh và âm thanh nhằm tạo cảm giác chân thực. Những ký ức về người cha cũng được sử dụng như một phần quan trọng để phát triển tâm lý nhân vật.

Khi ra mắt, Whalefall nhận phản hồi tương đối tích cực. Trên Rotten Tomatoes, phim đạt 73% đánh giá tích cực từ giới phê bình và 81% từ khán giả. Tác phẩm ghi điểm nhờ những phân cảnh sinh tồn căng thẳng, đặc biệt là cách khai thác nỗi sợ bị mắc kẹt trong cơ thể sinh vật khổng lồ. Diễn xuất của Austin Abrams cũng được đánh giá cao khi nam diễn viên phải truyền tải phần lớn cảm xúc qua biểu cảm và phản ứng cơ thể.

Tuy nhiên, bản chuyển thể chưa hoàn toàn thuyết phục giới chuyên môn. Một số ý kiến cho rằng các đoạn hồi tưởng xuất hiện dày đặc, khiến nhịp phim thiếu liền mạch và làm giảm sức căng của cuộc chiến sinh tồn. Cách xử lý tuyến tình cảm cha con đôi lúc còn nặng tính ủy mị, đặc biệt ở phần kết. Bên cạnh đó, những tình huống phi lý vốn gây tranh luận trong nguyên tác tiếp tục trở thành điểm yếu khi được tái hiện trên màn ảnh.

Dù nhận đánh giá tương đối tích cực, Whalefall có thành tích phòng vé kém khả quan, đứng trước nguy cơ thua lỗ. Ảnh: 20th Century Studios.

Chất lượng được ghi nhận ở mức khá, song thành tích thương mại của Whalefall lại không tương xứng. Theo The Numbers, tính đến ngày 29/10, Whalefall mới thu khoảng 32,6 triệu USD toàn cầu, tương đương 54% kinh phí sản xuất (60 triệu USD).

Trang Dread Central nhận định màn ra mắt của Whalefall là một thất vọng lớn, đồng thời cho rằng chiến dịch quảng bá thiếu điểm nhấn đã ảnh hưởng đến khả năng thu hút khán giả. Dù chưa thể xác định mức thua lỗ cuối cùng, đà giảm doanh thu hiện tại khiến triển vọng thu hồi vốn trở nên rất mong manh.