Cuộc đua AI toàn cầu thúc đẩy làn sóng đầu tư kỷ lục, Mỹ đứng đầu với gần 286 tỷ USD

Khách tham quan trải nghiệm trò chơi thực tế ảo tại Triển lãm trò chơi điện tử Tokyo ở thành phố Chiba, Nhật Bản. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 25/5, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên toàn cầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đã kích hoạt mức đầu tư kỷ lục, khi ứng dụng của AI trong nhiều ngành nghề và nhu cầu công nghệ gia tăng đã thúc đẩy chi tiêu cho chip, trung tâm dữ liệu và hạ tầng năng lượng.

Hàng tỷ USD đầu tư vào các tập đoàn như Nvidia, AMD, Microsoft, Google và Huawei đã đạt quy mô có ảnh hưởng trực tiếp tới các lĩnh vực năng lượng, bán dẫn và quốc phòng.

Theo một báo cáo gần đây của Đại học Stanford, tổng đầu tư AI từ khu vực tư nhân của các nước trong giai đoạn 2013 - 2025 đã đạt 757,3 tỷ USD.

Mức tăng lớn nhất diễn ra trong năm ngoái, khi các công ty đầu tư tổng cộng 344,7 tỷ USD vào AI, tăng 127,5% so với năm trước đó. Gần một nửa tổng đầu tư AI trong suốt 13 năm qua được thực hiện riêng trong năm 2025.

Các công ty Mỹ chiếm 285,9 tỷ USD tổng đầu tư năm ngoái, tiếp theo là các công ty Trung Quốc với 12,4 tỷ USD đầu tư được công bố và các công ty Anh với 5,9 tỷ USD. Một số quốc gia và doanh nghiệp chưa công khai số liệu đầu tư.

Báo cáo cho thấy tổng đầu tư AI, bao gồm đầu tư doanh nghiệp và các hạng mục khác, đã đạt 581,7 tỷ USD, tăng 129,9% so với cùng kỳ năm trước.

Mỹ đứng đầu với 1.953 công ty được cấp vốn, tiếp theo là Anh với 172 công ty và Trung Quốc với 161 công ty.

Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu về số lượng công bố khoa học, trích dẫn và bằng sáng chế liên quan đến AI, với riêng năm ngoái đã giành được 35 bằng sáng chế.

Dù báo cáo của Đại học Stanford không bao gồm số liệu của Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng Ankara đã cập nhật chiến lược AI bằng một kế hoạch hành động mới dự kiến công bố sau lễ Eid al-Adha của người Hồi giáo.

Trước đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã thông qua 6 ưu tiên và 119 biện pháp trong chiến lược AI quốc gia giai đoạn 2021 - 2025, với mục tiêu rộng hơn nhằm tăng cường đầu tư AI trong tương lai.

Áp lực quản lý và quy định ngày càng tăng

Sự lan rộng nhanh chóng của AI cũng làm gia tăng áp lực xây dựng các khuôn khổ quản lý nhằm giải quyết những lo ngại xã hội, đạo đức và an ninh liên quan đến công nghệ này.

An ninh dữ liệu, bảo vệ bản quyền, thông tin sai lệch, quyền riêng tư cá nhân và tính minh bạch của thuật toán đã trở thành những vấn đề trung tâm trong hoạch định chính sách AI toàn cầu.

Đạo luật AI của Liên minh châu Âu (EU), các cuộc tranh luận về an ninh tại Mỹ và mô hình quản lý tập trung của Trung Quốc cho thấy các cách tiếp cận quản lý khác nhau.

Các nước G20 không có luật nào liên quan đến AI vào năm 2016, nhưng con số này đã tăng lên 150 đạo luật vào cuối năm 2025.

Mỹ dẫn đầu với 25 đạo luật, tiếp theo là Hàn Quốc với 17, còn Pháp và Nhật Bản đều có 10 đạo luật.

AI đang thay đổi hàng loạt lĩnh vực

Công nghệ AI tiếp tục làm thay đổi các lĩnh vực như y tế, nông nghiệp, giao thông, năng lượng, quốc phòng, ngân hàng và tài chính.

Trong nông nghiệp, AI được sử dụng để nâng cao hiệu quả sản xuất, tối ưu hóa tài nguyên và giảm tác động khí hậu tới canh tác. Các cảm biến, hình ảnh vệ tinh và công nghệ thiết bị bay không người lái giúp xác định nhu cầu tưới tiêu, sử dụng phân bón, sức khỏe cây trồng và thời điểm thu hoạch.

Trong y tế, AI thúc đẩy tiến bộ trong chẩn đoán sớm, hình ảnh y khoa, phát triển thuốc, theo dõi bệnh nhân và điều trị cá nhân hóa. Việc mở rộng khả năng di động cũng giúp AI được ứng dụng nhiều hơn trong các lĩnh vực như phẫu thuật từ xa.

Trong giao thông và logistics, AI hỗ trợ tối ưu hóa tuyến đường, quản lý giao thông, tiết kiệm nhiên liệu, công nghệ xe tự lái và lập kế hoạch chuỗi cung ứng. Các phương tiện tự hành và hệ thống giao thông thông minh ngày càng được tích hợp vào đời sống hàng ngày, theo nghiên cứu của Đại học Stanford.

Trong lĩnh vực năng lượng và công nghiệp, AI ngày càng được dùng để hỗ trợ sản xuất năng lượng tái tạo, dự báo sự cố hệ thống và nâng cao hiệu quả vận hành.

Trong quốc phòng, AI đã trở thành yếu tố trung tâm đối với các hệ thống tự động, xử lý hình ảnh, nhận diện mục tiêu, tác chiến điện tử, an ninh mạng, mô phỏng và công nghệ hỗ trợ ra quyết định. Các hệ thống AI cũng được sử dụng rộng rãi trong các cuộc xung đột gần đây, bao gồm chiến tranh ở Trung Đông.

Trong lĩnh vực ngân hàng và tài chính, AI được áp dụng rộng rãi trong phát hiện gian lận, phân tích rủi ro tín dụng, mô hình hóa hành vi khách hàng và dịch vụ cá nhân hóa, cho phép nhiều giao dịch được hoàn tất mà không cần tới chi nhánh vật lý.

Sự gia tăng của các hình thức gian lận do AI hỗ trợ và những hành vi lạm dụng khác cũng đã trở thành mối lo chính sách lớn, khi các chính phủ ngày càng coi AI là yếu tố kinh tế then chốt ảnh hưởng tới năng suất, xuất khẩu dịch vụ, năng lực sản xuất và khả năng cạnh tranh toàn cầu.