Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Sự leo thang này, cùng với các cuộc tập trận hải quân chung của Nga với Trung Quốc và các mối đe dọa nghi ngờ đối với cơ sở hạ tầng dưới biển, đang thúc đẩy các quốc gia như Đức khẩn trương hiện đại hóa hạm đội chống tàu ngầm của mình để đối phó với sức mạnh dưới nước ngày càng tăng của Hải quân Nga. Đức hiện đang đầu tư vào máy bay trinh sát hàng hải tiên tiến để cùng với Anh và các thành viên NATO khác theo dõi tàu ngầm Nga ở Bắc Đại Tây Dương.

Lục quân và Không quân Nga có thể đã chịu tổn thất nặng nề trong cuộc chiến Ukraine, nhưng hạm đội tàu ngầm của họ đang ngày càng mạnh lên. Các tàu ngầm Nga đã tăng cường tuần tra trên biển và tiến hành các cuộc tập trận chống tàu ngầm đa quốc gia phối hợp với Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Trực tiếp giám sát trên biển

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius mới đây đã ngồi trên máy bay trinh sát hàng hải Boeing P-8A Poseidon của Không quân Hoàng gia Anh. Máy bay cất cánh từ Lossiemouth, phía đông bắc Scotland. Họ bay qua Đại Tây Dương để trình diễn khả năng tác chiến chống tàu ngầm của hệ thống radar và sóng âm (sonar) cực nhạy cho Bộ trưởng Quốc phòng Đức. Trong chuyến bay kéo dài hai giờ, ông Pistorius đã được chứng kiến cách máy bay dễ dàng phát hiện các tàu ngầm và tàu chiến của Nga. Tàu ngầm được phép lặn trong vùng biển quốc tế trong thời bình, nhưng vì chúng không có bộ phát đáp trên tàu nên việc định vị chúng rất khó khăn. Bộ trưởng Quốc phòng Đức được truyền thông Đức dẫn lời cho hay: “Chúng tôi bay xuống khá thấp, khoảng 300 mét, và có thể nhìn thấy các tàu đang lắc lư trên sóng”.

Máy bay được điều khiển bởi một phi công người Đức. Trong chuyến bay, máy bay của Bộ trưởng Quốc phòng Đức không gặp bất kỳ tàu ngầm Nga nào, nhưng ông đã được xem cách máy bay triển khai phao sonar. Các phao sonar được trang bị cảm biến âm thanh tạo thành một mạng lưới thiết bị nghe để phát hiện tàu ngầm dưới nước. Trên máy bay còn có Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey.

Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey (trái) và Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tại lễ ký kết thỏa thuận chung về biển. Ảnh: PA

Sức mạnh của đội bay săn ngầm

Hải quân Đức dự kiến sẽ nhận được 8 máy bay giám sát hàng hải và chống tàu ngầm Boeing P-8A Poseidon. Chiếc Poseidon đầu tiên đã được bàn giao vào tháng 10/2025 tại nhà máy sản xuất của nhà sản xuất ở Seattle, Washington, Mỹ. Các máy bay P-8A Poseidon được đặt hàng vào năm 2021 và sẽ thay thế phi đội máy bay P-3C Orion đã cũ. Đơn đặt hàng đầu tiên gồm 5 máy bay với giá trị 1,29 tỷ USD. Chính quyền Berlin đã đặt mua thêm 3 máy bay loại này sau ngày xảy ra cuộc chiến giữa Ukraine và Nga năm 2022. Hải quân Đức cho biết họ sẽ mua thêm 4 chiếc nữa, nâng tổng số lên 12 chiếc. Máy bay P-8 sẽ là xương sống trong năng lực giám sát hàng hải của Hải quân Đức trong thập kỷ tới trước khi hệ thống tác chiến hàng hải trên không (MAWS) mới của Đức và Pháp được đưa vào sử dụng vào năm 2035. Máy bay này sẽ thuộc biên chế của Phi đội Không quân Hải quân số 3 đóng tại phía tây bắc nước Đức, dọc theo bờ Biển Bắc.

Máy bay trinh sát hàng hải Boeing P-8A Poseidon. Ảnh: eurasiantimes

Phi cơ có thể tăng tầm bay nhờ tiếp nhiên liệu trên không và thực hiện giám sát trên một vùng biển rộng lớn. Hệ thống liên lạc dữ liệu trực tiếp cho phép truyền dữ liệu theo thời gian thực từ máy bay đến các trung tâm tình huống của quân đội Đức. Quá trình liên lạc và định vị được tự động hóa, cho phép phi hành đoàn tập trung toàn bộ sự chú ý vào việc theo dõi tàu ngầm của đối phương. Máy bay P-8A có thể bay cao tới 41.000 feet (khoảng 10.760 mét) và có thời gian bay ngắn, giúp thu hẹp “Vùng xác suất” khi tìm kiếm tàu ngầm, tàu nổi hoặc người sống sót trong hoạt động tìm kiếm và cứu hộ. Nó cũng được sử dụng cho các nhiệm vụ nhân đạo và tìm kiếm cứu hộ ở độ cao thấp. Máy bay P-8A Poseidon mà Đức mua sẽ được trang bị hệ thống tự vệ AN/AAQ-24(V) DIRCM (Hệ thống đối phó hồng ngoại định hướng) tiên tiến ở phía sau, cho phép nó chống lại các cuộc tấn công tên lửa dẫn đường hồng ngoại của đối phương. Máy bay của Đức cũng sẽ được trang bị bệ phóng phao sonar, bom chìm Mark 84 và ngư lôi Mark 54 trong các khoang bên trong. Ngoài ra, máy bay có thể mang tên lửa AGM-84 Harpoon dưới cánh, cũng như hệ thống tác chiến điện tử AN/ALQ-240(V)1. Quân đội của các nước NATO đồng minh của Đức; Không quân Hoàng gia Anh; Hải quân Na Uy và Hải quân Hoa Kỳ hiện đã vận hành loại máy bay này. Việc bổ sung loại máy bay này cho Hải quân Đức không chỉ củng cố khả năng tác chiến chống tàu ngầm của quốc gia châu Âu này mà còn tăng cường khả năng tương tác trong NATO. Việc bổ sung này sẽ giúp các nước NATO cùng nhau giám sát Bắc Đại Tây Dương và Biển Baltic từ các căn cứ không quân ở Lossiemouth, Keflavik (Iceland) và Nordholz (Đức). Các đồng minh NATO khác, gồm Mỹ, Anh và Úc, đã ký kết thỏa thuận chia sẻ dữ liệu phao sonar P-8A. Thông tin từ phao sonar rất nhạy cảm. Dữ liệu này cho thấy khả năng thu thập thông tin của quốc gia và khu vực triển khai các phao này. Đó là một bản đồ rõ ràng về những gì quốc gia đang theo dõi và ở đâu. Sau chuyến bay chung trên máy bay P-8A, Đức và Anh tuyên bố sẽ cùng nhau giám sát các tàu ngầm Nga từ căn cứ của Anh tại Lossiemouth.

Ảnh hiếm về máy bay tuần tra P-8A Poseidon, được trang bị ngư lôi chống tàu ngầm Mark 54. Ảnh: https://x.com

"Sát cánh cùng nhau, chúng ta đang củng cố NATO, tăng cường khả năng phòng thủ mạng và đảm bảo lực lượng vũ trang của chúng ta có thể hoạt động sát cánh dễ dàng - từ tuần tra bầu trời Scotland đến săn lùng tàu ngầm Nga ở Bắc Đại Tây Dương", Bộ trưởng Quốc phòng Healey cho biết trong một tuyên bố sau chuyến bay. "Quan hệ đối tác này là nền tảng của an ninh châu Âu". Máy bay P-8 của Mỹ hiện đang trú ngụ tại Iceland. Tuy nhiên, các nước châu Âu lo ngại rằng Mỹ có thể rút chúng đi, buộc họ phải tự vệ. “NATO phải hướng tới châu Âu hơn để duy trì liên minh xuyên Đại Tây Dương”, Pistorius nói ở Lossiemouth. “Đó là thông điệp của chúng tôi gửi đến cả hai lãnh đạo Donald Trump và Vladimir Putin, nhưng theo những hướng khác nhau”.

Sức mạnh của tàu ngầm Nga

Lực lượng tàu ngầm của Hải quân Nga gồm 58 chiếc, biến họ thành một đối thủ đáng gờm dưới nước. Trong số đó, có 11 tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo (SSBN), 17 tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân (SSN), 9 tàu ngầm mang tên lửa hành trình chạy bằng năng lượng hạt nhân (SSGN) và 21 tàu ngầm tấn công chạy bằng động cơ diesel-điện (SSK).

K-535 Yuriy Dolgorukiy là tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo lớp Borei của Nga. Ảnh: navalnews

Những tàu ngầm này hoạt động khắp các căn cứ hải quân của Nga, bao gồm các hạm đội phía Bắc, Biển Đen, Baltic và Thái Bình Dương. Các tàu ngầm lớp Borei và Delta III/IV đặt ra mối đe dọa chiến lược thực sự đối với các đồng minh NATO. Trong thời gian gần đây, sự di chuyển của các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của Nga đã tăng lên đáng kể. Việc bổ sung trên sẽ giúp các nước NATO cùng nhau giám sát Bắc Đại Tây Dương và Biển Baltic từ các căn cứ không quân ở Lossiemouth, Keflavik (Iceland) và Nordholz (Đức).

Gần đây, chương trình điều tra xuyên biên giới "Bí mật Nga" đã tiết lộ rằng Nga đã bí mật mua sắm thiết bị công nghệ cao từ các công ty châu Âu, Mỹ và châu Á để bảo vệ hạm đội tàu ngầm hạt nhân của mình ở Bắc Cực. Trong khoảng một thập kỷ, nhiều công ty quốc phòng và nhà cung cấp hàng hải đã bán các thiết bị định vị thủy âm, robot dưới nước, cáp quang, tàu nghiên cứu…