Cuộc đua marathon robot là phép thử cho tham vọng thống trị ngành tự động hóa của Trung Quốc

Tiangong Ultra, một robot hình người, chạy qua vạch đích và giành vị trí đầu tiên trong cuộc đua Bán Marathon Robot Hình Người E-Town, tại Bắc Kinh, Trung Quốc vào năm ngoái. Ảnh: Reuters.

Hơn 300 robot hình người chuẩn bị bước vào cuộc đua bán marathon lần thứ hai tại Bắc Kinh vào ngày 19/4 với những thử thách khắc nghiệt hơn nhằm kiểm tra các tiến bộ kỹ thuật vượt bậc. Đây là nỗ lực của chính phủ Trung Quốc trong việc biến ngành công nghiệp robot thành trụ cột quan trọng của nền kinh tế. Với hơn 70 đội tham gia, gấp gần năm lần so với năm ngoái, cuộc đua dài 21 km sẽ diễn ra trên các địa hình đa dạng bao gồm dốc lát đá và đường công viên thay vì chỉ là đường bằng phẳng đơn thuần.

Các chuyên gia công nghệ đánh giá sự kiện này là cơ hội để quan sát sự cải thiện về độ bền linh kiện và tuổi thọ pin của robot sau một năm phát triển. Một điểm nhấn quan trọng là sự chuyển dịch từ điều khiển từ xa sang vận hành tự động. Nếu như năm ngoái toàn bộ robot tham gia đều cần người điều khiển thì năm nay có tới 40% số lượng robot sẽ tự định vị và di chuyển. Đây là minh chứng rõ nét cho khả năng tính toán và nhận diện môi trường của robot Trung Quốc đang dần hoàn thiện. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn rất lớn khi các mẫu robot phải đối mặt với áp lực cân bằng giữa chất lượng sản phẩm và giá thành sản xuất.

Trong cuộc đua năm trước, mẫu Tiangong Ultra đã giành chiến thắng với thời gian 2 giờ 40 phút. Năm nay, phiên bản cải tiến này sẽ vận hành hoàn toàn tự động, chỉ dựa vào cảm biến để tránh vật cản và bắt chước dáng đi của con người thông qua quá trình huấn luyện mô phỏng dữ liệu quy mô lớn. Đại diện trung tâm đổi mới robot hình người Bắc Kinh cho biết khi robot chạy ở tốc độ tiệm cận vận động viên chuyên nghiệp, thời gian dành cho việc nhận thức và ra quyết định là cực kỳ ngắn, đòi hỏi sức mạnh tính toán và thuật toán xử lý phải đạt mức tối ưu. Những video tập luyện ban đêm cho thấy một số mẫu đã đạt vận tốc 14 km mỗi giờ, dù vẫn còn nhiều mẫu khác gặp khó khăn trong việc duy trì thăng bằng hoặc va chạm với hàng rào.

Hiện nay, Trung Quốc đang thống trị thị trường robot hình người toàn cầu khi chiếm hơn 80 phần trăm trong số 16.000 đơn vị được lắp đặt trên toàn thế giới vào năm 2025. Trong khi đó, các nhà cung cấp từ Mỹ như Tesla chỉ chiếm khoảng 5 phần trăm thị phần. Những doanh nghiệp dẫn đầu thị trường nội địa như AgiBot và Unitree đã xuất xưởng hơn 5.000 đơn vị mỗi năm, đồng thời cam kết mở rộng năng lực sản xuất lên tới 75.000 robot hàng năm. Sự bùng nổ về số lượng này cho thấy quyết tâm của Bắc Kinh trong việc nâng cấp sản xuất truyền thống và thúc đẩy năng suất kinh tế thông qua tự động hóa.

Dù gây ấn tượng mạnh về mặt thị giác, các chuyên gia vẫn cảnh báo rằng kỹ năng chạy bộ không đồng nghĩa với khả năng thương mại hóa rộng rãi trong công nghiệp. Hiện tại, robot của Unitree chủ yếu được sử dụng tại các viện nghiên cứu, trình diễn vũ đạo hoặc làm hướng dẫn viên tương tác. Nhiều ý kiến cho rằng trình độ chung của ngành vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, nơi robot có chỉ số thông minh thấp và tỷ lệ thành công trong các tác vụ phức tạp chưa cao. Một số chuyên gia thậm chí nhận định rằng những gì công chúng đang thấy phần lớn là các màn biểu diễn nghệ thuật được ngụy trang dưới danh nghĩa làm việc.

Để vượt qua rào cản này, các công ty Trung Quốc đang dồn lực thu thập dữ liệu thực tế từ công nhân nhà máy để huấn luyện phần mềm AI. Số lượng robot hình người được triển khai thực tế tại các xưởng sản xuất của UBTech đã tăng từ con số dưới mười đơn vị vào năm 2024 lên hơn 1.000 đơn vị trong năm ngoái.

Mục tiêu của hãng trong năm nay là tung ra 10.000 robot kích cỡ thực với các mô hình được tùy chỉnh cho nhiều bối cảnh thương mại khác nhau. Sự thành công của AI phụ thuộc mật thiết vào khối lượng và chất lượng dữ liệu thu thập được và cuộc đua marathon tại Bắc Kinh chính là một trong những nguồn dữ liệu thực tế quý giá nhất để hiện thực hóa tham vọng thay thế con người trong các dây chuyền sản xuất tương lai.