Cuộc đua Tổng thư ký Liên Hợp Quốc vào chặng quyết định: Cơ hội lịch sử cho nữ ứng viên?

Bà Rebeca Grynspan, 70 tuổi, cựu Phó Tổng thống Costa Rica, đang tạm dẫn đầu cuộc đua giành chức Tổng thư ký Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ tới. Ảnh: Reuters/Zaobao.

Ngày 16/10, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã tiến hành vòng bỏ phiếu thăm dò thứ sáu nhằm lựa chọn người kế nhiệm Tổng thư ký đương nhiệm António Guterres.

Sau cuộc bỏ phiếu, Đại sứ Hy Lạp tại Liên Hợp Quốc Aglaia Balta, Chủ tịch luân phiên Hội đồng Bảo an trong tháng 10, cho biết kết quả sẽ được thông báo cho các ứng viên thông qua những quốc gia đề cử họ.

Các cuộc bỏ phiếu thăm dò của Hội đồng Bảo an được tổ chức kín, chỉ có đại diện các nước thành viên tham dự. Kết quả không được ghi nhận chính thức và không công bố công khai.

Các thành viên Hội đồng Bảo an lựa chọn một trong ba phương án: “khuyến khích”, “không khuyến khích” hoặc “không có ý kiến”. Trong vòng bỏ phiếu lần này, lần đầu tiên năm nước thành viên thường trực sử dụng phiếu có màu khác với các nước thành viên không thường trực, nhằm xác định liệu có phiếu “không khuyến khích” nào đến từ nhóm năm nước có quyền phủ quyết hay không.

Rebeca Grynspan tạm dẫn đầu, nhưng vẫn đối mặt với trở ngại

Theo nguồn tin am hiểu vụ việc tiết lộ với Reuters, cục diện vòng bỏ phiếu ngày 16/10 không có thay đổi căn bản. Bà Rebeca Grynspan nhận được 9 phiếu “khuyến khích”, 5 phiếu “không khuyến khích” và 1 phiếu “không có ý kiến”. Tuy nhiên, trong số 5 phiếu phản đối, có 2 phiếu đến từ các nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an.

Trong 5 cuộc thăm dò dư luận được tiến hành vài tháng gần đây, bà Grynspan dẫn đầu với cách biệt nhỏ trong 4 cuộc.

Tuy nhiên, kết quả thăm dò hồi tháng 8 từng cho thấy bà Carolyn Rodrigues-Birkett, Đại sứ Guyana tại Liên Hợp Quốc, đứng đầu danh sách ứng viên.

Trong vòng bỏ phiếu ngày 16/10, bà Rodrigues-Birkett nhận được 8 phiếu “khuyến khích”, 6 phiếu “không khuyến khích” và 1 phiếu “không có ý kiến”. Trong số phiếu phản đối bà cũng có 2 phiếu đến từ các nước thành viên thường trực.

Tổng thư ký đương nhiệm António Guterres sẽ mãn nhiệm vào ngày 31/12/2026. Ảnh: Reuters.

Một ứng viên đáng chú ý khác là ông Rafael Grossi, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Kết quả của ông gần tương đương với bà Rodrigues-Birkett, nhưng số thành viên thường trực ủng hộ ông ít hơn một nước.

Theo quy trình lựa chọn Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, ứng viên phải nhận được ít nhất 9 phiếu ủng hộ tại Hội đồng Bảo an và không bị bất kỳ thành viên thường trực nào phản đối. Sau đó, Hội đồng Bảo an mới đề cử ứng viên để Đại hội đồng Liên Hợp Quốc bổ nhiệm.

Vì vậy, dù bà Grynspan đang tạm dẫn đầu, số phiếu phản đối từ các nước thường trực vẫn là trở ngại đáng kể. Tuy nhiên, kết quả các vòng thăm dò cũng chưa thể được xem là quyết định cuối cùng.

7 ứng viên tranh chức Tổng thư ký Liên Hợp Quốc

Quá trình lựa chọn Tổng thư ký Liên Hợp Quốc tiếp theo bắt đầu từ tháng 11/2025. Năm vòng bỏ phiếu thăm dò trước đó diễn ra lần lượt vào các ngày 30/7, 21/8, 18/9, 29/9 và 7/10/2026. Sau vòng thứ sáu ngày 16/10, cuộc đua hiện có tổng cộng 7 ứng viên.

Tổng thư ký đương nhiệm António Guterres, người Bồ Đào Nha, nhậm chức vào tháng 1/2017 và được tái bổ nhiệm năm 2021. Nhiệm kỳ hiện tại của ông sẽ kết thúc vào ngày 31/12/2026. Theo thông lệ, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc có nhiệm kỳ 5 năm và có thể tái bổ nhiệm một lần.

Cuộc đua lần này cũng thu hút sự chú ý bởi trong hơn 80 năm lịch sử Liên Hợp Quốc, tổ chức này chưa từng có phụ nữ đảm nhiệm chức Tổng thư ký.

Trường hợp của bà Grynspan vì thế không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các ứng viên, mà còn đặt ra khả năng tạo nên một dấu mốc lịch sử cho tổ chức đa phương lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, để đi đến đích, bà vẫn cần vượt qua vòng sàng lọc quyết định tại Hội đồng Bảo an, nơi sự đồng thuận của cả năm thành viên thường trực có ý nghĩa then chốt.