Đã hủy ủy quyền, đất vẫn bị bán: Văn phòng công chứng phải bồi thường 200 triệu

Chấm dứt ủy quyền từ năm 2013, hai năm sau đất vẫn bị bán

Theo trình bày của ông H. (ngụ tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, nay thuộc TPHCM), năm 2012, vợ chồng ông có nhu cầu vay vốn làm ăn nhưng không thể trực tiếp thực hiện thủ tục thế chấp đất tại ngân hàng nên nhờ bà P. hỗ trợ.

Tháng 7/2012, vợ chồng ông H. lập hợp đồng ủy quyền tại Văn phòng Công chứng B., cho phép bà P. toàn quyền định đoạt, chuyển nhượng nhiều thửa đất của hai người tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Hai bên cam kết bà P. phải hoàn tất việc vay ngân hàng trong ba tháng.

Tuy nhiên, việc vay vốn không thành. Vợ chồng ông H. nhiều lần yêu cầu trả lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng không được đáp ứng. Tháng 3/2013, vợ chồng ông lập văn bản đơn phương chấm dứt hợp đồng ủy quyền tại chính văn phòng công chứng nói trên.

Dù chủ đất đơn phương chấm dứt hợp đồng ủy quyền tại văn phòng công chứng, hai năm sau, người được ủy quyền vẫn chuyển nhượng được các thửa đất. Ảnh minh họa: Nguyễn Huế 

Dù vậy, đến tháng 6/2015, bà P. vẫn ký hợp đồng chuyển nhượng toàn bộ diện tích đất liên quan cho vợ chồng ông T. với giá 200 triệu đồng.

Không đồng ý giao đất, vợ chồng ông H. cho rằng mình không trực tiếp chuyển nhượng tài sản. Cho rằng thiệt hại phát sinh từ sai sót công chứng, vợ chồng ông H. khởi kiện Văn phòng Công chứng B., yêu cầu bồi thường 515 triệu đồng. 

Xét xử sơ thẩm, TAND TP Bà Rịa (nay là TAND khu vực 12 - TPHCM) chấp nhận yêu cầu, buộc văn phòng công chứng bồi thường toàn bộ số tiền trên. Không đồng ý với phán quyết, văn phòng kháng cáo.

Văn phòng công chứng có lỗi chính trong vụ bán đất 

Tại phiên phúc thẩm, TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là TAND TPHCM) nhận định bà P. vẫn sử dụng hợp đồng ủy quyền đã bị chấm dứt để chuyển nhượng đất. Giao dịch này vô hiệu do bà P. không còn quyền đại diện thực hiện việc chuyển nhượng.

Tòa xác định công chứng viên vi phạm Điều 40 Luật Công chứng khi không kiểm tra tình trạng ủy quyền trước khi công chứng hợp đồng chuyển nhượng. Các văn bản ủy quyền, chấm dứt ủy quyền và chuyển nhượng đều được thực hiện tại cùng một văn phòng, nên lý do chưa có phần mềm quản lý dữ liệu công chứng không được chấp nhận.

Tuy nhiên, vợ chồng ông H. cũng có lỗi vì không chứng minh được đã thông báo bằng văn bản cho bà P. về việc chấm dứt ủy quyền, đồng thời không kịp thời yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng vô hiệu. Tòa xác định lỗi hỗn hợp, trong đó Văn phòng Công chứng B. chịu trách nhiệm 2/3, còn vợ chồng ông H. chịu trách nhiệm 1/3.

Về thiệt hại, Tòa phúc thẩm xác định tổng mức thiệt hại do hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu là 300 triệu đồng. Do Văn phòng Công chứng B. chịu trách nhiệm 2/3 lỗi, tương ứng 200 triệu đồng, tòa buộc đơn vị này bồi thường số tiền trên cho vợ chồng ông H. Phần trách nhiệm còn lại thuộc về vợ chồng ông H. theo tỷ lệ lỗi 1/3.

Từ đó, Tòa phúc thẩm chấp nhận một phần kháng cáo, sửa bản án sơ thẩm, buộc Văn phòng Công chứng B. bồi thường 200 triệu đồng cho vợ chồng ông H.

(Tham khảo Bản án số 24/2021/DS-PT ngày 23/2/2021 của TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, nay là TAND TPHCM)