Đà Nẵng - Điểm đến tam giác di sản thế giới

Ngũ Hành Sơn.

Điểm đến tam giác di sản
Mới đây vào ngày 26-11, Sở VH-TT&DL TP Đà Nẵng tổ chức Hội thảo tham vấn phát triển các ngành công nghiệp văn hóa TP đến năm 2030. Nhiều tham luận tại hội thảo có chung nhận định về thế mạnh của vùng đất là các di sản văn hóa của nhân loại. Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi khẳng định, Đà Nẵng sẽ là điểm đến du lịch đầy bản sắc, giàu tiềm năng, là “cửa ngõ”- trung tâm phân phối khách du lịch của cả miền Trung và là một cực tăng trưởng của du lịch quốc gia. Đà Nẵng đặt mục tiêu đưa các ngành công nghiệp văn hóa phát triển, đóng góp trên 13% GDP của TP vào năm 2030.
Thực tiễn đã chứng minh, từ khi được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới (1999), Hội An cuốn hút du khách ở nhiều quốc gia bằng vẻ đẹp tĩnh lặng, cổ kính và đầy chất thơ. Điều không phải ngẫu nhiên Hội An sở hữu top các bình chọn về du lịch uy tín của thế giới. Quần thể phố cổ gồm hơn 1.360 di tích là biết bao câu chuyện về một thương cảng từng một thời vàng son, sầm uất bậc nhất Đông Nam Á.
Đỉnh thứ hai tam giác di sản là khu đền tháp Mỹ Sơn, được UNESCO công nhận Di sản Văn hóa Thế giới cùng thởi điểm đô thị cổ Hội An. Nơi đây từng là trung tâm tín ngưỡng và chính trị quan trọng của Vương quốc Chămpa cổ đại. Giữa thung lũng được bao bọc bởi núi non trùng điệp, Mỹ Sơn hiện lên với quần thể hơn 70 đền tháp bằng gạch nung, được xây dựng từ thế kỷ IV đến thế kỷ XIII, là biểu hiện sinh động nhất của kỹ thuật kiến trúc độc đáo và tín ngưỡng Ấn Độ giáo của người Chăm trên mảnh đất này.
“Tân binh” trong đỉnh còn lại tam giác di sản đó là Ma nhai Ngũ Hành Sơn, khi đến năm 2022, UNESCO mới chính thức ghi nhận danh Ma nhai vào chương trình Ký ức Thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Không gian lưu giữ di sản không nằm trong bảo tàng, mà hiện diện ngay trên các vách đá tự nhiên thuộc danh thắng Ngũ Hành Sơn - một “thư viện đá” sống động giữa lòng thành phố. “Ma nhai” là thuật ngữ dùng để chỉ các văn bản được khắc trực tiếp lên đá. Tại Ngũ Hành Sơn, hiện có 78 văn bản cổ được khắc bằng chữ Hán và chữ Nôm, với nội dung phong phú từ văn chương triều Nguyễn, thi kệ Phật giáo đến những ghi chép của tầng lớp trí thức và cao tăng từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XX, phản ánh chân thực bối cảnh văn hóa - lịch sử kéo dài hàng trăm năm của Đà Nẵng hiện nay.

Múa Chăm bên di tích Mỹ Sơn.

Những câu chuyện thú vị về vùng đất
Trong các cuộc tọa đàm hay các hội thảo khoa học về văn hóa của vùng đất, nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử đều có chung nhìn nhận, Đà Nẵng không chỉ sở hữu ba di sản văn hóa của nhân loại, mà còn có cả hệ sinh thái văn hóa lịch sử rất phong phú, đa dạng, tiêu biểu như, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm, Bán đảo Sơn Trà, danh thắng Ngũ Hành Sơn... Theo NSND Huỳnh Hùng, một trong những địa chỉ văn hóa lịch sử tiêu biểu của vùng đất này mang trong mình nhiều câu chuyện về lịch sử và văn hóa thú vị. Xin được điểm danh, đó là di tích lịch sử Thành Điện Hải, đồn lũy quan trọng góp phần đánh bại cuộc tấn công của thực dân Pháp vào Đà Nẵng những năm 1858-1860. Di tích Hải Vân Quan là một công trình quân sự do triều đình nhà Nguyễn xây dựng trên đỉnh đèo Hải Vân vào năm 1862 để bảo vệ kinh thành Huế và giám sát các hoạt động ở cửa biển Đà Nẵng. Di tích Nghĩa trủng Khuê Trung ghi dấu ấn lịch sử những ngày đầu đấu tranh chống thực dân Pháp. Dinh trấn Thanh Chiêm - chiếc nôi hình thành nên chữ quốc ngữ...
Còn nữa, đó là bước ngoặt lịch sử mở nước khi vượt Hoành Sơn về phương Nam, là những “con đường muối”, “con đường gốm”, “đường tơ lụa”...

Bình minh ở một góc phố cổ Hội An.

Định vị điểm đến quốc tế
Đà Nẵng hiện được biết đến với nhiều danh hiệu khá mới mẻ như thành phố của những cây cầu, thành phố của Lễ hội pháo hoa quốc tế... góp phần tạo nên bản sắc độc đáo của Đà Nẵng. Mới đây một sự kiện khác cũng để lại dấu ấn đậm nét cho văn hóa Đà Nẵng đó là Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng. Theo người viết bài này, việc hoạch định mô hình kiến trúc hay định hình lâu dài các sự kiện trên mang tính đặc thù vùng đất và những ưu thế riêng có không chỉ mang ý nghĩa quảng bá, mà còn xác định đường hướng để phát triển công nghiệp văn hóa, góp phần phát triển du lịch, văn hóa, kinh tế - xã hội TP và cả nước.
Tại hội thảo tham vấn phát triển các ngành công nghiệp văn hóa TP Đà Nẵng đến năm 2030, các chuyên gia và nhà quản lý cũng đã cùng nhau trao đổi, phân tích sâu rộng về nhiều khía cạnh của ngành công nghiệp văn hóa, tập trung vào các giải pháp chiến lược như: Phát huy tối đa, tối ưu hóa giá trị di sản văn hóa; xây dựng thương hiệu thành phố sáng tạo dựa trên kinh nghiệm quốc tế; định hướng phát triển công nghiệp điện ảnh; đưa dịch vụ thiết kế kiến trúc thành động lực phát triển công nghiệp văn hóa tại Đà Nẵng.
Rõ ràng đây là điều hết sức cần thiết để từng bước khai thác có hiệu quả những lợi thế tiềm năng của Đà Nẵng - vùng đất giàu có về tài nguyên văn hóa.

Võ Văn Trường