Đà Nẵng: Liên kết chuỗi, nâng giá trị thương hiệu quế Trà My

Ngày 15/5, tại TP. Đà Nẵng, UBND xã Trà Leng phối hợp với các đơn vị tổ chức hội thảo “Hành trình quế Trà My: Từ giá trị lịch sử đến phát triển bền vững”. Hội thảo nhằm làm rõ hơn vai trò của quế Trà My trong đời sống văn hóa và phát triển kinh tế của vùng núi Trà My, thảo luận những giải pháp để liên kết, tìm đầu ra cho sản phẩm quế tại xã Trà Leng.

Hội thảo “Hành trình quế Trà My: Từ giá trị lịch sử đến phát triển bền vững”.

Cây trồng chủ lực, gắn với văn hóa bản địa đồng bào Ca Dong, Xê Đăng

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Thế Phước, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Trà Leng cho biết, quế Trà My được biết đến là một trong những loại quế có chất lượng hàng đầu của Việt Nam với hàm lượng tinh dầu cao, hương thơm đặc trưng, giá trị dược liệu quý và được thị trường trong nước, quốc tế đánh giá cao. Đây là cây trồng chủ lực mang lại sinh kế cho người dân; gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, phong tục tập quán và tri thức bản địa của cộng đồng địa phương. Từ việc chọn giống, trồng, chăm sóc, khai thác đến chế biến quế đều gắn liền với tập quán, kinh nghiệm dân gian và đời sống sinh hoạt của đồng bào Ca Dong, Xê Đăng và các dân tộc anh em trên địa bàn.

“Quế Trà My mang giá trị của một di sản sinh thái, di sản văn hóa và di sản tri thức cộng đồng. Đây chính là nền tảng quan trọng để định hướng phát triển quế tại xã Trà Leng theo hướng bền vững, gắn với bảo tồn văn hóa bản địa, phát triển du lịch trải nghiệm và nâng cao giá trị kinh tế cho người dân”, Bí thư Đảng ủy xã Trà Leng nói và cho biết thêm, trong những năm qua, vùng quế Trà Leng từng bước được phục hồi, mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng và từng bước tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, việc phát triển cây quế vẫn còn nhiều khó khăn như quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi giá trị chưa bền vững, công nghệ chế biến còn hạn chế, công tác xây dựng, quảng bá định vị thương hiệu “Quế Trà Leng” chưa như kỳ vọng.

Ông Nguyễn Thế Phước, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Trà Leng

Lãnh đạo xã Trà Leng mong muốn thông qua Hội thảo sẽ có những giải pháp để phát triển cây quế theo hướng bền vững, hiện đại và có giá trị gia tăng cao. “Đảng ủy xã Trà Leng xác định phát triển cây quế không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững, bảo tồn văn hóa dân tộc bảo vệ môi trường sinh thái và xây dựng nông thôn mới”, Bí thư Đảng ủy xã Trà Leng Nguyễn Thế Phước nói và thông tin thêm, xã Trà Leng sẽ huy động mọi nguồn lực, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, người dân, từng bước xây dựng hệ sinh thái giá trị cho sản phẩm quế Trà Leng vươn tầm quốc tế.

Phát triển bền vững vùng quế Trà My, lấy Trà Leng làm vùng lõi

Thông tin tại hội thảo, TS. Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng cho biết, theo định hướng quy hoạch, vùng Quế Trà My phấn đấu đạt quy mô khoảng 10.000 ha đến năm 2030, trong đó ổn định vùng nguyên liệu khoảng 7.500 ha và trồng mới khoảng 2.500 ha. Đây là quy mô đủ lớn để hình thành vùng dược liệu và hương liệu có khả năng cạnh tranh nếu được tổ chức theo chuỗi giá trị đồng bộ.

Hiện nay, diện tích quế toàn vùng khoảng 3.000 ha, mới đạt khoảng 30% quy mô định hướng. Một số sản phẩm từ quế đã được công nhận OCOP, như tinh dầu quế, bột quế và sản phẩm thủ công mỹ nghệ.

Ký kết hợp tác giữa xã Trà Leng với các đơn vị về xây dựng vùng nguyên liệu, đào tạo nguồn nhân lực và mở rộng kênh tiêu thụ và quảng bá sản phẩm quế Trà My tại xã Trà Leng tới du khách trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, chuỗi giá trị quế Trà My vẫn còn sản xuất còn nhỏ lẻ và phân tán; nguy cơ suy giảm tính đặc hữu của giống quế đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo tồn nguồn gen và kiểm soát chất lượng giống; năng lực chế biến sâu còn hạn chế, phần lớn sản phẩm hiện vẫn dừng ở dạng nguyên liệu hoặc sơ chế đơn giản; hạ tầng vùng miền núi, logistics, cơ sở sơ chế và liên kết thị trường chưa đáp ứng yêu cầu phát triển ngành hàng quy mô lớn.

Từ thực tế này, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đà Nẵng cho rằng, trong giai đoạn mới, phát triển quế Trà My cần được tiếp cận theo tư duy “không gian kinh tế quế” thay cho cách tiếp cận đơn thuần là phát triển một loại cây trồng lâm nghiệp. Không gian kinh tế quế là cấu trúc phát triển tổng hợp, trong đó cây quế đóng vai trò trung tâm kết nối nhiều lĩnh vực: vùng nguyên liệu, dược liệu, chế biến tinh dầu, thủ công mỹ nghệ, du lịch sinh thái, văn hóa bản địa, kinh tế cộng đồng và bảo vệ rừng.

“Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và khai thác bền vững tài nguyên bản địa. Đồng thời, đây cũng là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển miền núi của thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn mới”, TS. Vũ Thị Bích Hậu nhận định.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đối với quế Trà My, lợi thế cạnh tranh cốt lõi không phải là sản lượng đại trà mà là tính đặc hữu, chất lượng tinh dầu, chỉ dẫn địa lý và câu chuyện văn hóa gắn với vùng Trà My. Vì vậy, mục tiêu phát triển không nên chỉ là mở rộng diện tích, mà phải là tổ chức lại toàn bộ chuỗi giá trị theo hướng chất lượng cao, bền vững và có khả năng lan tỏa sinh kế.

Triển lãm, giới thiệu các sản phẩm từ quế Trà My

TS. Vũ Thị Bích Hậu chỉ ra 5 trụ cột phát triển bền vững vùng quế Trà My gồm: Bảo tồn nguồn gen và phát triển giống chuẩn; phát triển vùng nguyên liệu tập trung, hữu cơ và có truy xuất nguồn gốc; đẩy mạnh chế biến sâu và phát triển thương hiệu; gắn phát triển quế với văn hóa, du lịch và kinh tế cộng đồng; xem cây quế là công cụ sinh kế bền vững và bảo vệ rừng.

“Tương lai của quế Trà My nằm ở khả năng chuyển hóa một di sản bản địa thành mô hình phát triển bền vững: Lấy tài nguyên bản địa làm nền tảng, lấy khoa học, công nghệ làm động lực, lấy cộng đồng làm chủ thể và lấy văn hóa - sinh thái làm bản sắc. Đây cũng chính là con đường để quế Trà My trở thành thương hiệu đặc hữu có giá trị cao và có sức lan tỏa lâu dài trong chiến lược phát triển miền núi của thành phố Đà Nẵng”, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vũ Thị Bích Hậu nói.