Đà Nẵng: Minh bạch chi phí thu gom rác, hài hòa lợi ích cộng đồng

Điều chỉnh định mức dịch vụ thu gom, xử lý rác thải cần gắn với nâng cao chất lượng môi trường, sử dụng hiệu quả nguồn lực và bảo đảm khả năng chi trả của người dân.

Việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt là cơ sở để tính toán chi phí dịch vụ sát thực tế, nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường. Tuy nhiên, điều chỉnh mức phí cần đi đôi với bảo đảm quyền lợi người dân, công bằng trong thụ hưởng dịch vụ và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Minh bạch định mức, bảo đảm công bằng trong chi phí dịch vụ

Mới đây, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng Nguyễn Đình Vĩnh và Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Nguyễn Phi Hùng chủ trì hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo quyết định của UBND thành phố về ban hành “Định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trên địa bàn thành phố”.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng Nguyễn Đình Vĩnh phát biểu tại hội nghị phản biện xã hội về “Định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trên địa bàn thành phố”.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng Nguyễn Đình Vĩnh phát biểu tại hội nghị phản biện xã hội về “Định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trên địa bàn thành phố”.

Theo đó, nội dung có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh lượng chất thải sinh hoạt phát sinh ngày càng lớn, yêu cầu về chất lượng vệ sinh môi trường ngày càng cao, trong khi hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải cần được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả và tiết kiệm nguồn lực.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi về cơ sở khoa học, tính sát thực tiễn của định mức; tính hợp lý của chi phí và hiệu quả sử dụng nguồn lực; chất lượng dịch vụ, quyền lợi người lao động cũng như tính đồng bộ, khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện.

Qua đó, khi điều chỉnh chi phí dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải, vấn đề cần được quan tâm là phân bổ trách nhiệm tài chính giữa Nhà nước, đơn vị cung ứng dịch vụ và người sử dụng. Việc tăng mức thu, nếu có, cần dựa trên cơ sở tính toán minh bạch, tương xứng với chất lượng dịch vụ và khả năng chi trả của người dân.

Bởi đó, người dân không chỉ là đối tượng đóng góp kinh phí mà còn là chủ thể thụ hưởng trực tiếp dịch vụ vệ sinh môi trường. Mọi thay đổi về chi phí cần đi kèm với cam kết cải thiện chất lượng thu gom, hạn chế tình trạng rác tồn đọng, phát sinh mùi hôi, nước rỉ rác và các điểm ô nhiễm trong khu dân cư.

Điều chỉnh mức phí cần đi đôi với bảo đảm quyền lợi người dân, công bằng trong thụ hưởng dịch vụ và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Điều chỉnh mức phí cần đi đôi với bảo đảm quyền lợi người dân, công bằng trong thụ hưởng dịch vụ và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Bên cạnh đó, việc xây dựng định mức cũng cần tính đến quyền lợi của đội ngũ công nhân vệ sinh môi trường. Đây là lực lượng trực tiếp làm việc trong điều kiện nặng nhọc, thường xuyên tiếp xúc với chất thải và các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Định mức kinh tế - kỹ thuật cần phản ánh đầy đủ yêu cầu về nhân công, trang thiết bị, bảo hộ lao động và điều kiện vận hành, tránh tình trạng tiết giảm chi phí bằng cách gây áp lực lên người lao động.

Chuyển từ thu gom, xử lý sang quản lý tài nguyên chất thải

Bên cạnh đó, một nội dung đáng chú ý tại hội nghị là yêu cầu thích ứng của định mức với đổi mới công nghệ, cơ giới hóa, phân loại chất thải tại nguồn, tái sử dụng, tái chế và giảm lượng chất thải phải xử lý. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là định hướng quan trọng để Đà Nẵng thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và xây dựng thành phố môi trường.

Thực tế, nếu toàn bộ rác thải sinh hoạt tiếp tục được thu gom và vận chuyển theo phương thức truyền thống, sau đó đưa đi xử lý hoặc chôn lấp, chi phí môi trường và áp lực lên hạ tầng xử lý sẽ ngày càng lớn. Trong khi đó, một phần đáng kể chất thải có thể được phân loại, tái sử dụng, tái chế hoặc chuyển hóa thành nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất nếu được tổ chức quản lý phù hợp.

Việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt là cơ sở để tính toán chi phí dịch vụ sát thực tế, nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường.

Việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt là cơ sở để tính toán chi phí dịch vụ sát thực tế, nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường.

Theo đó, định mức kinh tế - kỹ thuật không nên chỉ tập trung tính toán chi phí cho khối lượng rác được thu gom và xử lý, mà cần tạo điều kiện thúc đẩy những phương thức quản lý chất thải tiên tiến hơn. Việc ứng dụng phương tiện chuyên dụng, thiết bị cơ giới, công nghệ giám sát và tối ưu hóa tuyến thu gom có thể góp phần giảm nhân công thủ công, tiết kiệm nhiên liệu và hạn chế phát thải trong quá trình vận hành.

Cùng với đó, khi phân loại rác tại nguồn được triển khai đồng bộ, hệ thống thu gom và vận chuyển cũng cần được tổ chức tương ứng. Rác tái chế, chất thải thực phẩm và chất thải còn lại cần có phương án tiếp nhận, vận chuyển và xử lý phù hợp, tránh tình trạng người dân thực hiện phân loại nhưng các công đoạn phía sau chưa đáp ứng, dẫn đến giảm niềm tin và hiệu quả chính sách.

Ở góc độ kinh tế môi trường, hiệu quả của hệ thống quản lý chất thải không chỉ được đánh giá bằng số tấn rác thu gom mỗi ngày hay chi phí xử lý trên một đơn vị khối lượng. Những lợi ích như giảm lượng rác chôn lấp, tiết kiệm tài nguyên, hạn chế ô nhiễm đất, nước, không khí và giảm phát thải khí nhà kính cũng cần được tính đến trong quá trình xây dựng chính sách.

Qua đó, tổ chức phản biện xã hội đối với dự thảo định mức kinh tế - kỹ thuật cho thấy vai trò của cộng đồng trong quá trình hoàn thiện chính sách môi trường. Những ý kiến từ thực tiễn sẽ góp phần giúp cơ quan xây dựng chính sách nhận diện đầy đủ hơn các vấn đề về chi phí, chất lượng dịch vụ, điều kiện lao động và khả năng triển khai tại từng khu vực.

Theo đó, việc tăng phí dịch vụ, nếu cần thiết, cũng phải được đặt trong tổng thể lợi ích xã hội, tránh chuyển toàn bộ gánh nặng tài chính sang người dân, nhất là những nhóm có thu nhập thấp và các khu vực còn khó khăn về điều kiện tiếp cận dịch vụ. Cùng với đó, cần có cơ chế giám sát chất lượng, đánh giá hiệu quả thực hiện và điều chỉnh định mức khi công nghệ, phương thức thu gom hoặc điều kiện thực tế thay đổi.

Khi rác thải được phân loại tốt, lượng phải xử lý giảm, hoạt động tái chế được mở rộng và chi phí môi trường được kiểm soát, lợi ích kinh tế sẽ không chỉ thuộc về đơn vị cung ứng dịch vụ mà còn lan tỏa đến toàn xã hội.

Bài toán đặt ra vì thế không đơn thuần là tăng hay giảm phí thu gom rác, mà là xác lập một định mức đúng, đủ và công bằng. Trong đó, chi phí phải phản ánh đúng chất lượng dịch vụ, ngân sách được sử dụng hiệu quả, người lao động được bảo đảm quyền lợi và người dân được thụ hưởng môi trường sống trong lành hơn. Đây cũng chính là nền tảng để Đà Nẵng tiến gần hơn đến mục tiêu xây dựng đô thị xanh, sạch, phát triển theo hướng kinh tế tuần hoàn và bền vững.

Trọng Nghị

Nguồn Kinh tế Môi trường: https://kinhtemoitruong.vn/da-nang-minh-bach-chi-phi-thu-gom-rac-hai-hoa-loi-ich-cong-dong-120033.html