Đà phục hồi của yen phát tín hiệu cảnh báo tới các đồng tiền yếu ở châu Á

Đồng yên của Nhật Bản. Ảnh: THX/TTXVN

Khi Washington và Tokyo phối hợp can thiệp để ổn định đồng yên, động thái này không chỉ nhằm ngăn đồng tiền Nhật Bản tiếp tục lao dốc mà còn cho thấy các chính phủ châu Á có thể ngày càng sẵn sàng hành động trước những biến động tỷ giá quá mạnh.

Đây là lần thứ hai kể từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1998 Bộ Tài chính Mỹ tham gia hỗ trợ đồng yên. Động thái diễn ra trong bối cảnh nhiều đồng tiền từ won Hàn Quốc đến rupiah Indonesia suy yếu, dù xuất khẩu của khu vực vẫn tăng trưởng mạnh.

Sức ép không chỉ đến với đồng yên

Nhiều đồng tiền châu Á đã giảm đáng kể so với USD trong năm nay. Tại Hàn Quốc, Ấn Độ và Đài Loan, áp lực càng gia tăng khi chi phí năng lượng tăng mạnh do xung đột tại Iran.

Chính sách tiền tệ tương đối nới lỏng ở Nhật Bản và Trung Quốc khiến lãi suất trong nước thấp hơn đáng kể so với Mỹ, làm dòng vốn có xu hướng tìm đến các tài sản định giá bằng USD. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Mỹ tiếp tục hấp dẫn nhà đầu tư. Chỉ số S&P 500 lập kỷ lục ngày 7/8 và tăng 13% từ đầu năm nhờ kỳ vọng vào tăng trưởng do AI thúc đẩy và khả năng Fed giảm tốc độ thắt chặt chính sách.

Louis Kuijs, nhà kinh tế phụ trách châu Á - Thái Bình Dương tại S&P Global Ratings, cho rằng sức mạnh của thị trường chứng khoán Mỹ cùng sự hưng phấn đối với AI là một trong những yếu tố quan trọng khiến dòng vốn rời khỏi châu Á.

Trong quý II, dòng vốn danh mục ròng chảy khỏi Hàn Quốc vượt 125 tỷ USD, trong khi Trung Quốc ghi nhận mức 193 tỷ USD.

Đồng yên là "mỏ neo" của khu vực

Giới chuyên gia đặc biệt quan tâm đến đồng yên bởi vai trò của nó trong hệ thống tài chính khu vực. Khi lãi suất Nhật Bản tăng, hoạt động giao dịch chênh lệch lãi suất có thể đảo chiều. Nhà đầu tư từng vay yên với chi phí thấp để mua tài sản có lợi suất cao hơn có thể bán các tài sản này và hoàn trả khoản vay bằng yên.

Điều này có thể tác động đến thị trường trái phiếu Mỹ, đẩy chi phí vay của Washington tăng lên.

“Từ góc độ Mỹ, họ lo ngại việc lãi suất tại Nhật Bản tăng cùng với đồng yên suy yếu có thể bắt đầu đẩy lãi suất Mỹ lên cao và gây ra một sự cố nào đó trong hệ thống tài chính toàn cầu”, Paul Cavey, nhà kinh tế kiêm nhà sáng lập East Asia Econ, nói.

Theo ông, đồng yên giống như một “mỏ neo” đối với khu vực, đặc biệt là đồng won do Nhật Bản và Hàn Quốc có cơ cấu xuất khẩu tương đồng.

Nhận định này cũng được Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nêu trong cuộc phỏng vấn với Nikkei Asia, khi ông cho rằng nhiều đồng tiền châu Á hiện đi theo đồng yên và đồng won yếu một phần vì đồng yên yếu.

Một đồng yên mất giá kéo dài cũng có thể kích hoạt làn sóng cạnh tranh phá giá tiền tệ trong khu vực, qua đó làm gia tăng thâm hụt thương mại của Mỹ và đi ngược mục tiêu tái công nghiệp hóa của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Giới kinh tế cho rằng can thiệp ngoại hối chỉ mang lại hiệu quả ngắn hạn nếu những mất cân đối cơ bản không được giải quyết. Kenneth Rogoff, giáo sư kinh tế tại Đại học Harvard, nhận định sự hỗ trợ của Mỹ chỉ giúp đồng yên có thêm thời gian ổn định, trong khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vẫn cần tiếp tục tăng lãi suất.

Áp lực với BOJ càng lớn khi lạm phát và lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm từng lên 2,805%, trong khi nợ công Nhật Bản đã vượt 200% GDP, khiến chi phí phục vụ nợ ngày càng đáng lo ngại.

Natixis dự báo BOJ có thể tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm lên 1,25% vào tháng 9 hoặc 10. Nếu đồng yên không mất giá mạnh, lãi suất cuối chu kỳ có thể đạt 1,75% vào tháng 10 năm sau.

Đồng tiền mạnh hơn chưa chắc kìm hãm xuất khẩu

Theo MUFG Bank, các đồng tiền châu Á có thể tăng giá vừa phải so với USD trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, điều này chưa chắc làm suy yếu hoạt động xuất khẩu của khu vực.

Hàn Quốc là ví dụ rõ nhất. Đồng won từng giảm xuống 1.559 won/USD vào đầu tháng 7, mức thấp nhất kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Sau các biện pháp can thiệp của nhà chức trách và lập trường tương đối cứng rắn của ngân hàng trung ương, đồng won phục hồi về vùng 1.410 won/USD chỉ trong một tháng.

Trong khi đó, nhu cầu mạnh đối với chip bán dẫn và sản phẩm liên quan AI giúp xuất khẩu Hàn Quốc tăng 54% trong nửa đầu năm, vượt xa mức 8% cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, các nước như Ấn Độ, Indonesia và Philippines, vốn ít hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI, có thể chịu sức ép lớn hơn nếu đồng nội tệ tăng giá, bởi biên lợi nhuận của các nhà xuất khẩu sẽ bị thu hẹp.

Sau động thái của Mỹ và Nhật Bản, chính sách tỷ giá của Trung Quốc cũng được chú ý. IMF ước tính nhân dân tệ bị định giá thấp khoảng 16%, trong khi Goldman Sachs và Oxford Economics đưa ra mức ước tính lần lượt hơn 20% và khoảng 25%. Các đối tác thương mại cho rằng nhân dân tệ yếu tạo lợi thế cho hàng hóa Trung Quốc.