Đã tiêm vaccine, vì sao vẫn có thể mắc não mô cầu?

Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhưng mỗi loại chỉ phòng một số nhóm huyết thanh nhất định. Ảnh: Duy Hiệu.

Trước thông tin về các ca mắc não mô cầu thời gian gần đây, vấn đề phòng bệnh được nhiều phụ huynh quan tâm. Tuy nhiên, không ít người cho rằng chỉ cần tiêm vaccine não mô cầu là có thể hoàn toàn yên tâm trước căn bệnh nguy hiểm này.

Thực tế, mỗi loại vaccine não mô cầu chỉ bảo vệ trước một số nhóm huyết thanh nhất định của vi khuẩn gây bệnh, không bao phủ tất cả các nhóm. Bên cạnh đó, khả năng bảo vệ có thể suy giảm theo thời gian, vì vậy một số trường hợp cần tiêm nhắc lại theo khuyến cáo.

Mỗi loại vaccine phòng những nhóm huyết thanh khác nhau

Theo thạc sĩ, bác sĩ Vũ Thị Thùy Dương, Phó trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, hiện nay, có 5 nhóm huyết thanh não mô cầu thường gây bệnh ở người, gồm A, B, C, W và Y. Trong đó, nhóm B chiếm ưu thế tại Việt Nam, với tỷ lệ hơn 90% số ca bệnh được ghi nhận. Các nhóm A, C, W và Y ít gặp hơn.

Tương ứng với các nhóm huyết thanh, vaccine não mô cầu hiện được chia thành hai nhóm chính: vaccine phòng nhóm B và vaccine phối hợp ACWY.

Mỗi loại vaccine não mô cầu chỉ tạo miễn dịch với những nhóm huyết thanh nhất định. Ảnh: MD Kids Pediatrics.

Riêng với nhóm B, vaccine hiện nay có loại sử dụng công nghệ với 4 thành phần kháng nguyên. Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Kim Anh, Phó trưởng khoa Khám theo yêu cầu - Sức khỏe trẻ em, Bệnh viện Nhi đồng 2, loại vaccine này có sự khác biệt so với vaccine não mô cầu BC được sử dụng trước đây.

Vaccine BC có thành phần kháng nguyên nhóm B và C, trong khi vaccine nhóm B thế hệ mới được thiết kế với 4 thành phần kháng nguyên nhằm tạo đáp ứng miễn dịch trước vi khuẩn thuộc nhóm huyết thanh này.

Miễn dịch không kéo dài suốt đời

Theo chuyên gia, người đã tiêm vaccine phòng một hoặc một số nhóm huyết thanh não mô cầu vẫn có nguy cơ mắc bệnh do những nhóm chưa được vaccine bao phủ.

Khả năng bảo vệ của vaccine não mô cầu có thể giảm dần theo thời gian do lượng kháng thể trong cơ thể suy giảm. Ảnh: Duy Hiệu.

Chẳng hạn, trẻ đã tiêm vaccine phòng não mô cầu nhóm B nhưng chưa tiêm vaccine ACWY sẽ không được bảo vệ trước các nhóm A, C, W và Y. Ngược lại, vaccine ACWY không bảo vệ trước nhóm B. Đây là điểm phụ huynh cần lưu ý khi kiểm tra lịch sử tiêm chủng của trẻ.

Bên cạnh đó, khả năng bảo vệ của vaccine cũng có thể suy giảm theo thời gian. Bác sĩ Kim Anh cho biết lượng kháng thể sau tiêm không tồn tại suốt đời mà giảm dần theo thời gian. Vì vậy, những trẻ từng tiêm vaccine BC từ nhỏ, nay bước vào tuổi dậy thì hoặc thanh thiếu niên, cần được đánh giá lại.

Theo bác sĩ, thanh thiếu niên là một trong những nhóm tuổi có nguy cơ mắc bệnh não mô cầu cao hơn. Việc thường xuyên giao lưu, sinh hoạt tập thể hoặc sống trong môi trường ký túc xá có thể làm tăng cơ hội tiếp xúc gần và lây truyền vi khuẩn.

Bác sĩ Thùy Dương cũng cho biết người có tiếp xúc gần với ca bệnh cần được đánh giá và dùng kháng sinh dự phòng theo hướng dẫn y tế, đồng thời theo dõi sức khỏe trong 10 ngày. Nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.