Những người thợ níu giữ nghề xưa

Anh Văn Đình Tiên bên góc tiệm sửa chữa nhỏ của mình. Ảnh: HỮU TRUNG

Đồ mới rẻ, đồ cũ khó tìm người sửa

Hơn 30 năm làm nghề sửa chữa đồ cũ, anh Văn Đình Tiên (phường Hòa Xuân) cảm nhận rõ sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng. Anh Tiên lấy ví dụ, có những chiếc ấm siêu tốc bán trên mạng chỉ khoảng 69.000 đồng, nếu tiền công và linh kiện sửa chữa gần bằng giá mua mới, khách hàng thường chọn thay thế.

Không chỉ vậy, các thiết bị đời mới ngày càng phức tạp, nhiều bo mạch điện tử, linh kiện được thiết kế liền khối, khiến việc tháo lắp và sửa chữa khó hơn trước.

Để giữ khách, anh Tiên chọn cách linh hoạt tiền công. Với những đồ giá rẻ, nếu lỗi đơn giản, anh chỉ lấy khoảng 10.000-20.000 đồng. Những thiết bị có giá trị cao hơn thì tiền công cũng chỉ khoảng 40.000-50.000 đồng.

“Công việc này tay nghề rất quan trọng. Người mang đồ đi sửa thường quan tâm đến độ bền của sản phẩm. Mình sửa làm sao để vật dụng lâu hư nhất, làm kỹ càng và nhắc khách hàng đừng sử dụng sai mục đích”, anh Tiên chia sẻ.

Theo anh, làm nghề lâu năm không có nghĩa chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ. Mỗi năm, các hãng lại có những dòng sản phẩm mới, cấu tạo khác nhau. Muốn sửa được, người thợ phải tự tìm hiểu, tra cứu trên mạng và tìm nguồn linh kiện phù hợp.

Thị trường có nhiều loại phụ tùng với chất lượng khác nhau, nếu chọn phải hàng kém, thiết bị có thể nhanh hỏng trở lại, ảnh hưởng đến uy tín người thợ.

Mỗi người một cách giữ nghề

Không còn làm việc toàn thời gian với nghề sửa chữa, anh Kiều Ngọc Hùng (phường Hòa Cường) hiện đang chạy xe công nghệ để có thu nhập trang trải cuộc sống. Những chiếc máy cassette cũ được anh nhận sửa vào thời gian rảnh. Đó là công việc anh yêu thích và cũng là cách giữ lại những kiến thức, kỹ năng đã tích lũy qua nhiều năm.

Anh Hùng có niềm say mê đặc biệt với những thiết bị âm thanh cũ. Mỗi chiếc máy cassette mang đến đều có tình trạng khác nhau. Có chiếc chỉ hỏng dây curoa, có chiếc phải tháo từng bộ phận, kiểm tra mạch điện, căn chỉnh bánh răng và đầu từ.

Linh kiện cho những dòng máy đã ngưng sản xuất từ lâu không dễ tìm. Vì vậy, việc sửa chữa đòi hỏi sự kiên nhẫn và hiểu biết về cấu tạo của từng loại máy. Với những thiết bị chưa bị mục nát quá nặng, anh cho biết tỷ lệ phục hồi thành công có thể đạt khoảng 90%.

Trong con hẻm trên đường Trưng Nữ Vương, phía sau bảng hiệu nhỏ “Quay phim Hồng Ngân” lại là một nghề thú vị khác. Đó là công việc phục hồi và số hóa băng hình cũ mà anh Lê Hồng Ngân lựa chọn gìn giữ hàng chục năm nay. Tốt nghiệp ngành Công nghệ thông tin năm 2003, hiện nguồn thu nhập chính của anh đến từ dịch vụ quay phim, chụp ảnh. Bên cạnh đó, anh duy trì công việc phục hồi, số hóa băng hình cũ.

Sửa chữa cassette cũ không chỉ là công việc mà còn là đam mê với âm thanh của anh Kiều Ngọc Hùng. Ảnh: HỮU TRUNG

Trong góc làm việc của anh, những đầu đọc chuyên dụng vẫn được bảo quản để xử lý các định dạng băng như VHS, DVC, DV, MV. Có những cuộn băng dài khoảng 300m bị nấm mốc, anh phải vệ sinh thủ công suốt cả tuần.

Đằng sau những thao tác kỹ thuật ấy là những câu chuyện xúc động. Có khách hàng mang đến cuộn băng ghi lại đám cưới từ hơn 30 năm trước, mong được nhìn lại hình ảnh người thân nay đã khuất. Có người muốn phục hồi những thước phim gia đình tưởng đã mất. Cũng có những tư liệu ghi lại diện mạo Đà Nẵng từ những năm 90 với những tuyến đường, công trình và không gian đô thị khác xa hiện tại.

Với anh Ngân, giá trị của công việc này không chỉ nằm ở việc khôi phục một thiết bị hay chuyển đổi định dạng lưu trữ. Đó còn là cơ hội giúp khách hàng tìm lại những hình ảnh không thể quay lại lần thứ hai.

Ba người thợ, ba hoàn cảnh mưu sinh khác nhau. Anh Tiên có lương hưu làm điểm tựa để tiếp tục sửa đồ điện tại nhà. Anh Hùng chạy xe công nghệ, tranh thủ thời gian dành cho những chiếc cassette cũ. Anh Ngân sống chủ yếu bằng dịch vụ quay phim, chụp ảnh nhưng vẫn duy trì công việc phục hồi băng hình. Nghề sửa chữa không còn là nguồn thu nhập chính, nhưng những kỹ năng đã gắn bó nhiều năm vẫn được họ gìn giữ.

Điều khiến những người thợ lâu năm trăn trở là chuyện nối nghề. Anh Tiên học nghề từ cha khi mới 16 tuổi, sau đó được đào tạo bài bản và có nhiều năm làm công nhân kỹ thuật tại Công ty Dệt Hòa Thọ. Từng sửa chữa những hệ thống điện tự động, dàn máy xe sợi dài hàng chục mét, anh tích lũy được nhiều kinh nghiệm mà không dễ có được chỉ qua sách vở.

Nghề sửa chữa ngày càng khó sống khi đồ mới rẻ, dễ mua, người dùng cũng ít có thói quen mang đồ hỏng đi sửa. Những người thợ lâu năm dần ít đi, trong khi người trẻ không còn mặn mà với công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ này.

Dẫu vậy, vẫn có những món đồ người ta muốn giữ lại, không chỉ vì giá trị sử dụng mà còn bởi những kỷ niệm gắn với nó. Một chiếc cassette phát lại bài hát cũ, cuộn băng lưu hình ảnh người thân hay chiếc quạt đã dùng nhiều năm đều có lý do để được sửa chữa thay vì bỏ đi. Và đó là lý do để những người thợ sửa đồ cũ giữ nghề theo cách riêng, giúp cuộc sống thêm ý nghĩa.