Đại biểu đề nghị siết kiểm soát quốc phòng, an ninh trong phát triển đô thị

Phát triển đô thị phải gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh

Đại biểu Trần Quang Tâm (đoàn Đắk Lắk) cơ bản thống nhất với dự thảo Luật và tán thành cao tính cấp thiết ban hành Luật Phát triển đô thị.

Đại biểu Trần Quang Tâm (đoàn Đắk Lắk). Ảnh: media Quốc hội.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đã thể chế hóa chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 06 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Kết luận số 18 của Ban Chấp hành Trung ương về định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021-2030 và Nghị quyết số 31 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.

Qua thực tiễn các giai đoạn phát triển, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Hà Nội được đánh giá cao về nỗ lực phát huy vai trò đầu tàu kinh tế, đạt được nhiều kết quả quan trọng; các cơ chế, chính sách đặc thù từng bước phát huy tác dụng. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Hà Nội và một số thành phố khác vẫn chưa khai thác hết tiềm năng, lợi thế vốn có.

Đại biểu cho rằng, đối với Thủ đô Hà Nội, Quốc hội đã ban hành Luật Thủ đô để tạo cơ chế đặc biệt phát triển. Tương tự, thành phố Hồ Chí Minh và các thành phố khác cũng cần có cơ chế đặc biệt để thúc đẩy phát triển vượt trội.

Để hoàn thiện và phát huy hiệu quả nội dung cốt lõi của Luật, đẩy mạnh phân quyền, đổi mới tư duy quản trị và chính sách đặc thù, đại biểu Trần Quang Tâm đề nghị nghiên cứu, quán triệt nguyên tắc phát triển kinh tế phải gắn chặt với củng cố quốc phòng, an ninh, bảo đảm, bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Theo đó, cơ chế đặc thù, vượt trội về đầu tư, tài chính, đất đai, quy hoạch, tổ chức bộ máy, mô hình quản lý phải được đặt trong công cuộc bảo đảm quốc phòng, an ninh; không vì mục tiêu phát triển kinh tế trước mắt mà tạo sơ hở, bất cập, ảnh hưởng đến lợi ích lâu dài của đất nước.

Đại biểu đề nghị rà soát, bổ sung quy định về cơ chế phối hợp giữa chính quyền đô thị đặc biệt, khu kinh tế đặc biệt với Bộ Quốc phòng. Đối với các dự án đầu tư tại khu vực có vị trí chiến lược về quốc phòng, khu vực biên giới, biển đảo, hải đảo, khu vực phòng thủ, công trình quốc phòng, hành lang quân sự hoặc khu vực ảnh hưởng đến hoạt động quân sự, cần quy định rõ phải được Bộ Quốc phòng đồng ý trước khi quyết định chủ trương đầu tư hoặc phê duyệt các quy hoạch liên quan theo quy định của pháp luật.

Cùng với đó, cần hoàn thiện quy định về quản lý đất đai, tài nguyên và không gian phát triển tầng thấp, không gian ngầm dưới lòng đất; kiểm soát chặt chẽ hoạt động đầu tư trong các lĩnh vực, địa bàn nhạy cảm, đánh giá tác động đối với quốc phòng, an ninh và quy định rõ các trường hợp phải xin ý kiến thống nhất của Bộ Quốc phòng mới được triển khai.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung cơ chế ứng phó trong tình trạng khẩn cấp, trong đó quy định trách nhiệm của chính quyền đô thị đặc biệt, khu kinh tế đặc biệt trong xây dựng phương án bảo đảm quốc phòng, an ninh, phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai, ứng phó sự cố, bảo vệ các công trình trọng yếu.

Đồng thời, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát, đối chiếu với Luật Quốc phòng, Luật Phòng không nhân dân, Luật Hàng không dân dụng, Luật Biên phòng Việt Nam, Luật Phòng thủ dân sự và các luật có liên quan để bảo đảm tính thống nhất, tránh chồng chéo, mâu thuẫn trong quá trình thực hiện.

Công trình lưỡng dụng phải có tiêu chuẩn, cơ chế cụ thể

Đại biểu Ngô Nam Cường (đoàn Nghệ An) cho rằng, quy định ưu tiên các công trình có tính lưỡng dụng là chủ trương đúng. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở hai chữ "ưu tiên" mà chưa có quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế kinh tế đi kèm thì rất khó đưa vào thực tiễn.

 Đại biểu Ngô Nam Cường (đoàn Nghệ An). Ảnh: Media Quốc hội.

Theo đại biểu, đối với các công trình ngầm, công trình tầng thấp, tầng cao hoặc công trình có khả năng chuyển đổi công năng phục vụ quốc phòng, an ninh, nếu thiếu quy chuẩn thống nhất thì địa phương sẽ thiếu căn cứ để yêu cầu chủ đầu tư tích hợp, đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng ngay từ khâu thiết kế.

Mặt khác, nếu yêu cầu nhà đầu tư bỏ thêm nguồn lực để xây dựng các hạng mục phục vụ quốc phòng, an ninh nhưng không có cơ chế khuyến khích tương xứng thì khó tạo động lực để xã hội hóa.

Đại biểu đề nghị nhìn nhận công trình lưỡng dụng là một bộ phận của hạ tầng chiến lược quốc gia, trong thời bình phục vụ giao thông, thương mại, dân sinh; khi có tình huống quốc phòng, an ninh có thể nhanh chóng chuyển đổi để phục vụ chỉ huy, trú ẩn, hậu cần, y tế và các nhiệm vụ khẩn thiết khác, bảo đảm an toàn cho nhân dân.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình đô thị lưỡng dụng, trong đó quy định rõ yêu cầu đối với công trình ngầm, tầng thấp, tầng cao, làm căn cứ cho quá trình thẩm định và phê duyệt dự án.

Đồng thời, nghiên cứu thể chế hóa các cơ chế ưu đãi cụ thể đối với các dự án đáp ứng tiêu chuẩn lưỡng dụng về quốc phòng, an ninh như cơ chế về hệ số sử dụng đất, tiền sử dụng đất, thuế hoặc các chính sách phù hợp khác. Theo đại biểu, muốn xã hội hóa hạ tầng lưỡng dụng không thể chỉ đặt ra nghĩa vụ mà phải thiết kế cơ chế để nhà đầu tư thấy rõ lợi ích khi cùng Nhà nước đầu tư cho các công trình quốc phòng, an ninh.

Về kiểm soát an ninh chiến lược và vai trò của Bộ Tư lệnh quân khu tại Điều 11 và Điều 43, đại biểu Ngô Nam Cường cho rằng dự thảo cần làm rõ hơn cơ chế kiểm soát quốc phòng, an ninh ngay từ giai đoạn lập và điều chỉnh quy hoạch đô thị, nhất là tại những địa bàn có vị trí địa lý chiến lược quan trọng.

Theo đại biểu, Bộ Tư lệnh quân khu là cơ quan trực tiếp nắm thế bố trí quân sự, khu vực phòng thủ, địa hình tác chiến và những yêu cầu cụ thể về quốc phòng, an ninh trên địa bàn. Do đó, việc tham gia ý kiến ngay từ khi lập, điều chỉnh quy hoạch sẽ giúp nhận diện sớm nguy cơ, xử lý sớm từ gốc, nhất là đối với không gian ngầm, tầng thấp, tầng cao và những khu vực có vị trí chiến lược.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định việc lập, điều chỉnh quy hoạch không gian ngầm, tầng thấp, tầng cao tại đô thị loại 1 và đô thị đặc biệt phải bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh, đồng thời có ý kiến thống nhất của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Tư lệnh quân khu theo chức năng, nhiệm vụ và phân cấp quản lý.

Tại Điều 43, cơ chế rà soát, thẩm định về quốc phòng, an ninh đối với các dự án đô thị tại địa bàn biên giới, ven biển, hải đảo, các đảo đặc biệt và khu vực có vị trí địa lý chiến lược quan trọng cần được thực hiện ngay từ giai đoạn lập và phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, không nên chờ đến khi dự án triển khai mới xem xét.

Đại biểu nhấn mạnh, đô thị không chỉ là không gian phát triển kinh tế mà còn là không gian chiến lược quốc gia. Bứt phá về thể chế phát triển đô thị không thể đánh đổi bằng việc nới lỏng kiểm soát quốc phòng, an ninh chiến lược. Huy động nguồn lực xã hội đầu tư cho hạ tầng đô thị lưỡng dụng hôm nay có thể tốn kém, nhưng đó là khoản đầu tư bắt buộc cho năng lực phòng thủ quốc gia và sự an toàn của nhân dân.