Đại biểu Hà Nội hiến kế gỡ điểm nghẽn thu hồi đất

Cần mạnh dạn “nới” chính sách hỗ trợ

Thảo luận tại các tổ đại biểu, nhiều ý kiến cho rằng, các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô cần tập trung giải quyết những vướng mắc tồn tại nhiều năm trong lĩnh vực đất đai, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Đại biểu Nguyễn Hữu Chính (Tổ đại biểu số 8) đánh giá chủ trương tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong thời gian xác định giá đất cụ thể là cần thiết, giúp đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án. Tuy nhiên, ông Chính đề nghị cần quy định rõ thời hạn tối đa hoàn thành việc xác định giá đất, đồng thời xác định cụ thể trách nhiệm của cơ quan liên quan khi xảy ra chậm trễ và có cơ chế xử lý rõ ràng đối với các trường hợp vi phạm.

Đối với đề xuất hỗ trợ 60% giá trị bồi thường đối với nhà, đất bị thu hồi trong hạn mức giao đất ở, đại biểu cho rằng, cần xây dựng phương án giải phóng mặt bằng thống nhất trên toàn thành phố nhằm bảo đảm công bằng giữa các địa phương và tạo thuận lợi trong quá trình triển khai.

Các đại biểu hiến kế gỡ điểm nghẽn thu hồi đất tại các tổ thảo luận. Ảnh: Quang Thái

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Doãn Hoàn (Tổ đại biểu số 23) nhấn mạnh yêu cầu đồng nhất trong chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.

Theo đại biểu, nếu các địa phương áp dụng các mức hỗ trợ khác nhau sẽ dẫn tới chênh lệch quyền lợi giữa người dân các khu vực, làm phát sinh tâm lý so sánh, khiếu kiện và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện các dự án.

Từ thực tiễn triển khai dự án đường Vành đai 2,5, đại biểu Võ Đăng Dũng (Tổ đại biểu số 7) cho rằng, cơ chế bồi thường, hỗ trợ đóng vai trò quyết định đến thành công của công tác giải phóng mặt bằng.

Ông Dũng đề xuất nâng mức hỗ trợ đối với các công trình xây dựng không hợp pháp trên đất đủ điều kiện được bồi thường, được xây dựng trong giai đoạn từ ngày 1/7/2014 đến ngày 1/8/2024 nhưng không vi phạm pháp luật đất đai, từ mức 20% như dự thảo lên 50% mức bồi thường theo quy định.

Theo đại biểu, nếu chỉ áp dụng mức hỗ trợ 20% sẽ khó tạo được sự đồng thuận của người dân. Trong khi đó, bản chất của nhiều trường hợp chỉ khác nhau ở thời điểm xây dựng công trình, còn quyền sử dụng đất vẫn đủ điều kiện được bồi thường...

Lo ngại mỗi địa phương áp dụng một mức hỗ trợ

Tại Tổ đại biểu số 3, vấn đề thống nhất chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư tiếp tục được nhiều đại biểu quan tâm.

Đại biểu Lê Minh Đức - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất đề nghị giữ nguyên nguyên tắc bồi thường bằng tiền, không áp dụng hình thức bồi thường bằng công trình.

Theo ông Đức, nếu thực hiện bồi thường bằng công trình sẽ kéo theo hàng loạt thủ tục đầu tư xây dựng như lập dự án, thiết kế, thẩm định, lựa chọn nhà thầu, thi công và nghiệm thu, làm kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng và ảnh hưởng đến tiến độ các dự án.

Đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn trước quy định giao UBND cấp xã quyết định các chính sách hỗ trợ khác. Theo ông, việc này có thể dẫn đến tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cơ chế riêng, đặc biệt đối với các dự án đi qua nhiều xã, phường.

Từ thực tế đó, ông Đức đề xuất giao UBND cấp xã rà soát, đề xuất nhu cầu hỗ trợ nhưng thẩm quyền quyết định cuối cùng nên thuộc UBND thành phố nhằm bảo đảm sự thống nhất trên phạm vi toàn thành phố.

Bên cạnh đó, đại biểu Lê Minh Đức cũng đề nghị làm rõ các quy định liên quan đến trường hợp diện tích đất còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện xây dựng nhà ở; cơ chế quản lý phần đất còn lại cũng như điều kiện được bố trí tái định cư đối với các hộ gia đình vẫn còn nơi ở khác.

Ở góc nhìn khác, đại biểu Đỗ Thị Lan Hương - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tùng Thiện cho biết, thực tế triển khai các dự án tại cơ sở cho thấy giải phóng mặt bằng luôn là lĩnh vực phức tạp nhất. Nhiều dự án kéo dài qua nhiều năm, trong khi hệ thống pháp luật đất đai liên tục thay đổi khiến chính sách bồi thường, hỗ trợ giữa các giai đoạn không còn đồng nhất.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu. Ảnh: Viết Thành

Đại biểu dẫn chứng một dự án được triển khai từ năm 2022 trên địa bàn trước đây thuộc thị xã Sơn Tây và huyện Ba Vì. Khi bắt đầu thực hiện, người dân được hưởng nhiều khoản hỗ trợ đối với đất vườn, cây trồng và tài sản trên đất với các mức từ 10% đến 80%.

Tuy nhiên, sau khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, một số khoản hỗ trợ bị thay đổi hoặc không còn được áp dụng. Sau đó, thẩm quyền quyết định mức hỗ trợ tiếp tục được điều chỉnh giữa cấp xã và cấp tỉnh, khiến việc thực hiện gặp nhiều lúng túng.

“Khi cùng một dự án nhưng có hộ được hưởng hỗ trợ, có hộ lại không được hưởng thì chắc chắn sẽ phát sinh so bì, khiếu kiện kéo dài, gây rất nhiều khó khăn cho địa phương” - bà Đỗ Thị Lan Hương cho biết.

Đại biểu cũng phản ánh những vướng mắc liên quan đến quỹ đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường trước đây. Đây là nhóm đất tồn tại nhiều bất cập về hồ sơ pháp lý và cơ chế quản lý, khiến việc xác định đối tượng được bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất gặp nhiều khó khăn.

Từ đó, bà Hương kiến nghị Thành phố sớm nghiên cứu phương án bàn giao quỹ đất này về địa phương quản lý, đồng thời hoàn thiện cơ chế chính sách để bảo đảm tính đồng bộ trong công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng.

Luật Thủ đô mở cơ hội giải quyết các tồn tại lịch sử về đất đai

Làm rõ thêm các ý kiến của đại biểu, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, phần lớn các vướng mắc hiện nay đều là những vấn đề tồn đọng từ nhiều năm trước, liên quan đến đất dịch vụ, giao đất không đúng thẩm quyền, đất chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý và nhiều trường hợp lịch sử khác.

Theo Chủ tịch UBND thành phố, trước đây nhiều nội dung vượt quá thẩm quyền của Hà Nội nên phải báo cáo các cơ quan Trung ương xem xét. Tuy nhiên, Luật Thủ đô năm 2026 đã trao cho Thành phố nhiều cơ chế, thẩm quyền mới, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để xử lý các vấn đề đặc thù.

Ông Thắng khẳng định các nghị quyết trình kỳ họp lần này chủ yếu quy định nguyên tắc, cơ chế và thẩm quyền xử lý. Sau khi được thông qua, UBND thành phố sẽ tiến hành rà soát, phân loại toàn bộ các nhóm vướng mắc về đất đai để xây dựng các nghị quyết chuyên đề hoặc quyết định chuyên biệt nhằm giải quyết dứt điểm từng nhóm vấn đề.

“Tất cả các khó khăn, vướng mắc liên quan đến đất đai mà các xã, phường đang gặp phải sẽ được rà soát, phân loại. Nội dung thuộc thẩm quyền HĐND sẽ được báo cáo HĐND xem xét; nội dung thuộc thẩm quyền của thành phố theo Luật Thủ đô, UBND thành phố sẽ chủ động quyết định và triển khai ngay” - ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh./.