Đại biểu kiến nghị ưu đãi thuế với thu nhập từ chuyển giao công nghệ trong nước

Phân cấp phải đi đôi với hậu kiểm

Sáng 13/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Góp ý vào dự án Luật Chuyển giao công nghệ, đại biểu Vương Kim Ánh (Phú Thọ) bày tỏ sự nhất trí với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo.

Đại biểu đồng tình với đề xuất giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng, ban hành chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Theo đại biểu, đây là bước đi phù hợp, cụ thể hóa chủ trương cắt giảm tối đa thủ tục hành chính trung gian, giúp chính sách bắt kịp tốc độ phát triển nhanh của công nghệ.

Đại biểu Vũ Hồng Quân (Gia Lai).

Dẫn chứng từ thực tế tại Phú Thọ, đại biểu cho biết hoạt động ứng dụng công nghệ tại địa phương vẫn gặp nhiều rào cản do phụ thuộc đáng kể vào khu vực FDI, trong khi mức độ lan tỏa công nghệ sang doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. Việc phân cấp mạnh hơn được kỳ vọng tạo động lực hỗ trợ doanh nghiệp nội địa từng bước làm chủ công nghệ.

Để bảo đảm triển khai đồng bộ, đại biểu Vương Kim Ánh đề nghị có cơ chế ràng buộc trách nhiệm liên ngành, đặc biệt gắn với hạ tầng số. Đại biểu kiến nghị khi Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng các chương trình cấp quốc gia cần thành lập hội đồng thẩm định liên ngành, với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành. Bộ Khoa học và Công nghệ đóng vai trò đầu mối và chịu trách nhiệm chính trước Chính phủ, Quốc hội.

Về cơ chế kiểm soát và bảo vệ nhà khoa học, doanh nghiệp, đại biểu nhấn mạnh phân quyền phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm. Theo đó, cần nghiên cứu cơ chế đặc thù miễn trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự đối với tổ chức, cá nhân khi xảy ra rủi ro trong quá trình thí điểm mô hình công nghệ mới, nếu không có động cơ vụ lợi hoặc cố ý làm trái.

“Đây được xem là hành lang pháp lý an toàn để khuyến khích tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm”, đại biểu nhấn mạnh.

3 giải pháp tạo động lực cho doanh nghiệp làm chủ công nghệ

Đại biểu Vũ Hồng Quân (Gia Lai) cho rằng thị trường khoa học - công nghệ trong nước cần được vận hành thực chất, với ba yếu tố cốt lõi: bên bán sẵn sàng đưa công nghệ ra giao dịch, bên mua có động lực và cơ quan quản lý đủ năng lực dẫn dắt.

Theo đại biểu, một trong những rào cản lớn hiện nay là tâm lý lo ngại trách nhiệm khi định giá kết quả nghiên cứu, nhất là nguy cơ bị quy trách nhiệm làm thất thoát tài sản nhà nước. Mặc dù pháp luật đã có quy định chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, khâu định giá, chuyển nhượng vẫn chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.

Để tháo gỡ vướng mắc, đại biểu kiến nghị bổ sung nguyên tắc miễn trách nhiệm về mức giá đối với người quyết định nếu kết quả nghiên cứu được chuyển nhượng thông qua sàn giao dịch công khai hoặc đấu giá, với điều kiện thực hiện đúng quy trình và không có động cơ vụ lợi.

Để tạo động lực cho doanh nghiệp tiếp nhận và làm chủ công nghệ, đại biểu Vũ Hồng Quân đề xuất ba nhóm giải pháp.

Thứ nhất, ưu đãi thuế đối với thu nhập từ chuyển giao công nghệ trong nước, gắn với việc đăng ký hợp đồng. Theo đại biểu, cơ chế này vừa tạo động lực thúc đẩy giao dịch, vừa giúp Nhà nước có cơ sở theo dõi, đo lường quy mô thị trường chuyển giao công nghệ.

Thứ hai, xây dựng cơ chế đặt hàng đổi mới sáng tạo trong hoạt động mua sắm công, qua đó khu vực công có thể trở thành “khách hàng đầu tiên” của các sản phẩm, giải pháp công nghệ trong nước.

Thứ ba, hoàn thiện khung pháp lý về định giá, nhận thế chấp và góp vốn bằng tài sản trí tuệ, tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ khai thác giá trị tài sản trí tuệ và tiếp cận các nguồn vốn thuận lợi hơn.