Đại biểu Nguyễn Duy Thanh chất vấn về doanh nghiệp rút khỏi thị trường và chính sách giảm thuế VAT

Phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khoá XVI.

Đặt vấn đề từ thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho biết, trong khoảng 10 tháng đầu năm, số doanh nghiệp rút khỏi thị trường ở mức đáng quan tâm, trong khi số doanh nghiệp giải thể tăng khoảng 110%. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận thấu đáo, không chỉ từ những biến động của thị trường mà còn từ hiệu quả thực chất của các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính làm rõ nguyên nhân khiến số doanh nghiệp giải thể tăng mạnh, đồng thời cho biết định hướng của Chính phủ đối với chính sách giảm 2% thuế VAT, từ mức 10% xuống 8%, dự kiến hết hiệu lực vào ngày 31/12/2026.

Đại biểu cũng đặt câu hỏi: Trường hợp chính sách không được kéo dài sang năm 2027, Bộ trưởng có giải pháp gì để hạn chế tác động đến sức mua của thị trường và đầu ra của doanh nghiệp?

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau,

Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tại phiên họp sáng 12/11.

Làm rõ thực trạng doanh nghiệp rút khỏi thị trường

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong 9 tháng năm 2026, cả nước có khoảng 172.000 doanh nghiệp rút khỏi thị trường. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt hơn 222.000 doanh nghiệp; đặc biệt, tổng vốn đăng ký tăng 38% so với cùng kỳ.

Phân tích cơ cấu doanh nghiệp rút khỏi thị trường, Bộ trưởng cho biết, khoảng 50% là doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh; 30% đã hoàn thành thủ tục giải thể và 20% đang thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn.

Theo Bộ trưởng, khoảng 89% doanh nghiệp giải thể hoặc tạm ngừng hoạt động thuộc lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Đây là những ngành nghề có đặc thù hoạt động kinh doanh tương đối linh hoạt, mức độ gia nhập và rút lui khỏi thị trường thường cao hơn so với một số lĩnh vực khác.

Đáng chú ý, khoảng 89% số doanh nghiệp rút khỏi thị trường không phát sinh doanh thu trong năm 2026; khoảng 70% đã không còn hoạt động từ trước năm 2026. Những số liệu này cho thấy tình trạng doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động không hoàn toàn phản ánh những khó khăn mới phát sinh trong năm nay, mà còn có yếu tố tồn đọng từ các năm trước.

Bộ trưởng cũng phân tích, việc doanh nghiệp gia nhập hay rút khỏi thị trường là diễn biến bình thường của nền kinh tế thị trường. Môi trường kinh doanh ngày càng thông thoáng, thủ tục thành lập doanh nghiệp được đơn giản hoá, tạo thuận lợi cho hoạt động gia nhập thị trường. Trong khi đó, thủ tục chấm dứt hoạt động thường kéo dài hơn do doanh nghiệp phải hoàn thành các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, người lao động, nhà cung cấp và các tổ chức tín dụng.

Để tháo gỡ vướng mắc này, Bộ Tài chính đã chỉ đạo đơn giản hoá thủ tục đối với những doanh nghiệp đã hoàn tất việc xử lý mã số thuế và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính. Theo đó, việc hoàn tất thủ tục rút khỏi thị trường có thể được giải quyết trong vòng một ngày.

Nghiên cứu kéo dài chính sách giảm thuế VAT sang năm 2027

Đối với kiến nghị về chính sách giảm thuế VAT, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Thủ tướng Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng khả năng tiếp tục thực hiện chính sách giảm 2% thuế VAT, đồng thời xem xét trong tổng thể khuôn khổ pháp lý và các chính sách hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính sẽ chủ động theo dõi sát diễn biến các thị trường chiến lược, nhất là thị trường xăng dầu và nguyên vật liệu, nhằm kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành phù hợp, hạn chế tác động bất lợi đến chi phí sản xuất và hoạt động của doanh nghiệp.

Về mục tiêu điều hành kinh tế vĩ mô, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu phối hợp đồng bộ các chính sách tài chính, ngân sách, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức trên 10%, vừa kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.

Đại biểu tham dự phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khoá XVI.

Từ nội dung chất vấn của đại biểu Nguyễn Duy Thanh có thể thấy, vấn đề doanh nghiệp rút khỏi thị trường không chỉ là câu chuyện về số lượng doanh nghiệp gia nhập, giải thể hay tạm ngừng hoạt động, mà còn đặt ra yêu cầu đánh giá thực chất sức khoẻ của khu vực kinh tế tư nhân, khả năng duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh và hiệu quả của các chính sách hỗ trợ.

Việc tiếp tục hay điều chỉnh chính sách giảm thuế VAT trong năm 2027 vì vậy có ý nghĩa thiết thực đối với cả doanh nghiệp và người tiêu dùng. Chính sách thuế phù hợp không chỉ góp phần giảm chi phí, kích thích tiêu dùng mà còn hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, duy trì sản xuất và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Thông qua phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đã chuyển tải những băn khoăn từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp đến cơ quan quản lý nhà nước, tập trung vào yêu cầu có giải pháp đồng bộ, kịp thời và ổn định hơn về chính sách tài chính, thuế, qua đó củng cố niềm tin và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển bền vững./.