Chính sách liên ngành - liên vùng: Bảo đảm sinh kế, tiếp cận vốn cho người dân, doanh nghiệp

Ngày 12-11, Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước (CELG) thuộc Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) tổ chức Hội thảo khoa học CELG 2026 với chủ đề “Đồng kiến tạo chính sách trong kỷ nguyên số: Cách tiếp cận liên ngành – liên vùng”. Sự kiện quy tụ khoảng 250 đại biểu, chuyên gia hoạch định chính sách và nhà quản lý, với hơn 520 bài tham luận.

PGS-TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc UEH, cho biết, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các yêu cầu phát triển bền vững đang tái định hình cách thức vận hành của nền kinh tế và quyết định của doanh nghiệp. Các bài toán thể chế vĩ mô hiện nay như xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế (IFC), phát triển thị trường tín chỉ carbon hay quản trị địa phương sau sáp nhập đều không thể nằm gọn trong một ngành hay một địa phương. Vì vậy, chính sách kinh tế cần được "đồng kiến tạo" giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm tối ưu hóa các nguồn lực phát triển.

ThS Lê Hoàng Lan, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế – tài chính, Bộ Tài chính dẫn dữ liệu khảo sát của Ngân hàng Thế giới, cho biết Việt Nam có mức độ kết nối số cao với 98% người trưởng thành sở hữu điện thoại di động và 88% sử dụng internet. Tuy nhiên, tiếp cận tài chính vẫn chênh lệch lớn khi nhóm 60% thu nhập cao đạt 85,5% sở hữu tài khoản, trong khi nhóm 40% thu nhập thấp chỉ đạt 48,1%.

Hướng tới các mục tiêu trong Chiến lược tài chính toàn diện đến năm 2030, gồm 95% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 30 lần GDP và đạt ít nhất 300.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) có dư nợ, bà Lê Hoàng Lan đề xuất chính sách cần chuyển từ mở rộng tiếp cận sang nâng cao năng lực tham gia, thụ hưởng thực chất và phòng ngừa rủi ro "loại trừ kép" đối với các nhóm yếu thế.

TS Lâm Vừ Thanh Nội trình bày tham luận. Ảnh: K.CHÂU

Ở góc độ kinh tế vùng, TS Lâm Vừ Thanh Nội, Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam phân tích, Đồng bằng sông Cửu Long - vùng kinh tế trọng điểm cung cấp 56% sản lượng lúa và 90% sản lượng gạo xuất khẩu cả nước đang đối mặt áp lực nguồn nước. Bà kiến nghị áp dụng mô hình liên ngành WFE Nexus (Nước - Thực phẩm - Năng lượng), hạch toán tài nguyên nước và thu hút các nguồn vốn tài chính xanh.

Cùng bàn về giải pháp vốn cho doanh nghiệp, ThS. Lê Hữu Phước (UEH) nhấn mạnh dư nợ tín dụng của DNNVV Việt Nam hiện đạt trên 3,6 triệu tỷ đồng (chiếm khoảng 20% tổng dư nợ), nhưng công cụ bảo lãnh tín dụng mới chỉ hỗ trợ 874 tỷ đồng cho 229 doanh nghiệp giai đoạn 2018–2024. Ông đề xuất học hỏi mô hình quỹ bảo lãnh hai tầng và tái bảo hiểm của Nhật Bản nhằm giúp DNNVV nâng cao khả năng tiếp cận vốn, mở rộng sản xuất và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.