Đại biểu Quốc hội đề nghị bảo đảm an toàn pháp lý, tăng khả năng dự báo môi trường kinh doanh

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đại diện cơ quan soạn thảo giải trình các nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng giải trình các nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm.

Tăng khả năng dự báo của môi trường kinh doanh

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung bốn luật lĩnh vực Công Thương, nhằm tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và hoàn thiện môi trường cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế số. Theo đại biểu, đây là những đạo luật tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh.

Tuy nhiên, đại biểu cũng bày tỏ: “Thước đo không phải là cắt giảm bao nhiêu thủ tục, mà là quy định mới có thực sự giảm chi phí tuân thủ, bảo đảm an toàn pháp lý và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh hay không”.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng).

Đồng tình với việc bãi bỏ các quy định về hợp đồng và chế tài của Luật Thương mại, với mục tiêu tránh trùng lặp với Bộ luật Dân sự, nhưng đại biểu cho rằng đây “không đơn thuần là xử lý kỹ thuật lập pháp” mà làm thay đổi cách phân bổ quyền, nghĩa vụ giữa các bên.

Đại biểu dẫn chứng, Điều 301 Luật Thương mại giới hạn mức phạt vi phạm hợp đồng không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm, còn Bộ luật Dân sự tôn trọng thỏa thuận. Đại biểu đề nghị, rà soát từng chế định, chỉ bãi bỏ phần thực sự trùng lặp, trình kèm bảng đối chiếu.

Theo đại biểu, thống nhất pháp luật phải làm tăng khả năng dự báo của môi trường kinh doanh, không tạo khoảng trống pháp lý hoặc chuyển rủi ro sang phía doanh nghiệp.

Không bỏ lọt hành vi tiếp tay

Bày tỏ hoàn toàn nhất trí với các cái nội dung được sửa đổi trong dự thảo Luật Cạnh tranh, đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) tập trung góp ý về các hành vi bị nghiêm cấm có liên quan đến cạnh tranh và các hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị cấm.

Đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh).

Về khoản 2 Điều 8 liên quan đến quy định về kiểm soát các hành vi mới được bổ sung, trong đó có hành vi “giúp sức”, theo đại biểu, đây quy định rất mới, đã cập nhật những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, do đó, việc luật hóa quy định này là hoàn toàn “đúng đắn và kịp thời”.

Tuy nhiên, đại biểu cũng cho rằng, tại điểm c khoản 2 Điều 8 còn rườm rà. Đại biểu đề nghị sửa thành: “Giúp sức bằng cách hỗ trợ về vật chất, kỹ thuật, công nghệ, tài chính, thông tin hoặc điều kiện cần thiết khác để doanh nghiệp thực hiện hành vi hạn chế cạnh tranh bị cấm hoặc hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị cấm”, để xử lý đúng người, đúng hành vi, không bỏ lọt hành vi tiếp tay.

Về Điều 45, đại biểu ghi nhận, dự thảo đã bổ sung các khoản 6a, 6b, 6c vào Điều 45, đặc biệt là việc ghi nhận hành vi thiết kế lừa đảo tại khoản 6c nhằm bảo vệ người tiêu dùng. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị, ghi rõ, hành vi làm sai lệch ý chí tự nguyện của khách hàng, bởi tự thân nó đã là cạnh tranh không lành mạnh và cần bị nghiêm cấm.

“Quyền từ chối phải dễ như nút đồng ý”

Đánh giá cao việc Chính phủ đã tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sau thảo luận tại tổ và báo cáo thẩm tra, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) đề nghị, dự thảo cần chỉnh lý một số điểm để quyền của người tiêu dùng “trở thành quyền có thể thực hiện và kiểm chứng được".

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh).

Đồng thuận với nội dung được nêu tại khoản 1 Điều 4, sửa khoản 2 Điều 17 về dữ liệu người tiêu dùng: “Dự thảo yêu cầu doanh nghiệp tạo phương thức rõ ràng để người tiêu dùng lựa chọn từng mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin và bày tỏ đồng ý hay không đồng ý”, đại biểu phân tích thêm: "Nhưng còn những vấn đề cụ thể, đặc biệt với giao dịch điện tử: Người tiêu dùng có thể rút lại đồng ý một cách dễ dàng không? Doanh nghiệp có được từ chối hàng hóa, dịch vụ khi người dân không đồng ý cung cấp dữ liệu không cần thiết cho giao dịch hay không? Giao diện có được thiết kế để che khuất nút từ chối hay không? Phải làm sao để quyền từ chối phải dễ như nút đồng ý”.

Từ những băn khoăn trên, đại biểu đề nghị chỉnh lý Điều 17 theo nguyên tắc: “Đồng ý riêng theo từng mục đích, có quyền từ chối, rút lại thuận tiện, từ chối cung cấp thông tin không cần thiết mà không làm mất quyền tiếp cận hàng hóa, dịch vụ; doanh nghiệp có trách nhiệm chứng minh sự đồng ý hợp lệ."

Cụm từ "thông tin đồng ý cung cấp" trong dự thảo cần sửa thành "thông tin mà người tiêu dùng đồng ý cung cấp" để tách bạch rõ thông tin được thu thập với mục đích xử lý thông tin.

Về hợp đồng theo mẫu, đại biểu đề nghị bổ sung, khoản 1a Điều 28 nêu rõ căn cứ ban hành danh mục: Tính thiết yếu của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; số lượng người tiêu dùng sử dụng và tính thường xuyên, liên tục của giao dịch; thời hạn hợp đồng, mức độ hạn chế quyền chấm dứt hợp đồng hoặc chuyển đổi nhà cung cấp của người tiêu dùng; mức độ bất cân xứng thông tin giữa tổ chức, cá nhân kinh doanh với người tiêu dùng và nguy cơ, mức độ thiệt hại có thể xảy ra đối với người tiêu dùng."

Về phân cấp, đại biểu ghi nhận cấp xã tiếp nhận, cấp tỉnh hỗ trợ thương lượng là bước tiến, nhưng lo về nhân lực, kinh phí ở cấp xã và đề nghị, phương án nguồn lực phải có thời hạn, trách nhiệm rõ ràng.

“Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng phải giúp người dân biết rõ quyền của mình, dễ thực hiện, biết nơi yêu cầu và phải được giải quyết tới cùng”, đại biểu bày tỏ.