Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ căn cứ bồi thường của Nhà nước trong quản lý thuế

Bao quát để không bỏ sót quyền lợi người nộp thuế

Chiều 10/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, các đại biểu tập trung góp ý quy định về trách nhiệm bồi thường trong hoạt động quản lý thuế.

Theo dự thảo, khoản 9 Điều 17 được sửa theo hướng Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật trong hoạt động quản lý thuế và các khoản thu khác theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Đại biểu Trần Văn Đăng (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) phát biểu tại phiên thảo luận chiều 10/8.

Đại biểu Trần Văn Đăng (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) tán thành phương án sửa đổi, cho rằng việc dẫn chiếu sang Luật Quản lý thuế sẽ giúp quy định có tính bao quát, thay vì chỉ giới hạn trong một số hành vi được liệt kê.

Theo đại biểu, thực tế 8 năm thi hành luật cho thấy lĩnh vực thuế chỉ phát sinh 3 vụ việc phải bồi thường, liên quan đến không khấu trừ thuế, thu tiền chậm nộp và không tính tiền chậm nộp. Những hành vi này không được quy định cụ thể trong luật hiện hành nhưng vẫn được xác định thuộc phạm vi hành vi trái pháp luật trong quản lý thuế.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) cũng cho rằng trọng tâm không phải mở rộng hay thu hẹp phạm vi bồi thường, mà phải bảo đảm mọi hành vi công vụ trái pháp luật gây thiệt hại đều được xem xét công bằng. Theo đó, trách nhiệm bồi thường cần dựa trên ba yếu tố: có hành vi trái pháp luật, có thiệt hại và có quan hệ nhân quả giữa hành vi với thiệt hại.

Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) phát biểu.

Ở chiều ngược lại, đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho rằng việc dẫn chiếu chung sang Luật Quản lý thuế chưa thực sự phù hợp. Theo đại biểu, nếu Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước dẫn sang Luật Quản lý thuế, trong khi Luật Quản lý thuế lại dẫn trở lại pháp luật về trách nhiệm bồi thường, có thể hình thành “vòng dẫn chiếu”, khó xác định chính xác hành vi nào thuộc diện được bồi thường.

Đại biểu đề nghị những hành vi cần bổ sung nên được quy định trực tiếp tại khoản 9 Điều 17 để người dân, cơ quan quản lý và người thi hành công vụ có thể nhận diện rõ căn cứ phát sinh trách nhiệm.

Đại biểu Trần Thị Kim Nhung (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh) cũng cho rằng việc thay thế các nhóm hành vi cụ thể bằng một quy định chung có thể khiến phạm vi bồi thường trở nên thiếu rõ ràng. Nếu sửa đổi theo hướng mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi, cần đánh giá kỹ tác động tới ngân sách, trách nhiệm hoàn trả và việc thực thi của cán bộ, công chức.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) đề nghị các quy định về trách nhiệm bồi thường nên được tập trung trong một đạo luật, tránh phân tán tại nhiều văn bản khiến người dân, doanh nghiệp phải tra cứu, đối chiếu nhiều quy định.

Chỉ bồi thường khi hành vi trái pháp luật đã được xác định

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết việc sửa khoản 9 Điều 17 nhằm bảo đảm đồng bộ với Luật Quản lý thuế, tháo gỡ vướng mắc thực tiễn và tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình trước Quốc hội.

Theo Bộ trưởng, 8 năm qua lĩnh vực quản lý thuế phát sinh 3 vụ việc bồi thường, với tổng số tiền hơn 3,8 tỷ đồng. Do đó, việc mở rộng phạm vi bồi thường khó tạo ra tác động tài chính lớn, trong khi góp phần thiết lập cơ chế bảo vệ công bằng hơn đối với người bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của cơ quan, công chức quản lý thuế.

Trước băn khoăn về việc dẫn chiếu khiến khó xác định hành vi, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh trách nhiệm bồi thường chỉ được xem xét khi quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính trong quản lý thuế đã được xác định là trái pháp luật thông qua quyết định giải quyết khiếu nại hoặc bản án hành chính có hiệu lực.

Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan thẩm tra nghiên cứu các ý kiến tại phiên thảo luận, hoàn thiện phương án trình Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội xem xét.