Đại biểu Quốc hội đề xuất kết nối tiền tiết kiệm của người dân với doanh nghiệp

Ông Lê Hoàng Anh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, phát biểu tại Quốc hội chiều 30/10

Chiều 30/10, thảo luận tại Quốc hội về tình hình phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và kế hoạch năm 2027, nhiều đại biểu đề nghị cần phải đa dạng hóa kênh dẫn vốn, nâng cao hiệu quả phân bổ tín dụng và giảm phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.

Đề xuất thí điểm chứng chỉ vàng để hút vốn trong dân

Ông Lê Hoàng Anh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết sau 9 tháng, kinh tế trong nước ghi nhận nhiều điểm sáng trong bối cảnh thế giới nhiều biến động. GDP tăng 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%, thị trường chứng khoán được nâng hạng, thủ tục hành chính giảm hơn một nửa về thời gian và chi phí.

Tuy nhiên, ông đặt vấn đề nguồn vốn nào sẽ giúp nền kinh tế tăng trưởng bền vững trong năm 2027. Hiện tín dụng ngân hàng chiếm khoảng 155% GDP, trong khi 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng nhưng một nửa dư nợ là trung và dài hạn. Theo ông, nền kinh tế không thể dựa vào nguồn vốn ngắn hạn để đi đường dài.

Áp lực vốn cũng hiện hữu ở khu vực Nhà nước. Theo dự toán năm 2027, tổng mức vay của ngân sách gần 1,28 triệu tỷ đồng, bằng 54% chi ngân sách trung ương; trong đó khoảng 540.000 tỷ đồng dùng để trả nợ gốc. Đến cuối tháng 8, phát hành trái phiếu Chính phủ mới đạt 43% kế hoạch cả năm, trong khi lãi suất tăng. Nguồn thu từ đất, vốn là chỗ dựa lớn của đầu tư công, cũng đã chững lại và không thể duy trì bền vững.

Trong khi đó, theo đại biểu, nguồn vốn trong dân còn lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Tiền gửi dân cư vượt 11,2 triệu tỷ đồng, người dân nắm giữ khoảng 500 tấn vàng, tương đương xấp xỉ 12% GDP. Ngược lại, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới khoảng 11% GDP, chưa đạt mục tiêu 20% GDP vào năm 2025.

"Điều thiếu không phải là vốn, mà là đường dẫn vốn", ông Hoàng Anh nhận định.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài tại phiên thảo luận chiều 30/10. Nguồn: Media Quốc hội

Để khơi thông nguồn lực này, đại biểu đề nghị kết nối tiền tiết kiệm của người dân với doanh nghiệp thông qua quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở; đồng thời nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng.

Ông cũng đề xuất cụ thể hóa chủ trương cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền. Theo đó, khi doanh nghiệp đồng ý, ngân hàng có thể sử dụng dữ liệu, hóa đơn điện tử, thông tin thuế, xuất nhập khẩu thay cho việc phụ thuộc vào tài sản bảo đảm là đất đai.

Trước đó, nhiều đại biểu Quốc hội từng đề nghị có giải pháp để vàng trong dân được chuyển hóa thành nguồn lực phục vụ sản xuất, kinh doanh. Ngân hàng Nhà nước từng xây dựng phương án thành lập sàn giao dịch vàng nhằm đưa nguồn lực này vào nền kinh tế. Tuy nhiên, theo báo cáo gửi đại biểu Quốc hội đầu tháng 10/2026, cơ quan này cho biết chưa thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng trong giai đoạn hiện nay, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đề án theo lộ trình phù hợp.

Cảnh báo chất lượng phân bổ tín dụng

Cùng quan tâm đến việc khơi thông dòng vốn, đại biểu Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, cho rằng cần tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, đồng thời đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay.

Theo báo cáo thẩm tra, lãi suất bình quân đối với khoản vay mới khoảng 9,12% một năm, tăng 1,03 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Tín dụng tăng 11,7% sau 9 tháng, cao hơn mức tăng 10,7% của huy động vốn.

Ông Trần Quốc Tuấn đề nghị Chính phủ chỉ đạo sát sao việc đánh giá dòng vốn tín dụng tăng thêm đã được đưa vào những lĩnh vực nào, tạo ra năng lực sản xuất gì và có tạo được dòng tiền trả nợ hay không.

Đại biểu Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, phát biểu

"Một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhờ vốn vay, nhưng tăng trưởng bền vững phải dựa vào dự án tạo ra sản phẩm, năng suất và dòng tiền", đại biểu Trần Quốc Tuấn phân tích.

Để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu đề nghị mở rộng khả năng tiếp cận vốn thông qua bảo lãnh tín dụng, xem xét dòng tiền, hợp đồng và đơn hàng. Ông cũng kiến nghị thanh toán đúng hạn các khoản hoàn thuế để không ảnh hưởng đến dòng tiền doanh nghiệp; hướng vốn vào những đơn vị có phương án sản xuất khả thi, đồng thời tháo gỡ vướng mắc pháp lý tại các dự án tồn đọng để sớm đưa vốn, đất đai và công trình vào phục vụ sản xuất, đời sống.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, cũng cho rằng cần chuyển trọng tâm từ huy động sang phân bổ vốn hiệu quả, bảo đảm an toàn tài chính.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, phát biểu

Theo bà, tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn trong khi tỷ lệ tín dụng trên GDP đã ở mức cao, đòi hỏi cơ quan điều hành theo dõi sát thanh khoản, chênh lệch kỳ hạn nợ và tốc độ tăng trưởng tín dụng. Bà đề nghị công khai định kỳ các chỉ số rủi ro để có biện pháp xử lý từ sớm.

Về dài hạn, bà Trần Thị Hồng Thanh lưu ý không để tín dụng tiếp tục gánh phần lớn nhu cầu vốn trung và dài hạn. Thay vào đó, cần tập trung phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch, nâng cao chất lượng công bố thông tin và xếp hạng tín nhiệm.