Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng góp ý hoàn thiện pháp luật về tố tụng hình sự, thỏa thuận quốc tế

Quang cảnh thảo luận tổ sáng 20/10. Ảnh: HỒNG CHÂU

Góp ý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Trần Mạnh Huy (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) đánh giá việc bổ sung quy định về tố tụng điện tử, chứng cứ điện tử và giám sát điện tử thay thế tạm giam là cần thiết trong bối cảnh chuyển đổi số. Tuy nhiên, để các quy định này đi vào thực tiễn, cần có cơ chế bảo đảm an toàn dữ liệu và kiểm soát chặt chẽ quá trình áp dụng.

Đối với chứng cứ điện tử tại Điều 118, đại biểu Trần Mạnh Huy đề nghị quy định rõ trách nhiệm bảo đảm tính toàn vẹn, xác thực và khả năng truy vết của dữ liệu trong suốt quá trình thu thập, sao lưu, chuyển giao và sử dụng làm chứng cứ.

Theo đại biểu, trước sự phát triển của công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số có thể bị chỉnh sửa, làm giả; vì vậy, quy trình quản lý và kiểm tra nguồn gốc dữ liệu cần được quy định chặt chẽ, bảo đảm tính khách quan và hợp pháp của chứng cứ.

Đại biểu Quốc hội Trần Mạnh Huy thảo luận tại tổ. Ảnh: HỒNG CHÂU

Về biện pháp giám sát điện tử thay thế tạm giam tại Điều 134, đại biểu lưu ý cần phân định rõ trách nhiệm giữa hệ thống kỹ thuật phát cảnh báo, cơ quan xác minh và người có thẩm quyền quyết định. Cảnh báo từ thiết bị không thể tự động trở thành căn cứ áp dụng biện pháp tước tự do khi chưa được kiểm tra, xác minh đầy đủ.

Đại biểu cũng đề nghị có cơ chế đánh giá điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, an toàn thông tin và năng lực cán bộ tại cơ sở trước khi triển khai rộng rãi các quy định về tố tụng điện tử. Điều này nhằm hạn chế những bất cập do điều kiện thực hiện chưa đồng đều giữa các địa phương, tránh ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Đối với dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), đại biểu Trần Mạnh Huy đề nghị làm rõ khái niệm “thay đổi mang tính kỹ thuật” để tránh bị lợi dụng nhằm né tránh các quy định của pháp luật. Đồng thời, cần phân biệt rõ vi phạm nghiêm trọng với sai sót không đáng kể trong quá trình thực hiện thỏa thuận, tạo điều kiện để cơ quan, đơn vị chủ động báo cáo và xử lý vấn đề phát sinh.

Đại biểu cũng kiến nghị xây dựng cơ chế theo dõi, quản lý thống nhất đối với các thỏa thuận quốc tế trên hệ thống cơ sở dữ liệu có phân quyền truy cập, bảo đảm yêu cầu bảo mật, kể cả đối với các thỏa thuận thuộc diện mật.

Cùng góp ý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Đại Đồng (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) thống nhất với định hướng hoàn thiện các quy định về tổ chức, hoạt động tố tụng và tăng cường trách nhiệm của viện kiểm sát nhân dân. Đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục để bảo đảm tính thống nhất, khả thi khi áp dụng.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Đại Đồng thảo luận tại tổ. Ảnh: HỒNG CHÂU

Về phân định thẩm quyền, cần làm rõ mối quan hệ và phạm vi nhiệm vụ giữa kiểm sát viên, viện trưởng viện kiểm sát nhân dân và cơ quan điều tra, nhất là trong trường hợp viện kiểm sát trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra hoặc giải quyết nguồn tin về tội phạm. Quy định cụ thể sẽ góp phần hạn chế chồng chéo, bảo đảm trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình giải quyết vụ án.

Đối với quy định tại Điều 250 về giới hạn số lần trả hồ sơ để điều tra bổ sung, đại biểu đồng tình với chủ trương hạn chế việc kéo dài thời gian tố tụng. Tuy nhiên, cần có cơ chế xử lý phù hợp khi phát sinh tình tiết mới có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án, bảo đảm không bỏ lọt tội phạm.

Đại biểu Nguyễn Đại Đồng cũng đề nghị quy định chặt chẽ hơn về trình tự niêm phong, kiểm tra nguồn gốc và đánh giá dữ liệu điện tử, bảo đảm dữ liệu được sử dụng làm căn cứ buộc tội đáp ứng yêu cầu khách quan, hợp pháp.

Liên quan đến quyền của người bào chữa tại Điều 93, đại biểu kiến nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ pháp lý trong trường hợp luật sư bị cơ quan, tổ chức từ chối cung cấp tài liệu, chứng cứ hợp pháp.

Theo đó, cần có quy trình xử lý rõ ràng để bảo đảm quyền tiếp cận chứng cứ, nâng cao chất lượng tranh tụng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị buộc tội.

Về việc bố trí trưởng công an, phó trưởng công an cấp xã làm điều tra viên, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu gắn việc phân công nhiệm vụ với tiêu chuẩn chức danh, năng lực chuyên môn và kết quả đánh giá thực chất. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm chất lượng hoạt động điều tra, đồng thời bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong quá trình tố tụng.

Các ý kiến của đại biểu Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng tập trung vào những vấn đề cần tiếp tục làm rõ trong quá trình hoàn thiện hai dự án luật, nhất là tính khả thi của quy định mới, sự phân định trách nhiệm giữa các cơ quan và cơ chế bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khi pháp luật được triển khai trong thực tiễn.