Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An kiến nghị tháo gỡ vướng mắc trong 2 dự án luật

Sáng 17/10, sau phiên khai mạc và làm việc tại hội trường Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An tổ chức thảo luận tổ về hai dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An điều hành phiên thảo luận tổ.

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận đề nghị các đại biểu nghiên cứu kỹ hồ sơ, tập trung góp ý toàn diện, nhất là những nội dung còn có ý kiến khác nhau, bảo đảm các dự án luật phù hợp thực tiễn và đáp ứng yêu cầu phát triển.

Dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) gồm 8 Chương, 51 Điều, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027 nếu được thông qua. Dự thảo hướng đến phát triển bưu chính thành hạ tầng thiết yếu quốc gia phục vụ kinh tế số, hoàn thiện điều kiện kinh doanh, hỗ trợ bưu chính công ích, thúc đẩy bưu chính số, bưu chính xanh và bảo đảm an ninh, an toàn.

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An định hướng nội dung thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường dự kiến sửa đổi, bổ sung 26 Điều, bổ sung Chương 5A và đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027 nếu được thông qua. Các nội dung trọng tâm gồm quản lý dựa trên đánh giá rủi ro, kiểm soát phương tiện đo, quản lý dữ liệu và phân định trách nhiệm quản lý nhà nước.

Làm rõ cơ chế bảo vệ dữ liệu đo lường đặc thù

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, đại biểu Ngô Nam Cường - Phó Tư lệnh Quân khu 4 cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đại biểu đánh giá cao việc dự thảo bổ sung quy định về quản lý dữ liệu, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, khoản 2 Điều 34b loại trừ dữ liệu đo lường đặc thù quốc phòng, an ninh và dữ liệu thuộc phạm vi bí mật nhà nước khỏi cơ sở dữ liệu dùng chung, trong khi khoản 3 và khoản 4 quy định nghĩa vụ định danh, cung cấp, cập nhật dữ liệu. Do đó, cần làm rõ phạm vi áp dụng và mối quan hệ giữa các quy định này.

Đại biểu Ngô Nam Cường - Phó Tư lệnh Quân khu 4 tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Theo đại biểu Ngô Nam Cường, công nghệ dân sự ngày càng có khả năng chuyển đổi mục đích sử dụng phục vụ quốc phòng, an ninh. Dữ liệu riêng lẻ dù không thuộc phạm vi bí mật nhà nước nhưng khi được tập hợp, phân tích vẫn có thể phát sinh nguy cơ đối với an toàn thông tin. Tuy nhiên, không thể mặc nhiên coi mọi công nghệ lưỡng dụng hoặc dữ liệu liên quan là bí mật nhà nước; việc xác định phải tuân thủ quy định pháp luật.

Đại biểu đề nghị xây dựng cơ chế quản lý phù hợp, vừa bảo vệ dữ liệu nhạy cảm, vừa duy trì tính thống nhất của hệ thống đo lường quốc gia. Quản lý thống nhất không đồng nghĩa với việc tập trung toàn bộ dữ liệu vào một nền tảng dùng chung.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Về khoản 2 Điều 55, đại biểu Ngô Nam Cường thống nhất với nguyên tắc Chính phủ quản lý nhà nước thống nhất về đo lường, đồng thời đề nghị xác định rõ trách nhiệm của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an trong phạm vi quản lý được giao và trách nhiệm phối hợp của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đối với Điều 46, đại biểu Cường kiến nghị phân định cụ thể trách nhiệm kiểm tra giữa cơ quan chuyên ngành và chính quyền địa phương, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ. Các quy định liên quan cần được rà soát, chỉnh lý đồng bộ, bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa công tác đo lường gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ dữ liệu quốc gia.

Quy định rõ trách nhiệm kết nối, chia sẻ dữ liệu

Cùng quan tâm đến vấn đề quản lý dữ liệu đo lường đặc thù, đại biểu Hoàng Minh Hiếu - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị làm rõ cơ chế quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu quốc phòng, an ninh; đồng thời quy định cụ thể phạm vi áp dụng các nghĩa vụ định danh, cập nhật, kết nối và chia sẻ dữ liệu đối với phương tiện đo, chuẩn đo lường thuộc lĩnh vực đặc thù.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Theo đại biểu, việc loại trừ dữ liệu đo lường đặc thù quốc phòng, an ninh và dữ liệu thuộc phạm vi bí mật nhà nước khỏi cơ sở dữ liệu dùng chung là cần thiết. Tuy nhiên, dự thảo cần quy định rõ để tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện, nhất là đối với các nghĩa vụ cung cấp và cập nhật dữ liệu.

Trong bối cảnh công nghệ dân sự ngày càng có khả năng chuyển đổi mục đích sử dụng, việc tập hợp và phân tích dữ liệu cũng có thể làm phát sinh nguy cơ về an toàn thông tin. Vì vậy, cơ chế quản lý cần vừa bảo vệ dữ liệu nhạy cảm, vừa bảo đảm tính thống nhất của hệ thống đo lường quốc gia, không mở rộng ngoại lệ ngoài phạm vi pháp luật quy định.

Làm rõ ranh giới giữa dịch vụ bưu chính và logistics

Góp ý dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn (Sở Khoa học và Công nghệ) cho rằng, việc sửa đổi luật sau hơn 15 năm thực hiện là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển thương mại điện tử, chuyển đổi số và các mô hình logistics.

ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Theo đại biểu, khoản 3 Điều 3 dự thảo mở rộng dịch vụ bưu chính sang các hoạt động lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói và hoàn trả. Đây cũng là những công đoạn phổ biến trong logistics và thương mại điện tử. Nếu chỉ căn cứ tên gọi từng công đoạn để xác định dịch vụ bưu chính, ranh giới giữa các lĩnh vực sẽ thiếu rõ ràng, dễ dẫn đến chồng chéo quy định chuyên ngành.

Đại biểu đề nghị xác định dịch vụ bưu chính dựa trên chuỗi hoạt động đối với bưu gửi, gồm tiếp nhận, chia chọn, vận chuyển và phát. Các hoạt động lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, hoàn trả chỉ nên được coi là một phần của dịch vụ bưu chính khi không thể tách rời quá trình cung cấp dịch vụ đối với bưu gửi trên mạng bưu chính. Những hoạt động vận tải, kho bãi, hoàn tất đơn hàng và logistics được cung cấp độc lập cần tuân thủ pháp luật chuyên ngành tương ứng.

Các đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An tham dự thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Về dịch vụ bưu chính phổ cập, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú lưu ý Điều 27 mở rộng phạm vi từ thư sang cả gói, kiện hàng hóa, nhưng báo cáo đánh giá tác động chưa lượng hóa đầy đủ mức tăng chi ngân sách hằng năm. Việc duy trì mạng lưới tại vùng khó khăn đòi hỏi chi phí lớn, trong khi mức thu dựa trên giá bình quân của dịch vụ thương mại tương đương có thể chưa phản ánh đầy đủ chi phí thực tế.

Do đó, cần xác định mức thu dựa trên khả năng chi trả của người dân, yêu cầu chất lượng và nguyên tắc tiếp cận bình đẳng trên cả nước. Phần chi phí hợp lý không được bù đắp từ nguồn thu cần có cơ chế hỗ trợ tài chính công khai, minh bạch để duy trì dịch vụ tại địa bàn khó khăn.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Đối với Điều 40 về thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị cân nhắc bỏ quy định nhằm tránh trùng lặp với pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nếu tiếp tục duy trì, cần giới hạn phạm vi thử nghiệm vào những yêu cầu đặc thù của lĩnh vực bưu chính, nhất là bảo vệ bí mật thư tín, an toàn và an ninh dữ liệu.

Ngoài ra, dự thảo đã quy định trách nhiệm của Chính phủ tại Điều 48 và UBND cấp tỉnh tại Điều 49 nhưng chưa đề cập tương ứng đến UBND cấp xã. Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị bổ sung trách nhiệm của cấp xã trong hướng dẫn, kiểm tra và quản lý các điểm phục vụ bưu chính trên địa bàn, bảo đảm phân công rõ ràng giữa các cấp chính quyền.