Phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với thị trường

Toàn tỉnh hiện có hơn 30.000 ha cây trồng được chứng nhận, cấp chứng chỉ theo hướng hữu cơ, tập trung ở các nhóm sản phẩm như quế, chè, cây dược liệu, rau, cây ăn quả... Trong đó, quế là ngành hàng có kết quả rõ nét với hơn 24.240 ha được chứng nhận hữu cơ.

Xã Bảo Nhai hiện có 4.325 ha quế, phân bố tại 36 thôn. Không chỉ duy trì diện tích, địa phương đang chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng hữu cơ, nâng cao chất lượng và giá trị cây trồng chủ lực. Xã đã có hơn 1.140 ha quế được chứng nhận tiêu chuẩn hữu cơ, tập trung chủ yếu tại Bản Lắp, Nậm Đét, Nậm Cài, Tống Hạ… Địa phương đã thành lập 4 tổ, nhóm cùng sở thích trồng quế; 5 tổ, nhóm quế sinh thái và 1 hợp tác xã quế hữu cơ. Tinh dầu quế được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Hiện Hợp tác xã Quế hữu cơ Nậm Đét liên kết tiêu thụ sản phẩm cho 120 hộ với 412 ha quế tại các thôn: Bản Lắp, Tống Hạ, Nậm Đét và Nậm Cài. Từ sản xuất riêng lẻ, người dân từng bước tham gia vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình sản xuất hữu cơ, tạo điều kiện để sản phẩm đáp ứng yêu cầu về chất lượng và nguồn gốc.

Theo ông Trần Mạnh Cường - Trưởng Phòng Kinh tế xã Bảo Nhai, điều kiện khí hậu, đất đai phù hợp giúp cây quế sinh trưởng tốt, hàm lượng tinh dầu cao, hương thơm đặc trưng.

Đáng chú ý, quế sản xuất theo hướng hữu cơ có giá bán cao hơn khoảng 30 - 40% so với quế thông thường, sản phẩm chủ yếu được xuất khẩu sang các thị trường như Ấn Độ, Mỹ, Hàn Quốc... Đây là động lực để địa phương chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Tại xã Bản Liền, chè Shan tuyết cổ thụ đã trở thành sản phẩm hàng hóa sau nhiều năm người dân liên kết với hợp tác xã sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ. Từ hơn 200 ha năm 2005, diện tích chè đã tăng lên khoảng 1.219 ha năm 2026. Chè Shan tuyết Bản Liền được chứng nhận theo tiêu chuẩn hữu cơ của EU, Mỹ, Nhật Bản và đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Theo ông Phạm Quang Thận - Giám đốc Hợp tác xã Chè hữu cơ Bắc Hà, hợp tác xã hiện có hơn 300 thành viên. Để duy trì chất lượng vùng chè, đơn vị xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ và quy ước sản xuất, kiểm soát chặt việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học. Qua đó, hình thành vùng chè sản xuất theo hướng không sử dụng hóa chất, tạo nền tảng để sản phẩm đáp ứng yêu cầu của những thị trường có tiêu chuẩn cao.

Ngoài vùng chè Bản Liền, Lào Cai hiện có khoảng 1.200 ha chè cổ thụ tại các xã: Phình Hồ, Sơn Lương, Văn Chấn được sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ. Các sản phẩm chè ngày càng đa dạng, từ trà xanh, trà đen đến ô long, bạch trà, hồng trà..., mở rộng khả năng chế biến và tiêu thụ.

Thực tế tại các vùng sản xuất cho thấy, chuyển đổi sang hữu cơ không chỉ là thay đổi quy trình canh tác mà còn đòi hỏi tổ chức lại sản xuất. Trong khi chi phí chuyển đổi, chứng nhận tương đối cao, quy mô sản xuất của nhiều hộ còn nhỏ, việc kiểm soát quy trình và truy xuất nguồn gốc gặp không ít khó khăn. Nếu sản phẩm không có thị trường tiêu thụ tương xứng, việc duy trì sản xuất hữu cơ cũng khó bền vững.

Chuyển sang canh tác hữu cơ không chỉ thay đổi quy trình canh tác mà còn đòi hỏi tổ chức lại sản xuất.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp xác định phát triển hữu cơ phải có trọng tâm, tránh dàn trải. Tỉnh sẽ rà soát, lựa chọn những vùng có điều kiện phù hợp để phát triển theo từng ngành hàng; ưu tiên quế, chè, cây dược liệu, rau, cây ăn quả và một số sản phẩm đặc trưng có lợi thế.

Cùng với tổ chức sản xuất thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác và liên kết doanh nghiệp - người dân, tỉnh chú trọng tập huấn kỹ thuật, sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, quản lý đất, nước và dịch hại theo hướng sinh thái. Chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại cũng được xác định là những khâu quan trọng.

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, vùng sản xuất đặc trưng và nền tảng sản xuất hữu cơ đã hình thành, Lào Cai đang hướng tới phát triển nông nghiệp hữu cơ theo hướng tập trung, thực chất. Mục tiêu không chỉ là tăng diện tích được chứng nhận, mà quan trọng hơn là tạo ra sản phẩm có chất lượng, có thị trường, nâng giá trị nông sản, bảo vệ đất và môi trường, qua đó, tạo nguồn thu ổn định hơn cho người nông dân.