Đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý chứng thư kho điện tử

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai (đợt 2), sáng 20/11, Quốc hội họp phiên toàn thể tại Hội trường, biểu quyết thông qua 5 luật, gồm: Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Luật Luật sư (sửa đổi); Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) và Luật Văn bản quy phạm pháp luật. Sau đó, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh và dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi).

Quang cảnh phiên họp toàn thể tại Hội trường.

Quang cảnh phiên họp toàn thể tại Hội trường.

Thảo luận về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành luật nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo nền tảng phát triển thị trường giao dịch hàng hóa minh bạch, hiện đại, đồng thời cung cấp thêm công cụ giúp doanh nghiệp, người sản xuất chủ động phòng ngừa rủi ro trước những biến động của thị trường.

Nhiều đại biểu tập trung phân tích các điều kiện để thị trường phát triển thực chất, gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tạo điều kiện để nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp tiếp cận thị trường; hoàn thiện cơ chế vận hành sở giao dịch hàng hóa, trung tâm thanh toán bù trừ và quản lý chứng thư kho điện tử. Cùng với đó, cần bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật, tăng cường kết nối dữ liệu, quy định rõ cơ chế bảo đảm tài chính, xử lý rủi ro, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia giao dịch.

Các vị đại biểu Quốc hội tỉnh dự phiên họp tại Hội trường.

Các vị đại biểu Quốc hội tỉnh dự phiên họp tại Hội trường.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Phạm Anh Tuấn, Tỉnh ủy viên, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Ninh Bình đồng tình cao với sự cần thiết ban hành Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh và các nội dung của dự thảo luật. Tuy nhiên, từ thực tiễn vận hành nền kinh tế Việt Nam, đại biểu cho rằng điều kiện cốt lõi để thị trường hàng hóa phái sinh phát triển lành mạnh, tránh tình trạng chỉ thu hút nhà đầu tư cá nhân đầu cơ tài chính mà thiếu sự tham gia của doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu, chính là bảo đảm kết nối an toàn giữa thị trường phái sinh với thị trường hàng hóa vật chất. Trong đó, chứng thư kho điện tử là mắt xích quyết định.

Đại biểu Phạm Anh Tuấn, Tỉnh ủy viên, Trưởng Ban Văn hóa Xã hội HĐND tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận về Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh và các nội dung của dự thảo luật.

Đại biểu Phạm Anh Tuấn, Tỉnh ủy viên, Trưởng Ban Văn hóa Xã hội HĐND tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận về Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh và các nội dung của dự thảo luật.

Qua rà soát dự thảo luật và đối chiếu với dự thảo nghị định quy định chi tiết thi hành luật, đại biểu nhận thấy còn có những vấn đề pháp lý cần được quy định ngay trong luật, không thể chỉ trông chờ vào văn bản hướng dẫn.

Thứ nhất, rủi ro một lô hàng cầm cố nhiều nơi do thiếu cơ chế liên thông đăng ký biện pháp bảo đảm và xác lập hiệu lực đối kháng. Theo đại biểu, Khoản 4 và khoản 5 Điều 30 dự thảo luật cho phép sử dụng chứng thư kho điện tử để chuyển nhượng, ký quỹ, cầm cố, thế chấp nhưng mới chỉ dẫn chiếu chung chung sang pháp luật về dân sự và giao dịch điện tử.

Trong khi đó, dự thảo nghị định hướng dẫn cũng chỉ yêu cầu kiểm tra thủ công ban đầu và hệ thống công nghệ thông tin của Trung tâm thanh toán bù trừ mới chỉ kết nối nội bộ với hệ thống đăng ký chứng thư kho của Sở giao dịch hàng hóa, chưa kết nối với hệ thống đăng ký biện pháp bảo đảm quốc gia của Bộ Tư pháp. Nếu thiếu sự liên thông dữ liệu tức thời này, chủ hàng hoàn toàn có thể vừa dùng chứng thư kho điện tử để ký quỹ trên sàn, vừa dùng hồ sơ hàng hóa vật chất để thế chấp tại ngân hàng thương mại, dẫn đến xung đột ưu tiên thanh toán khi xảy ra tranh chấp.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung trực tiếp vào khoản 5 Điều 30 quy định: Hệ thống đăng ký chứng thư kho của Sở giao dịch hàng hóa phải được kết nối, chia sẻ dữ liệu tự động theo thời gian thực với hệ thống đăng ký biện pháp bảo đảm quốc gia. Việc ghi nhận cầm cố, thế chấp, phong tỏa chứng thư kho điện tử trên hệ thống đăng ký của Sở giao dịch hàng hóa có giá trị pháp lý tương đương việc đăng ký biện pháp bảo đảm và phát sinh hiệu lực đối kháng với bên thứ ba kể từ thời điểm ghi nhận.

Thứ hai, thiếu cơ chế bảo đảm tài chính khả thi cho đơn vị vận hành kho và trách nhiệm liên đới của tổ chức giám định. Tại Khoản 6 Điều 30 dự thảo luật quy định đơn vị vận hành kho chịu trách nhiệm về tính xác thực của chứng thư kho nhưng lại thiếu cơ chế bảo đảm tài chính đi kèm. Đối chiếu với dự thảo nghị định tại Điều 23 và Điều 29: trong khi tổ chức niêm yết kim loại quý bắt buộc mua bảo hiểm toàn bộ giá trị tài sản thì kho lưu trữ nông sản, nguyên liệu công nghiệp lại không có quy định bảo hiểm bắt buộc. Chính sự thiếu an toàn này đã khiến dự thảo nghị định phải áp dụng mức khấu trừ lên tới 20% khi dùng chứng thư kho để làm tài sản ký quỹ.

Tuy nhiên, xét thực tiễn thị trường bảo hiểm Việt Nam hiện nay, các doanh nghiệp bảo hiểm mới chỉ cung cấp phổ biến gói bảo hiểm tài sản hàng hóa lưu kho và bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho một số ít ngành nghề. Còn rủi ro gian lận hoặc phát hành khống chứng thư kho điện tử của chủ kho thì thị trường bảo hiểm trong nước hiện nay chưa có sản phẩm tương biệt để tiếp nhận. Nếu quy định cứng nhắc phải mua bảo hiểm cho kho thì kho sẽ thiếu tính khả thi.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 6 Điều 30 cơ chế bảo đảm tài chính phân tầng một cách linh hoạt. Cụ thể, bắt buộc đơn vị vận hành kho mua bảo hiểm tài sản đối với hàng hóa lưu kho và bảo hiểm trách nhiệm pháp lý của người kinh doanh kho bãi; đồng thời, ký quỹ bảo đảm tại Trung tâm thanh toán bù trừ hoặc có thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng tương ứng với hạn mức phát hành chứng thư kho để phòng ngừa rủi ro gian lận, phát hành khống. Bắt buộc tổ chức giám định độc lập phải có bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại cùng đơn vị vận hành kho nếu chứng thư kho phát hành sai lệch so với hàng hóa thực tế.

Đại biểu nhấn mạnh, việc hoàn thiện các quy định về chứng thư kho điện tử, cơ chế bảo đảm tài chính và trách nhiệm của các tổ chức liên quan có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm an toàn cho các giao dịch, tăng cường kết nối giữa thị trường hàng hóa phái sinh với thị trường hàng hóa vật chất, qua đó tạo nền tảng để thị trường phát triển minh bạch, ổn định và bền vững.

Hồng Giang-CTV

Nguồn Ninh Bình: https://baoninhbinh.org.vn/dai-bieu-quoc-hoi-tinh-ninh-binh-de-xuat-hoan-thien-co-che-quan-ly-chung-thu-kh-261120141125677.html