Đại biểu Quốc hội TP. Bắc Ninh đề nghị đánh giá kỹ lưỡng về 'áp dụng pháp luật'

Bà Đỗ Thị Việt Hà phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Thống nhất, tránh chồng chéo

Ngày 3/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).

Góp ý vào luật, theo Đại biểu Quốc hội Đỗ Thị Việt Hà (Đoàn TP. Bắc Ninh) để đảm bảo được tính phù hợp, thống nhất, chính xác, tránh chồng chéo, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát, đánh giá kỹ lưỡng Điều 4 về áp dụng pháp luật.

Cụ thể, tại khoản 1 của Điều 1 của dự thảo luật đã quy định rõ 4 nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của luật này. Khoản 1 của Điều 4 về nguyên tắc áp dụng đã quy định rõ về mặt nguyên tắc: việc trưng mua, trưng dụng tài sản phải tuân thủ quy định của luật này; đồng thời loại trừ ba trường hợp ở khoản 2, khoản 3, khoản 4 của Điều 4 này.

Tuy nhiên, nội dung của khoản 5 và khoản 6 (hai nội dung được bổ sung thêm sau khi chỉnh lý) chưa xác định có thuộc trường hợp loại trừ không. Trong khi đó, nội hàm của khoản 5 và khoản 6 lại xác định việc áp dụng luật khác so với luật này.

Bà Hà đưa ra phân tích: khoản 2 là nội dung hoàn toàn mới, được bổ sung sau khi tiếp thu ý kiến thẩm tra và ý kiến phát biểu của đại biểu qua thảo luận Tổ. Theo đó, quy định việc trưng dụng đất, khu vực biển để thực hiện hoạt động lấn biển thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai; trừ trường hợp quy định về: hình thức, hiệu lực của quyết định trưng dụng đất, thời hạn trưng dụng đất, thời hạn gia hạn trưng dụng đất, quyền và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, quyền và nghĩa vụ của người có đất trưng dụng.

“Tôi đánh giá cao cơ quan chủ trì soạn thảo đã xử lý, bổ sung nội dung việc trưng dụng đất vào khu vực biển, đưa vào nguyên tắc áp dụng thay cho việc xác định ở khoản 2 của Điều 1 trước đây. Tuy nhiên việc quy định trừ trường hợp ở đây thì các trường hợp được loại trừ chưa thể hiện rõ sẽ thực hiện theo quy định của luật nào?”, bà Hà nói và cho rằng cần làm rõ nội dung này để quá trình áp dụng thống nhất.

Tiêu chí nào để xác định cao hơn?

Nhấn mạnh tại khoản 3 dự thảo sau chỉnh lý đã được chuyển từ khoản 2 dự thảo trước khi chỉnh lý thành khoản 3; trong đó giữ nguyên nội dung: Trường hợp luật khác ban hành trước ngày luật này có hiệu lực thi hành có quy định về trưng mua, trưng dụng tài sản được áp dụng theo quy định của luật khác về trường hợp, thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản. Đồng thời bổ sung nội dung: Các nội dung khác về trưng mua, trưng dụng tài sản được áp dụng thống nhất theo quy định của luật này, trừ trường hợp quy định về các nội dung đó của luật khác bảo đảm quyền, lợi ích của người có tài sản trưng mua, trưng dụng cao hơn so với luật này thì được áp dụng theo quy định của luật đó.

Bà Hà cho rằng, điểm chưa phù hợp khi đã hai lần loại trừ: loại trừ thứ nhất là loại trừ ở khoản 1 Điều 4, và loại trừ thứ hai lại tiếp tục loại trừ ở khoản 3.

Chưa kể, chưa thể hiện sự rõ ràng khi xác định thế nào và tiêu chí nào để xác định việc bảo đảm quyền và lợi ích của người có tài sản trưng mua, trưng dụng cao hơn so với luật này?. Bởi trong luật chỉ quy định rõ quyền và trách nhiệm, nghĩa vụ; không có khoản nào giao Chính phủ quy định chi tiết. Bà Hà đặt vấn đề: Vậy tiêu chí nào để xác định cao hơn?

Cũng theo bà Hà, khoản 4 quy định đối với trường hợp luật khác ban hành sau ngày luật này có hiệu lực chỉ được quy định khác về trường hợp, thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản cũng chưa thể hiện sự thống nhất so với khoản 1. Bên cạnh đó, khoản 5 và khoản 6 là nội dung hoàn toàn mới được bổ sung vào dự thảo sau khi tiếp thu, chỉnh lý. Tuy nhiên, hai nội hàm của khoản này cần phải làm rõ việc liệt kê đã đầy đủ hay chưa, còn trường hợp nào nữa hay không? Nội hàm của hai khoản này có phải là nguyên tắc áp dụng hay không, hay xác định là không thuộc phạm vi điều chỉnh của luật này?

Có thật sự cần thiết phải quy định điều về áp dụng pháp luật hay không?

Nhắc lại ngày 30/10/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có Công văn số 328 gửi Chính phủ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc rà soát các bộ luật, luật, nghị quyết trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, kèm theo phụ lục dài 196 trang về tính thống nhất, đồng bộ của nhiều dự thảo luật, bộ luật trình tại kỳ họp này, trong đó có nội dung về áp dụng pháp luật.

Tại văn bản 328, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nêu việc nhiều luật, nghị quyết có quy định về ưu tiên áp dụng pháp luật có thể tiềm ẩn nguy cơ phát sinh xung đột, các vấn đề phức tạp trong thực tiễn áp dụng pháp luật; đồng thời nêu rõ, đề nghị các cơ quan cân nhắc chỉ quy định một số luật có phạm vi điều chỉnh nội dung cụ thể liên quan đến nhiều luật khác mới nên quy định về áp dụng pháp luật.

Từ đó, bà Hà đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng: với các nội dung đang thể hiện trong Điều 4 có thật sự cần thiết phải quy định điều về áp dụng pháp luật hay không? Hay về nguyên tắc thì áp dụng pháp luật theo quy định đã được quy định trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật? Đặc biệt, ngay dự thảo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã xác định rõ về nguyên tắc áp dụng.

Trong trường hợp cần thiết phải quy định về nguyên tắc áp dụng trong cái luật, bà Hà đề nghị chỉ quy định 3 vấn đề: Thứ nhất, xác định việc trưng mua, trưng dụng là được thực hiện theo quy định của luật này. Thứ hai, việc trưng dụng đất và khu vực biển thì thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai. Thứ ba, nếu cần có quy định dự liệu chỉ cần quy định: Các trường hợp luật ban hành sau luật này, sau ngày luật này có hiệu lực thi hành mà quy định khác về trường hợp, thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng thì thực hiện theo luật đó.

“Như vậy không cần quy định nhiều như nội dung đang thể hiện”, bà Hà kiến nghị.