Đại biểu Trần Nhật Minh: Cần cơ chế xử lý tài sản trên đất tại các dự án chậm tiến độ

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Sáng 29/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Tháo gỡ vướng mắc trong xử lý tài sản gắn liền với đất

Đại biểu Trần Nhật Minh cho biết, về một số vướng mắc trong việc xử lý thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất theo quy định tại khoản 8 Điều 81 Luật Đất đai năm 2024, ông đã phát biểu tại hội trường Quốc hội ở Kỳ họp thứ nhất.

Qua nghiên cứu dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và dự thảo nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đất đai, trong đó có các quy định về áp dụng thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai và xác định trường hợp thu hồi đất, đại biểu cho rằng vẫn còn những vướng mắc cần được tháo gỡ.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các ĐBQH tham dự phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Theo đại biểu Trần Nhật Minh, việc xử lý thu hồi đất hiện nay thường mới tập trung vào đối tượng là đất bị thu hồi, trong khi chưa tháo gỡ được vấn đề xử lý tài sản gắn liền với đất, trong đó có những tài sản trị giá hàng chục tỷ đồng.

“Trong khi đó, khoản 5 Điều 36 Luật Đầu tư hiện hành quy định về việc xử lý quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất khi chấm dứt hoạt động dự án đầu tư thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai và quy định khác của pháp luật có liên quan”, đại biểu Trần Nhật Minh nói.

Đây là những vướng mắc mà địa phương đang gặp phải trong quá trình xử lý các dự án chậm tiến độ, đang triển khai dang dở, nhất là trong việc xác định phần diện tích vi phạm trên toàn bộ dự án.

Đại biểu Trần Nhật Minh - Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: Lâm Hiển

Đại biểu Trần Nhật Minh cho rằng, đối với những tài sản đã được đầu tư trên đất, nếu phải tháo dỡ khi xử lý dự án sẽ gây lãng phí lớn cho xã hội. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung các quy định về xử lý tài sản trên đất đối với các dự án chậm tiến độ vào dự thảo nghị định, nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện Luật Đất đai năm 2024.

Đồng thời, cần cụ thể hóa quan điểm, định hướng về sửa đổi Luật Đất đai, có chế tài cụ thể, đồng bộ để xử lý các trường hợp Nhà nước giao đất, cho thuê đất nhưng không sử dụng hoặc chậm sử dụng.

Đề nghị giao đất cho người đang sử dụng ổn định

Vấn đề thứ hai được đại biểu Trần Nhật Minh đề cập là chính sách đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số. Tại khoản 4 Điều 15, khoản 2 và khoản 3 Điều 83, dự thảo Luật đã quy định về chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số và việc xử lý đối với diện tích đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh để ưu tiên thực hiện chính sách này.

Tuy nhiên, dự thảo Luật chưa đề cập đến đất do các ban quản lý rừng quản lý, trong đó có đất rừng phòng hộ. Qua khảo sát và tiếp xúc cử tri tại địa phương, đại biểu cho biết thực tế có tình trạng đất ở, đất sản xuất của người dân được sử dụng ổn định từ trước khi có quy hoạch rừng đặc dụng, rừng phòng hộ. Tuy nhiên, trong quá trình quy hoạch chưa bóc tách hết phần diện tích này nên vẫn nằm trong phạm vi quản lý của quy hoạch lâm nghiệp.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Đặc biệt, có những diện tích đất xen kẽ giữa các khe suối, sườn núi, không đủ điều kiện để bóc tách khỏi quy hoạch lâm nghiệp nhưng chưa có cơ chế cụ thể để xử lý.

Theo đại biểu Trần Nhật Minh, vấn đề này đã được quy định tại Điều 54 về ổn định dân cư trong rừng đặc dụng và vùng đệm của rừng đặc dụng, Điều 57 về sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp kết hợp trong rừng phòng hộ. Tuy nhiên, các quy định mới chỉ dừng ở mức nguyên tắc chung, chưa có cơ chế cụ thể như đối với đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh.

Vì vậy, việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch và bàn giao đất từ ban quản lý rừng về địa phương sau khi diện tích được đưa ra khỏi quy hoạch rừng đặc dụng, rừng phòng hộ còn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến người dân địa phương thiếu đất sản xuất.

Đại biểu Trần Nhật Minh dẫn thực tế tại huyện Tương Dương (cũ) của tỉnh Nghệ An. Đây là địa bàn có nhiều diện tích rừng phòng hộ và đất lâm nghiệp, với diện tích tự nhiên 2.812,07 km² nhưng diện tích đất nông nghiệp chỉ chiếm 0,32%, khoảng 901 ha. Vì vậy, việc tạo quỹ đất sản xuất và sinh kế cho người dân ở đây hiện rất khó khăn.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Từ thực tiễn trên, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung vào dự thảo Luật Đất đai chính sách đối với diện tích đất ở, đất sản xuất mà người dân đang sử dụng ổn định từ trước khi khu vực được quy hoạch thành rừng đặc dụng, rừng phòng hộ.

Theo đó, sau khi được điều chỉnh ra khỏi quy hoạch lâm nghiệp, ban quản lý rừng bàn giao về cho UBND cấp xã để giao đất, công nhận quyền sử dụng đất cho người đang sử dụng.

Đồng thời, đại biểu đề nghị bổ sung vào dự thảo nghị quyết cơ chế xử lý đối với diện tích đất canh tác manh mún, nhỏ lẻ của người dân tại các bãi bằng, khe suối nằm xen trong rừng đặc dụng, rừng phòng hộ nhưng không đủ điều kiện để bóc tách khỏi quy hoạch lâm nghiệp.

Đối với những diện tích này, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị giao cho người đang sử dụng quản lý, sử dụng có điều kiện, theo hướng sử dụng ổn định theo hiện trạng, không mở rộng diện tích, không chuyển nhượng, không chuyển mục đích sử dụng và chấp hành các quy định về quản lý, bảo vệ rừng. “Nếu có vi phạm thì bị Nhà nước thu hồi”, đại biểu Minh đề nghị.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Theo đại biểu, chính sách này cũng phù hợp với quy định của pháp luật về lâm nghiệp về ổn định sinh kế cho người dân ở vùng rừng đặc dụng, rừng phòng hộ.

Qua phản ánh thực tế, mặc dù những diện tích đất này manh mún, nhỏ lẻ, nhưng hiệu quả sản xuất tại một số nơi vẫn bảo đảm cơ bản sinh kế cho đồng bào, nhất là những vùng xa trung tâm, điều kiện giao thương khó khăn.

“Chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân không chỉ được xác định là đối tượng thụ hưởng mà còn có đủ đất phù hợp để sản xuất, có nguồn lực để tổ chức sản xuất và có cơ chế bảo đảm thực hiện đi cùng”, đại biểu Trần Nhật Minh nhấn mạnh và cho rằng, đây cũng là điều kiện quan trọng để bảo đảm sinh kế cho người dân, ổn định và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.