'Đại dịch' sau trào lưu cổ động viên nóng bỏng phủ sóng MXH

Clip cổ động viên nóng bỏng bùng nổ mạng xã hội Hàn Quốc thực tế là sản phẩm của AI.

Giữa khán đài chật kín, cô gái trẻ khẽ thở dài, gương mặt quay sang với ánh nhìn điềm nhiên trong clip vỏn vẹn 5 giây nhưng đã khiến 15 triệu người xa lạ phải lòng một nhân vật không thực sự tồn tại, SCMP đưa tin.

Theo chú thích từ bài đăng gốc, cô gái là một "người phụ nữ Hàn Quốc bình thường". Nhưng dân mạng nhanh chóng phong cho cô danh xưng "nữ thần bóng chày", họ phân tích từng đường nét trên khuôn mặt và cơ thể cô theo cách nhiệt tình thường thấy của những người bị ám ảnh mạng xã hội.

Nhưng họ bỗng để ý đến bảng tỷ số. Hình ảnh đồ họa trên góc trên bên trái bức ảnh cho thấy một VĐV ném bóng hiện tại của đội Hanwha Eagles đối đầu với một cựu VĐV đánh bóng của đội Doosan Bears, trong một trận đấu không thể xảy ra.

"Nữ thần bóng chày" bị bóc mẽ chỉ là sản phẩm hư cấu, được tạo ra bởi thuật toán AI (trí tuệ nhân tạo) và hàng triệu người xem đã không thể phân biệt được cô với người thật.

Chỉ vài ngày sau, loạt video nhái theo đã bắt đầu tràn ngập mạng xã hội. Người dùng tự ghép mình ngồi cạnh ngôi sao Jungkook của ban nhạc đình đám BTS trên khán đài, biến mình thành khán giả ảo ở khu vực kỹ thuật của giải đua xe Công thức 1 và các sân vận động NBA, tạo ra sự hiện diện ở những nơi họ chưa từng có mặt.

AI thổi bùng tin giả

Tại Hàn Quốc, nơi trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) nhanh chóng chuyển từ một điều mới lạ thành công cụ thường nhật, những đoạn video AI đang thử nghiệm xem nội dung hư cấu có thể nhanh chóng được coi là hiện thực như thế nào, và sản phẩm giải trí dễ dàng biến thành thông tin sai lệch, gây tổn hại danh tiếng, nhầm lẫn trong công chúng ra sao.

Khoảng cách ngày càng bị rút ngắn giữa hình ảnh nhân tạo và thực tế cuộc sống đã được phơi bày vào tháng 4, với cuộc truy tìm Neukgu, một con chó sói 2 tuổi đã trốn thoát khỏi vườn thú O-World ở trung tâm thành phố Daejeon. Cuộc tìm kiếm kéo dài 9 ngày.

Trong khi các nhà chức trách nỗ lực rà soát khắp khu vực, một nhân viên văn phòng khoảng 40 tuổi đã sử dụng phần mềm tạo ảnh AI để làm giả bức ảnh chụp một con sói màu nâu nhạt đang thản nhiên băng qua ngã tư gần trường học.

Ngay cả các nhà chức trách cũng bị đánh lừa bởi hình ảnh AI về con sói sổng chuồng.

Hình ảnh đó chân thật đến mức đánh lừa cả các quan chức quản lý tình trạng khẩn cấp của thành phố Daejeon. Họ đưa bức hình vào các thông báo công cộng kêu gọi người dân ở trong nhà, thậm chí còn trình chiếu nó trong một cuộc họp báo truyền hình.

Các nhà điều tra kỹ thuật số và các chuyên gia kiểm chứng thông tin của nhiều hãng thông tấn cuối cùng đã phát hiện ra những điểm không nhất quán trong hình ảnh. Cảnh sát đã bắt giữ người tạo ra tấm ảnh này với cáo buộc cản trở công vụ.

Nhưng thiệt hại đã xảy ra khi một con sói AI châm ngòi cho một tình huống khẩn cấp thực sự.

"Nếu nhìn nhận một cách hời hợt, điều đó đơn giản chỉ là một hình thức giải trí hoặc một sở thích. Nhưng nếu hành vi này trở nên thái quá hoặc kéo dài, khoảng cách giữa thế giới ảo và thực tế có thể ngày lu mờ. Việc đắm chìm quá mức vào AI có thể làm gia tăng sự bất mãn, khuyến khích chủ nghĩa trốn tránh thực tại và tạo ra một vòng luẩn quẩn khiến sự hài lòng về cuộc sống nói chung ngày càng giảm sút", ông Kim Myuhng-joo, giám đốc điều hành của Viện An toàn Trí tuệ Nhân tạo Hàn Quốc, chia sẻ với This Week in Asia.

Hàn Quốc đã đón nhận làn sóng trí tuệ nhân tạo tạo sinh phát triển với tốc độ chóng mặt.

Theo một khảo sát gần đây của chính phủ, gần một nửa dân số (44,5% vào năm 2025) đã sử dụng các công cụ này.

Theo một báo cáo năm 2025 từ nền tảng chỉnh sửa video Kapwing, người Hàn Quốc cũng tiêu thụ nhiều "nội dung AI kém chất lượng" - nội dung được tối ưu hóa bằng thuật toán nhằm thu hút lượt nhấp chuột - hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới.

Công cụ AI cũng tràn ngập thị trường sách điện tử bằng các tựa sách do máy móc viết. Luminary Books, một nhà xuất bản của Mỹ, được cho là sản xuất tới 9.000 cuốn sách điện tử hỗ trợ bởi AI mỗi năm. Chúng cũng được dùng để tạo ra nội dung "tin tức" với tốc độ mà khả năng biên tập của con người không thể theo kịp.

Tại Hàn Quốc, nơi nổi tiếng với công nghệ phẫu thuật thẩm mỹ do người dân quá ám ảnh với ngoại hình, AI đã tìm thấy mảnh đất màu mỡ để phát triển. Kim gọi là nó "một công cụ mang lại sự thỏa mãn gián tiếp cho những ham muốn và sự thất vọng bị kìm nén": một tấm gương kỹ thuật số được hiệu chỉnh để phản chiếu thứ gì đó tốt hơn bản gốc.

Lo ngại một "đại dịch" mới

Tổng thống Lee Jae Myung đã nhiều lần khẳng định trí tuệ nhân tạo là nền tảng cho tương lai kinh tế của Hàn Quốc. Vào tháng 1, quốc gia này đã ban hành một đạo luật toàn diện về AI nhằm cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và các biện pháp bảo vệ đạo đức trong các lĩnh vực có tác động lớn như y tế, giao thông vận tải và tài chính.

Tuy nhiên, các nhà phê bình lưu ý rằng các hình phạt của luật này còn thấp hơn nhiều so với các hình phạt được áp dụng theo Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo của Liên minh Châu Âu - một khoảng cách có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng khi những tác hại của công nghệ này ngày càng khó bị phớt lờ.

Những hình ảnh hoàn mỹ tạo bởi AI làm dấy lên lo ngại về ám ảnh mới trong xã hội Hàn Quốc. Ảnh: @coaidream/TikTok.

Hàn Quốc đã trải nghiệm một số tác hại ở dạng nghiêm trọng nhất.

Năm 2024, xứ kim chi chấn động bởi "đại dịch khiêu dâm deepfake", với việc tạo ra và phát tán hàng loạt hình ảnh khiêu dâm do AI tạo ra nhắm vào phụ nữ và trẻ vị thành niên, chủ yếu được phân phối thông qua các phòng chat Telegram được mã hóa. Nhiều nạn nhân là nữ sinh, hình ảnh của các em đã bị bạn cùng lớp chỉnh sửa.

Hậu quả kinh tế cũng bắt đầu được cảm nhận. Theo hãng tin AJP của Hàn Quốc, trích dẫn dữ liệu của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, gần 98% trong số 211.000 việc làm của thanh niên bị mất trên cả nước từ tháng 7/2022 đến tháng 7/ 2025 xảy ra ở các ngành có mức độ tiếp xúc cao với tự động hóa bằng trí tuệ nhân tạo.

Số lượng việc làm trong lĩnh vực dịch vụ chuyên nghiệp, khoa học và kỹ thuật đã giảm 105.000 trong tháng 2 so với cùng kỳ năm ngoái - mức giảm mạnh nhất kể từ khi hệ thống phân loại ngành công nghiệp hiện hành được giới thiệu vào năm 2013.

Trong giáo dục, sinh viên Đại học Quốc gia Seoul đã bị phát hiện sử dụng trí tuệ nhân tạo để gian lận trong kỳ thi cuối kỳ hồi tháng 12 năm ngoái, dẫn đến bị hủy điểm. Đại học Yonsei và Đại học Hàn Quốc cũng đã có những động thái nhằm trấn áp điều mà sinh viên hiện nay gọi một cách công khai là "gian lận bằng AI".

Mặc dù đã ban hành các hướng dẫn đạo đức về trí tuệ nhân tạo đầu tiên từ năm 2020, Hàn Quốc vẫn luôn ưu tiên phát triển hơn các giá trị, theo ông Jeon Chang-bae, chủ tịch hội đồng quản trị của Hiệp hội Quốc tế về Trí tuệ Nhân tạo và Đạo đức.

"Một lý do chính là các cuộc khủng hoảng đạo đức liên quan đến AI vẫn chưa xuất hiện trên quy mô rõ rệt như ở các quốc gia như Mỹ hay Trung Quốc, nhưng các cơ quan chính phủ, giới học thuật, các công ty và người dân đều cần bắt đầu thảo luận và nghiên cứu các giải pháp trước khi các vấn đề lớn hơn phát sinh", ông nói.

Theo ông Jeon, với tầm ảnh hưởng rộng lớn của trí tuệ nhân tạo, xã hội cần bắt đầu nghiên cứu những vấn đề có thể phát sinh từ việc sử dụng AI rộng rãi ngay từ bây giờ và chủ động chuẩn bị các giải pháp. "AI không nên được coi đơn giản như bất kỳ công nghệ thông thường nào. Hậu quả tai hại của nó có thể ảnh hưởng đến con người sâu sắc hơn nhiều so với nhiều công nghệ trước đây", ông nhấn mạnh.

Theo Kim, sự lạm dụng và phụ thuộc quá mức vào AI cuối cùng có thể là không thể tránh khỏi. Ông lập luận rằng thay vì tập trung vào việc coi những hành vi đó là bệnh lý, xã hội nên đặt ra câu hỏi cơ bản hơn: điều gì tạo nên một cuộc sống trọn vẹn của con người trong thời đại trải nghiệm tổng hợp?