Dải Gaza đang hết dần chỗ chôn cất người chết

Những tòa nhà bị phá hủy do xung đột tại Dải Gaza. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo truyền thông Qatar ngày 22/8, Omar al-Sawhi phải tìm nơi chôn cất cho cha mình là Mohammad sau khi ông bị bắn chết gần Đường Vàng, khu vực quân sự do Israel chỉ định ở Gaza. Anh đến nghĩa trang Zeitoun để chôn cất cha và nhận thấy các ngôi mộ nằm san sát nhau, nhiều ngôi mộ là nơi an nghỉ của những người thiệt mạng trong cuộc chiến do Israel tiến hành tại Gaza.

Nhiều ngôi mộ chỉ được đánh dấu bằng một hòn đá và mảnh giấy ghi tên người đã khuất, do thiếu chỗ và điều kiện khó khăn vì chiến tranh. Hiện chi phí cho một ngôi mộ tại đây khoảng 500 shekel (4,3 triệu đồng), số tiền gia đình Omar không thể chi trả và buộc phải tìm phương án khác.

Omar nói: “Ở đó cũng không còn chỗ cho ngôi mộ mới, nên chúng tôi phải chôn cha tôi trong mộ của ông nội”.

Các dịch vụ ở Gaza sụp đổ hoàn toàn và nguy cơ từ các cuộc tấn công của Israel khiến hàng nghìn người Palestine thiệt mạng được xếp vào diện mất tích trong chiến tranh. Nhiều người trong số họ được chôn trong các khu vườn, lều trại hoặc khuôn viên các trại dành cho người phải di dời, trường học và bệnh viện.

Sau khi tình trạng bạo lực ở Gaza giảm tương đối nhờ lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian hồi tháng 10/2025, các gia đình bắt đầu tìm kiếm và đưa người thân đã thiệt mạng ra khỏi đống đổ nát của những ngôi nhà bị phá hủy hoặc các khu chôn cất tạm thời.

Ít nhất 1.200 người Palestine đã thiệt mạng kể từ khi lệnh ngừng bắn được công bố và tất cả đều cần có nơi chôn cất. Các nhà chức trách Gaza cho biết đã tìm thấy hài cốt của 529 người Palestine tại 7 ngôi mộ tập thể trong khuôn viên các bệnh viện.

Tận dụng thời gian ngắn ngừng bắn, gia đình Omar đã đào hài cốt của cha lên và chuyển đến một nghĩa trang để chôn cất lần cuối.

Tình trạng thiếu mộ không chỉ do có trên 73.000 người Palestine thiệt mạng kể từ khi cuộc chiến tại Gaza bắt đầu vào tháng 10/2023, mà còn do Israel phá hủy các khu nghĩa trang. Có hơn 40 nghĩa trang đã bị phá hủy kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Các lực lượng Israel cũng hạn chế nghiêm ngặt người dân tới các nghĩa trang tại những khu vực do họ kiểm soát, qua đó tiếp tục làm giảm số chỗ chôn cất dành cho các gia đình.

Hàng trăm nghìn người Palestine bị buộc phải rời bỏ nhà cửa do các cuộc không kích của Israel và lệnh cưỡng chế di dời. Vì vậy, những khu vực trước đây được quy hoạch làm nghĩa trang đã được chuyển thành nơi trú ẩn cho người phải di dời.

Các nhà chức trách Gaza cho biết tình trạng thiếu vật liệu như bia mộ khiến chi phí mai táng hiện dao động từ 700 shekel (6,1 triệu đồng) đến 1.000 shekel (8,7 triệu đồng).

Gạch đá từ các tòa nhà bị phá hủy, bùn đất hoặc những tấm kim loại tôn được sử dụng làm dấu mộ tạm thời cho đến khi gia đình có đủ tiền làm bia mộ tử tế.

Nhiều trong số 60 nghĩa trang ở Gaza đã kín chỗ ngay trước khi chiến tranh bắt đầu. Theo một quan chức, Gaza cần xây dựng các nghĩa trang mới vì thiếu chỗ chôn cất.

Giới chức Gaza đang tìm kiếm những khu đất mới để làm nghĩa trang, trong khi việc chuyển thi thể từ các địa điểm chôn cất tạm thời đến nghĩa trang vẫn là một thách thức.

Ông Tafesh Abu Hatab, 50 tuổi, người đã làm nghề đào huyệt hơn 19 năm, cho biết cuộc chiến tại Gaza là giai đoạn khó khăn nhất trong thời gian làm nghề này. Nghĩa trang Khan Younis, nơi ông làm việc, có khoảng 60 ngôi mộ khi chiến tranh bắt đầu. Hiện nơi đây có 6.000 ngôi mộ và có thời điểm trong chiến tranh, ông Tafesh phải đào khoảng 35 ngôi mộ mỗi ngày. Ông nói: “Chúng tôi chưa bao giờ trải qua giai đoạn đổ máu khủng khiếp như vậy. Không một ngày nào trôi qua mà không có hàng chục người thiệt mạng được chôn cất”.

Nhiều người chết mà ông tiếp nhận là phụ nữ và trẻ em, trong đó có cả trẻ sơ sinh. Đôi khi, thi thể của cả một gia đình được đưa vào nghĩa trang sau khi bom phá hủy hoàn toàn một tòa nhà, phương tiện hoặc lều trại.