Đại học Thanh Hoa đưa ra góc nhìn mới về lệnh cấm trẻ em dùng mạng xã hội

Ảnh minh họa

Báo cáo Nghiên cứu về quy định mạng xã hội đối với trẻ vị thành niên tại nhiều quốc gia được Đại học Thanh Hoa công bố ngày 29.6 đã phân loại các mô hình quản lý hiện nay thành ba nhóm chính.

Nhóm thứ nhất là cấm trẻ em dưới một độ tuổi nhất định sử dụng mạng xã hội hoặc yêu cầu phải có sự đồng ý của phụ huynh, như tại Australia và Indonesia.

Nhóm thứ hai yêu cầu các nền tảng tích hợp cơ chế bảo vệ trẻ vị thành niên ngay từ khâu thiết kế sản phẩm và thực hiện đánh giá rủi ro, được áp dụng tại Anh và Liên minh châu Âu (EU).

Trong khi đó, nhóm thứ ba áp dụng cơ chế quản lý theo độ tuổi người dùng, mức độ rủi ro của nội dung và đặc điểm từng nền tảng, như tại Đức và Pháp.

Thực tế sau lệnh cấm tại Australia

Báo cáo dành một phần lớn để phân tích trường hợp của Australia, nơi chính thức cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng 10 nền tảng mạng xã hội lớn kể từ ngày 10.12.2025.

Mới đây, ngày 27.6, Chính phủ Australia cho biết sẽ tăng gấp đôi mức xử phạt tối đa đối với các hành vi vi phạm quy định về độ tuổi sử dụng mạng xã hội lên 99 triệu USD.

Tuy nhiên, nhiều người dùng trẻ vẫn có thể tiếp cận các nền tảng bị hạn chế.

Theo báo cáo của Đại học Thanh Hoa, nhiều trẻ vị thành niên đã tìm cách vượt qua quy định bằng cách sử dụng tài khoản của cha mẹ, khai sai thông tin độ tuổi hoặc truy cập thông qua mạng riêng ảo (VPN).

Sau khi lệnh cấm có hiệu lực, số lượt tải ứng dụng VPN tăng gần gấp ba lần. Đồng thời, các nền tảng thay thế như Lemon8 và Yope nhanh chóng thu hút người dùng tại Australia, trong đó gần một nửa người dùng Yope được cho là dưới 16 tuổi. Việc sử dụng WhatsApp cũng ghi nhận mức tăng nhẹ.

Theo nhóm nghiên cứu, những diễn biến này cho thấy nhu cầu sử dụng mạng xã hội của trẻ vị thành niên không biến mất mà có xu hướng chuyển sang các nền tảng hoặc không gian trực tuyến khó kiểm soát hơn.

Báo cáo cũng phân tích khoảng 42.700 bình luận trực tuyến liên quan đến chính sách và khảo sát hơn 1.000 người dân Australia. Kết quả cho thấy hơn 60% ý kiến trên mạng mang tính tiêu cực; chỉ 39,2% người được hỏi cho biết hiểu rõ nội dung của chính sách và 18,5% tin rằng lệnh cấm phát huy hiệu quả.

Xu hướng quản lý theo hướng linh hoạt

Theo nhóm nghiên cứu, những rủi ro mà trẻ vị thành niên gặp phải trên môi trường trực tuyến không chỉ đến từ bản thân mạng xã hội mà còn liên quan đến cơ chế vận hành của nền tảng, hệ sinh thái nội dung cũng như vai trò của gia đình và nhà trường.

Báo cáo cho rằng các biện pháp cấm hoàn toàn khó trở thành giải pháp tối ưu và xu hướng quản lý hiện nay đang chuyển sang các mô hình linh hoạt hơn, kết hợp nhiều biện pháp bảo vệ phù hợp với từng nhóm người dùng.

Giới thiệu báo cáo, Giáo sư Jiang Qiaolei, Phó Chủ tịch Hội đồng Trường Báo chí và Truyền thông, Đại học Thanh Hoa cho biết Trung Quốc hiện áp dụng nhiều biện pháp như cơ chế chống nghiện, chế độ dành riêng cho trẻ vị thành niên theo từng độ tuổi và xác thực danh tính trên các nền tảng trực tuyến.

Theo bà Jiang, cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng quản lý theo hướng phân loại và có mục tiêu nhằm tăng cường bảo vệ trẻ vị thành niên.

Tại hội thảo công bố báo cáo, các học giả tham dự cũng cho rằng việc quản lý trẻ vị thành niên trên môi trường mạng là vấn đề phức tạp và không thể chỉ dựa vào các lệnh cấm hoặc quy định pháp lý. Thay vào đó, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, gia đình, nhà trường và các nền tảng công nghệ để xây dựng môi trường trực tuyến an toàn hơn cho trẻ em.