Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV: Vun đắp giá trị gia đình Việt Nam trong bối cảnh mới

Nhiều đại biểu cho rằng, trước những tác động của chuyển đổi số, già hóa dân số, biến đổi cấu trúc gia đình và khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, việc xây dựng gia đình Việt Nam hạnh phúc, bền vững đòi hỏi những giải pháp đồng bộ, trong đó phát huy vai trò và nâng cao quyền năng của phụ nữ là yếu tố then chốt.

Gia đình Việt Nam trước những thách thức mới

Gia đình từ lâu được xem là tế bào của xã hội, nơi nuôi dưỡng nhân cách, gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống và tạo dựng nền tảng cho sự phát triển của mỗi con người. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế, gia đình Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức mới.

Các đại biểu tham gia thảo luận với chủ đề "Vun đắp giá trị gia đình Việt Nam tiến bộ, văn minh, ấm no, hạnh phúc”.

Theo bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), những năm qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình, mô hình thiết thực nhằm hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, xây dựng gia đình hạnh phúc và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ, trẻ em.

Các mô hình như “Gia đình 5 không, 3 sạch”, “Địa chỉ tin cậy tại cộng đồng”, các câu lạc bộ xây dựng gia đình hạnh phúc đã góp phần giảm thiểu bạo lực gia đình, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy bình đẳng giới. Tuy nhiên, tình trạng ly hôn gia tăng, bạo lực gia đình vẫn diễn biến phức tạp; trong khi đó, mạng xã hội và môi trường số đang tác động ngày càng sâu sắc đến đời sống gia đình.

Từ thực tiễn đó, nhiều đại biểu đề xuất tiếp tục phát triển mô hình “5 không, 3 sạch, 3 an”, bổ sung các tiêu chí “an toàn, an tâm, an sinh” nhằm đáp ứng yêu cầu mới của đời sống xã hội. Trong đó, “an toàn” hướng tới xây dựng môi trường không có bạo lực, xâm hại phụ nữ và trẻ em; “an tâm” là tạo dựng môi trường sống, học tập và không gian mạng lành mạnh; “an sinh” tập trung vào các dịch vụ hỗ trợ trẻ em, người cao tuổi và các nhóm yếu thế.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận.

Bên cạnh những tác động từ môi trường số, các đại biểu cũng đặc biệt quan tâm đến những biến đổi dân số đang ảnh hưởng trực tiếp đến gia đình Việt Nam. Theo bà Nguyễn Thị Nga, Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), mức sinh đang giảm xuống dưới mức thay thế, trong khi xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con và già hóa dân số ngày càng rõ nét. Những biến đổi này không chỉ tác động đến cơ cấu dân số, mà còn đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với chức năng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trong mỗi gia đình.

Trước những thách thức đó, nhiều ý kiến đề nghị tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác dân số, chăm sóc sức khỏe phụ nữ và trẻ em, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, đồng thời phát triển hệ thống dịch vụ xã hội phù hợp với nhu cầu của gia đình hiện đại.

Phát huy quyền năng phụ nữ, xây dựng gia đình hạnh phúc

Từ thực tiễn đặt ra, nhiều đại biểu thống nhất nhận định rằng, xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững không thể tách rời việc nâng cao vị thế, quyền năng và năng lực thích ứng của phụ nữ trong bối cảnh mới.

Theo các đại biểu, chuyển đổi số không chỉ là xu thế phát triển, mà còn mở ra cơ hội để phụ nữ tiếp cận tri thức, nâng cao kỹ năng, tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số và khẳng định vai trò trong gia đình cũng như xã hội. Khi có kỹ năng số và quyền năng kinh tế, phụ nữ sẽ có điều kiện tốt hơn để chăm lo gia đình, giáo dục con cái và chủ động thích ứng với những biến đổi của đời sống hiện đại.

Đồng chí Nguyễn Thị Nga, Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) tham luận tại trung tâm.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc trao quyền cho phụ nữ càng có ý nghĩa quan trọng trong thu hẹp khoảng cách phát triển. Bà Nông Thị Hà, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo cho biết, phụ nữ dân tộc thiểu số ngày càng khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế, gìn giữ bản sắc văn hóa và tham gia hệ thống chính trị. Tuy nhiên, phía sau những kết quả tích cực vẫn còn nhiều khó khăn về học vấn, việc làm, thu nhập và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội.

Các đại biểu cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, phụ nữ dân tộc thiểu số cần được xác định là chủ thể của quá trình phát triển, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách. Điều đó đòi hỏi tiếp tục đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề, kỹ năng số, hỗ trợ sinh kế và tạo điều kiện để phụ nữ tiếp cận các nguồn lực phát triển.

Nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của các chương trình tín dụng ưu đãi, hỗ trợ khởi nghiệp, phát triển kinh tế xanh và thương mại điện tử trong việc mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống gia đình, thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Các đại biểu thống nhất nhận định, gia đình Việt Nam đang đứng trước cả thời cơ và thách thức trong bối cảnh mới. Vì vậy, việc vun đắp giá trị gia đình “tiến bộ, văn minh, ấm no, hạnh phúc” không chỉ đòi hỏi sự hoàn thiện về cơ chế, chính sách, mà còn cần phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của phụ nữ. Khi được tạo điều kiện học tập, tiếp cận công nghệ, phát triển kinh tế và tham gia đời sống xã hội, phụ nữ sẽ trở thành lực lượng quan trọng góp phần gìn giữ các giá trị gia đình, xây dựng nền tảng xã hội bền vững, đóng góp vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.