Đại Lãnh tăng cường phòng bệnh cho cá nuôi lồng

Cá chim nuôi lồng tại khu vực Hòn Săng và Đầm Môn (xã Đại Lãnh) từng xảy ra tình trạng chết rải rác, gây thiệt hại cho người nuôi. Đến ngày 20-10, tình trạng cá chết cơ bản được kiểm soát, vùng nuôi tương đối ổn định. Cơ quan chuyên môn khuyến cáo người nuôi tăng cường kiểm tra môi trường nước, theo dõi sức khỏe đàn cá và chủ động phòng ngừa dịch bệnh.

Theo dõi sát diễn biến vùng nuôi

Cuối tháng 9, một số hộ nuôi thủy sản tại khu vực Hòn Săng, xã Đại Lãnh phản ánh tình trạng cá chim nuôi lồng chết rải rác, có hộ thiệt hại hơn 50% sản lượng. Cá chết có biểu hiện lở loét trên thân, bơi lờ đờ trên mặt nước. Trước nguy cơ thiệt hại gia tăng, một số hộ phải chủ động thu hoạch, xuất bán cá.

Tại hộ ông Tạ Chí Thái Nguyên, cá chết rải rác trong khoảng nửa tháng. Gia đình ông có 260 ô lồng, chủ yếu nuôi cá chim với nhiều lứa từ 3 đến 6 tháng tuổi. Tại các lồng bị ảnh hưởng, mỗi ngày có khoảng 50 - 60 con cá chết/ô lồng. Để hạn chế thiệt hại, gia đình ông đã chủ động xuất bán một phần cá. Đến trưa 25-9, tình trạng cá chết tại hộ này chấm dứt. 

Cá chết rải rác tại lồng nuôi cuối tháng 9 tại khu vực Hòn Săng.

Tại hộ ông Võ Phúc Toàn, cá chết kéo dài khoảng 7 ngày, tỷ lệ thiệt hại hơn 50% sản lượng. Đến thời điểm cơ quan chức năng kiểm tra ngày 25-9, cá không còn chết. Người nuôi cho biết trước đó, thời tiết có những biến động bất thường, xuất hiện mưa lớn kéo dài. 

Sau khi nhận được thông tin, UBND xã Đại Lãnh phối hợp với các đơn vị chuyên môn kiểm tra thực địa, thu thập thông tin dịch tễ, đo nhanh các chỉ số môi trường và lấy mẫu cá. Thời điểm kiểm tra ngày 25-9, các thông số độ mặn, nhiệt độ, ôxy hòa tan (DO) và pH tại Hòn Săng đều nằm trong giới hạn được viện dẫn đối với cá biển.

Tuy nhiên, đầu tháng 10, tình trạng cá chim chết tiếp tục được ghi nhận tại vùng nuôi Đầm Môn. Ngày 5-10, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tiếp nhận thông tin, phối hợp với Chi cục Thủy sản và Biển đảo, địa phương và HTX Nuôi trồng thủy sản Vạn Ninh kiểm tra vùng nuôi. Khu vực này hiện có khoảng 55 hộ, bình quân 40 lồng/hộ; các bè cách nhau khoảng 15 - 20m; khu vực nuôi sát bờ, kín gió. Đối tượng nuôi chính là cá chim vây vàng.

Theo cơ quan chuyên môn, cá bắt đầu chết từ ngày 1-10, sau khi vùng nuôi xuất hiện những diễn biến thời tiết bất thường như nắng nóng chuyển sang mưa thất thường, mưa kéo dài, gió liên tục đổi hướng và chênh lệch nhiệt độ ngày đêm cao. Đến ngày 6-10, cá vẫn chết rải rác, hiện tượng xảy ra ở hầu hết các hộ nuôi trong vùng. Trong đó, cá lớn từ khoảng 5 tháng tuổi trở lên, đạt trọng lượng từ 0,45kg/con, chết nhiều hơn cá nhỏ; các đối tượng thủy sản nuôi khác không ghi nhận hiện tượng chết. Cá bị ảnh hưởng có biểu hiện bơi lờ đờ, lật nghiêng, ngửa bụng, chìm xuống đáy rồi chết. Trên thân cá xuất hiện những vết đốm không có hình dạng nhất định. Qua giải phẫu, cơ quan chuyên môn ghi nhận dưới vết đốm da bị xung huyết, gan vàng, mang nhợt nhạt.

Trước thực trạng này, nhiều hộ phải thu hoạch sớm để giảm thiệt hại. Có hộ mỗi ngày thu vớt khoảng 100 - 300kg cá yếu; giá thương lái thu mua chỉ từ 40.000 đến 75.000 đồng/kg. Riêng hộ ông Trần Duy Thành đã thu hoạch 14,2 tấn cá 6 tháng tuổi ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Trong khi đó, hộ bà Hoàng Thị Phương có ngày phải vớt 250 - 300kg cá yếu bán tại chợ với giá 40.000 - 50.000 đồng/kg và phải sục khí ôxy cho các lồng cá lớn.

Chủ động kiểm soát môi trường, phòng bệnh

Trao đổi với phóng viên ngày 20-10, ông Võ Đình Cháu - Phó Chủ tịch UBND xã Đại Lãnh cho biết, ngay khi nhận được phản ánh của người dân, địa phương đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn kiểm tra vùng nuôi, lấy mẫu và hướng dẫn người dân các biện pháp xử lý. Xã tiếp tục theo dõi diễn biến cá nuôi tại các khu vực, rà soát, thống kê thiệt hại; đồng thời yêu cầu người nuôi thường xuyên kiểm tra các yếu tố môi trường, sức khỏe đàn cá, kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Địa phương cũng đã mời chuyên gia đến hướng dẫn cách xử lý, phòng bệnh trên con cá cho khoảng 30 hộ dân trong vùng nuôi. Đến thời điểm này, tình trạng cá chết cơ bản được kiểm soát, vùng nuôi tương đối ổn định, chỉ thỉnh thoảng có một vài con chết.

Bè nuôi cá chim của người dân tại khu vực Hòn Săng.

Cơ quan chuyên môn đã đo chất lượng nước tại bè nuôi của ông Trần Duy Thành và bà Hoàng Thị Phương. Kết quả cho thấy độ mặn tại cả hai vị trí là 33‰; nhiệt độ lần lượt 30 và 30,8 độ C; pH đều ở mức 8,5; amoni tổng cộng dưới 0,08mg/l, nitrit bằng 0. Các thông số này đều nằm trong giới hạn cho phép đối với cá biển. Tuy nhiên, hàm lượng ôxy hòa tan (DO) tại cả hai vị trí chỉ đạt 4mg/l, thấp hơn giới hạn cho phép từ 5mg/l trở lên.

Từ thông tin dịch tễ, biểu hiện lâm sàng và kết quả kiểm tra môi trường, Chi cục Chăn nuôi và Thú y bước đầu nhận định cá chết có thể do thiếu ôxy trong thời gian dài. Tình trạng này được thể hiện qua dấu hiệu mang nhợt nhạt, khiến cá suy yếu, giảm ăn, bỏ ăn và chết. Đáng chú ý, kết quả giám sát dịch bệnh thủy sản đợt 2 năm 2026 của Chi cục Chăn nuôi và Thú y cho thấy, trong 12 mẫu cá biển thương phẩm được lấy trên địa bàn tỉnh, có 11 mẫu nhiễm vi khuẩn Vibrio spp. vượt ngưỡng giới hạn cho phép và 1 mẫu dương tính với vi rút gây bệnh hoại tử thần kinh (VNN). Vi khuẩn Vibrio spp. được ghi nhận tại nhiều địa phương, trong đó có Đại Lãnh. Kết quả này cho thấy cần tăng cường giám sát, chủ động phòng ngừa dịch bệnh trên thủy sản nuôi. Tuy nhiên, chưa đủ cơ sở để khẳng định các tác nhân trên là nguyên nhân trực tiếp gây cá chết tại Đầm Môn.

Trước diễn biến trên, người nuôi cần tăng cường theo dõi hoạt động của đàn cá, kiểm tra chất lượng nước, đặc biệt là hàm lượng ôxy hòa tan; chú ý các biểu hiện như cá bơi lờ đờ, giảm ăn, nổi đầu hoặc chết bất thường. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần kịp thời thông báo cho chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn kiểm tra, xử lý, tránh để tình trạng cá chết lan rộng. Việc chủ động quản lý môi trường, mật độ nuôi và sức khỏe đàn cá có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế thiệt hại, ngăn ngừa nguy cơ dịch bệnh phát sinh.

Chi cục Chăn nuôi và Thú y đề nghị UBND xã Đại Lãnh tiếp tục giám sát cá biển nuôi lồng tại Đầm Môn và các vùng nuôi trên địa bàn. Người nuôi được khuyến cáo quản lý mật độ nuôi phù hợp, thường xuyên thu gom rác thải, loại bỏ cá chết để hạn chế tích tụ chất hữu cơ; bổ sung vitamin, khoáng chất, chế phẩm sinh học phù hợp và điều chỉnh lượng thức ăn theo sức khỏe đàn cá, diễn biến thời tiết. Đặc biệt, cơ quan chuyên môn lưu ý việc sử dụng thuốc trong quá trình nuôi. Qua kiểm tra, một số hộ đã sử dụng kháng sinh cho đàn cá còn lại. Chi cục Chăn nuôi và Thú y yêu cầu không tự ý sử dụng kháng sinh điều trị khi chưa xác định rõ nguyên nhân cá chết, đồng thời tuyệt đối không sử dụng các loại kháng sinh thuộc danh mục thuốc thú y cấm sử dụng tại Việt Nam.

MẠNH HÙNG