Đãi ngộ người tài phải đi cùng với trọng dụng

Hồ Ngọc Hân, cựu học sinh Trường THPT chuyên Quốc Học, là người đầu tiên của ngôi trường di sản này xuất sắc giành vòng nguyệt quế vào năm 2009. Tốt nghiệp đại học, Hân tiếp tục làm nghiên cứu sinh tại Đại học Wollongong (Australia) và nhận bằng Tiến sĩ. Ngay từ năm 2019, Hồ Ngọc Hân bắt đầu làm việc tại Viện Francis Crick ở London (Anh), một viện nghiên cứu vi sinh hàng đầu thế giới. Năm 2022, Hồ Ngọc Hân bất ngờ từ chối lời mời ở lại Anh để trở về Huế với suy nghĩ “đã đến lúc về nhà”. Tại Viện Công nghệ sinh học, Đại học Huế, Hân phụ trách phòng thí nghiệm sinh học phân tử. Theo dữ liệu Nhà khoa học của Đại học Huế, đến năm 2026, Hồ Ngọc Hân tham gia công bố 33 bài báo khoa học và thực hiện 6 đề tài nghiên cứu khoa học.

 Viện Công nghệ sinh học, Đại học Huế - nơi Hồ Ngọc Hân công tác khi trở về Huế. Ảnh minh hoạ: QT

Câu chuyện về TS Hồ Ngọc Hân là một minh chứng cho chính sách thu hút nhân tài của Huế. Trong dòng chảy đổi mới, bài toán thu hút và giữ chân nhân tài luôn là tâm điểm của mọi chiến lược phát triển. Với Huế, một trung tâm văn hóa, giáo dục và y tế lớn của cả nước, yêu cầu này lại càng trở nên cấp thiết khi thành phố bước vào giai đoạn bứt phá 2026 - 2030. Đặc biệt, mới đây vào ngày 1/4/2026, Thành ủy Huế đã ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao giai đoạn 2026 - 2030. Nghị quyết xác định mục tiêu tổng quát là phát triển toàn diện, bền vững nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút nhân tài, xây dựng đội ngũ chuyên gia, cán bộ khoa học - công nghệ hàng đầu ở tầm quốc gia, hình thành cơ cấu nhân lực hợp lý đáp ứng yêu cầu xây dựng thành phố.

Cũng cần nhận thức rằng, “người tài” và “nhân lực chất lượng cao” là hai khái niệm tuy có giao thoa và thường được sử dụng song hành, nhưng vẫn có những đặc trưng riêng. Nếu nhân lực chất lượng cao là “đội quân chủ lực” có thể đào tạo quy mô lớn, giỏi chuyên môn, chuẩn mực kỹ năng để hiện thực hóa ý tưởng thì người tài tuy có tỷ lệ rất nhỏ, nhưng lại có tư duy đột phá, mở đường cho những bước chuyển chiến lược. Muốn bứt phá nhanh, Nhà nước và doanh nghiệp không thể tách rời mà cần cả hai. Cần nhân tài làm “kiến trúc sư trưởng” dẫn dắt xu hướng và tạo đột phá chiến lược. Cần nhân lực chất lượng cao làm “đội quân chủ lực” hiện thực hóa các ý tưởng đó thành sản phẩm và giá trị thực tế cho xã hội.

Bản thân Hồ Ngọc Hân từng chia sẻ một quan điểm rất khiêm tốn, rằng anh không nghĩ những người chiến thắng Olympia là “hiền tài” chỉ vì họ vô địch một gameshow. Tuy nhiên, dựa vào hành trình và những đóng góp thực tế của anh, có thể định vị rõ ràng TS Hồ Ngọc Hân xuất phát là một nhân lực chất lượng cao được đào tạo ở đỉnh cao, và thông qua những công trình, dự án mang tính dấn thân, tại Huế hiện nay, Hân đang khẳng định năng lực và đóng góp của một nhà khoa học có trình độ cao đối với quê hương.

Đột phá lớn nhất của Nghị quyết 06-NQ/TU nằm ở việc hoàn thiện cơ chế, chính sách đãi ngộ đặc biệt thông qua việc thiết lập các gói hỗ trợ toàn diện như: hỗ trợ thu nhập, thưởng theo hiệu quả công việc và các gói hỗ trợ an sinh về nhà ở, phương tiện đi lại. Song song đó là cơ chế khuyến khích công bố khoa học quốc tế, hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và đầu tư kinh phí cho các dự án nghiên cứu. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Huế (HUSTA) thời gian qua đã chủ động phối hợp với Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) để thực hiện hiệu quả sứ mệnh này, mở ra nhiều cơ hội để trí thức Việt toàn cầu đóng góp thiết thực cho quê hương.

Cùng với Hồ Ngọc Hân, nhiều nhân tài và trí thức gốc Huế, đặc biệt là giới trẻ đã lựa chọn rời bỏ các thành phố lớn hoặc nước ngoài để quay trở về quê hương. Tiểu biểu như Thùy An - Thùy Nhiên, hai chị em du học sinh quyết định về quê khởi nghiệp để lan tỏa văn hóa Huế theo cách rất riêng. Hay như trường hợp của Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Nguyễn Thái Bảo, có nhiều cơ hội làm việc ở nước ngoài, vẫn quyết định trở về Huế. Điểm chung của họ là tìm thấy sự cân bằng ở môi trường sống nhẹ nhàng, thoáng đãng để tái tạo năng lượng nhưng vẫn có đủ không gian rộng mở để hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo và tạo ra giá trị trực tiếp cho cộng đồng nơi mình sinh ra.

Chính sách thu hút nhân tài của Huế đang chuyển dịch từ tư duy “hỗ trợ một lần” sang “thiết lập hệ sinh thái phát triển”. Thước đo cuối cùng của chính sách thu hút nhân tài không phải là số lượng người được mời gọi hay tổng kinh phí hỗ trợ, mà là những giá trị họ tạo ra, khả năng phát huy năng lực lâu dài và mức độ gắn bó với địa phương. Với Huế, đãi ngộ cần đi cùng trọng dụng; thu hút cần đi cùng trao quyền; và mỗi cơ chế hỗ trợ cần được kiểm chứng bằng hiệu quả đóng góp thực tế.