Đại sứ Bỉ Pieter Leenknegt: Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển lịch sử
PV: Chuyến đi sắp tới của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ giữa Việt Nam và Bỉ đang phát triển tốt đẹp, đặc biệt sau chuyến thăm của Vua Philippe và Nữ hoàng Mathilde năm 2025. Theo Đại sứ, chuyến thăm này có ý nghĩa như thế nào đối với quan hệ Việt Nam - Bỉ?
Đại sứ Pieter Leenknegt:
Sau chuyến thăm cấp Nhà nước của Hoàng gia Bỉ tới Việt Nam vào tháng 4/2025, chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hứa hẹn sẽ mở ra một chương mới quan trọng trong quan hệ song phương. Như vậy, chỉ trong chưa đầy nửa năm, Việt Nam và Bỉ đã có hai cuộc tiếp xúc cấp cao liên tiếp. Trong khuôn khổ các chuyến thăm này, lãnh đạo cấp cao hai nước đã gặp gỡ giới doanh nghiệp, cộng đồng kiều bào cùng giới học thuật. Đây là những cơ hội đối thoại toàn diện và hiếm có, giúp hai bên nhìn nhận rõ ràng vị thế cũng như tiềm năng hợp tác hiện tại.
Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển lịch sử. Trên con đường đó, việc tiếp tục tìm kiếm các đối tác quốc tế uy tín, chân thành và năng lực là chìa khóa để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Bỉ cùng Liên minh Châu Âu (EU) sẵn sàng đồng hành và trở thành những người bạn đồng hành tin cậy của Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Đại sứ Bỉ Pieter Leenknegt tại lễ trình Quốc thư của ngài Đại sứ, tháng 10/2026. Ảnh: Đại sứ quán Bỉ tại Việt Nam.
PV: Việt Nam và Bỉ thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1973 và đang bước vào giai đoạn hợp tác mới với dư địa còn rất lớn. Theo Đại sứ, đâu là những động lực chính để chuyển hóa nền tảng chính trị - ngoại giao vững chắc hiện nay thành quan hệ đối tác ngày càng thực chất, hiệu quả?
Đại sứ Pieter Leenknegt:
Với tốc độ tăng trưởng ấn tượng của kinh tế Việt Nam cùng đà phát triển kim ngạch thương mại song phương, chúng ta hoàn toàn có cơ sở kỳ vọng vào những bước bứt phá mạnh mẽ hơn nữa.
Tôi tin rằng, Việt Nam nhận thức rất rõ tiềm năng hợp tác và tính bổ trợ lẫn nhau về thế mạnh giữa hai nền kinh tế; trong đó, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang mở ra không gian hợp tác thiết thực, nổi bật là các lĩnh vực robot, phát triển năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng và tích hợp các giải pháp năng lượng vào sản xuất công nghiệp.
Điện gió là một ví dụ điển hình. Năm 2023, Việt Nam đã vượt Bỉ về tổng sản lượng điện gió hằng năm. Tuy nhiên, Bỉ vẫn sở hữu thế mạnh nổi bật trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi, cũng như các công nghệ tích hợp nguồn điện này vào hoạt động của các khu công nghiệp và nhà máy lân cận.
Bên cạnh đó, kinh tế tuần hoàn, quản lý chất thải và chuyển đổi chất thải thành năng lượng cũng là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng hợp tác. Nhiều doanh nghiệp Bỉ sở hữu chuyên môn và công nghệ tiên tiến, trong khi Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để khai thác và phát triển. Đây chính là cơ hội để hai nước kết hợp thế mạnh công nghệ của Bỉ với nhu cầu phát triển của Việt Nam, qua đó thúc đẩy tăng trưởng bền vững và tạo ra giá trị thiết thực cho cả hai bên.
Trong nhiều thập kỷ qua, hợp tác phát triển song phương đã mang lại nhiều kết quả tốt đẹp về an ninh lương thực. Nền tảng này cần tiếp tục được phát huy để nâng cao sinh kế cho người dân, từ nuôi trồng thủy sản, phát triển nguồn nguyên liệu nông nghiệp cho đến ứng dụng công nghệ cao trong chế biến thực phẩm. Ngoài ra, hệ thống cảng biển của hai nước cho phép hợp tác sâu rộng hơn về logistics hàng hải và kết nối nội địa, gắn kết trực tiếp từ Zeebrugge đến Hải Phòng và từ Antwerp đến Đồng bằng sông Cửu Long.
Sự giao thoa văn hóa sâu rộng giữa hai nước, trong và ngoài khuôn khổ tư cách thành viên chung của cộng đồng Pháp ngữ, cũng có thể được nâng lên tầm cao mới thông qua trao đổi văn hóa và giáo dục. Từ kiến trúc, âm nhạc, văn học đến bảo tồn di sản, các hoạt động trao đổi, các chuyến thăm và sự hiện diện lâu dài tạo nền tảng thuận lợi để Việt Nam - Bỉ có thể hợp tác lâu dài.
PV: Việt Nam đang đẩy mạnh mẽ chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bỉ sở hữu thế mạnh vượt trội về công nghệ xanh, logistics, cảng biển, năng lượng tái tạo, y tế và công nghệ sinh học. Theo Đại sứ, đâu là những lĩnh vực triển vọng nhất để trở thành các "trụ cột mới" trong hợp tác kinh tế song phương?
Đại sứ Pieter Leenknegt:
Tôi cho rằng tất cả các lĩnh vực trên đều có tiềm năng to lớn, trong đó công nghệ xanh, logistics, nông nghiệp thông minh và nuôi trồng thủy sản thông minh là những ưu tiên hàng đầu có thể triển khai ngay lập tức.
Điểm khác biệt lớn nhất so với vài thập kỷ trước chính là vị thế và thế chủ động của Việt Nam nhờ những thành tựu kinh tế ấn tượng. Khi quy mô nền kinh tế thay đổi, phương thức và công cụ hợp tác cũng tất yếu phải chuyển mình để phù hợp với bối cảnh mới.
Trong bối cảnh nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) trên toàn cầu dịch chuyển ưu tiên sang các quốc gia kém phát triển hoặc khu vực xung đột, phần vốn ưu đãi dành cho Việt Nam tự nhiên sẽ thu hẹp lại. Đây là diễn biến tất yếu phản ánh sự trưởng thành của kinh tế Việt Nam.
Trong quan hệ Việt Nam– Bỉ, một số dự án trước đây sử dụng khoản vay ưu đãi song phương hoặc hỗ trợ lãi suất. Dù các nguồn lực này đang thu hẹp dần, cơ hội vẫn mở ra nếu bên thụ hưởng kiên trì đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, đồng thời ghép nối chính xác ưu tiên phát triển quốc gia của Việt Nam với năng lực chuyên biệt của doanh nghiệp Bỉ.
Lãnh đạo cấp cao Việt Nam cùng đoàn đại biểu Bỉ tại lễ trình Quốc thư của tân Đại sứ Bỉ tại Việt Nam, tháng 10/2026. Ảnh: Đại sứ quán Bỉ tại Việt Nam
PV: Bỉ giữ một vị trí đặc biệt trong EU khi là nơi đặt trụ sở của nhiều thể chế quan trọng. Đại sứ nhìn nhận thế nào về vai trò của Bỉ trong việc thúc đẩy quan hệ Việt Nam – EU, cũng như trong việc giúp Việt Nam tận dụng tốt hơn các cơ chế hợp tác hiện có, đặc biệt là Hiệp định Thương mại tự do EU – Việt Nam (EVFTA)?
Đại sứ Pieter Leenknegt:
Bỉ là nơi đặt trụ sở của các thể chế chính của Liên minh châu Âu, bao gồm Ủy ban châu Âu, Hội đồng Bộ trưởng, Ban Thư ký Hội đồng châu Âu và Nghị viện châu Âu. Vì vậy, sẽ không có gì ngạc nhiên nếu chuyến thăm Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng có một phần làm việc với EU tại Brussels.
Không chỉ là cửa ngõ giao thương trọng yếu vào châu Âu nhờ hệ thống cảng biển hiện đại, Bỉ còn là thị trường thử nghiệm lý tưởng cho các sản phẩm muốn vươn ra toàn bộ thị trường EU. Đây là lợi thế cạnh tranh vượt trội giúp Bỉ trở thành cầu nối giữa EU và các đối tác toàn cầu.
Đối với Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), thực tiễn phát triển là minh chứng thuyết phục nhất cho hiệu quả của hiệp định mà không cần thêm bất kỳ lời vận động nào. Kể từ khi EVFTA có hiệu lực vào năm 2020, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU đã tăng hơn 40%!
PV: Đều là những mắt xích quan trọng trong mạng lưới hàng hải và logistics toàn cầu, Việt Nam và Bỉ có thể hợp tác như thế nào để phát triển cảng biển, chuỗi cung ứng và nâng cao vai trò cửa ngõ kết nối giữa hai khu vực ASEAN – EU, thưa Đại sứ?
Đại sứ Pieter Leenknegt:
Thông qua việc đẩy mạnh hợp tác trong phát triển cảng biển, logistics thông minh và chuỗi cung ứng xanh, cả hai nước hoàn toàn có thể củng cố vững chắc vị thế là những cửa ngõ chiến lược của khu vực.
Sự tin cậy chính trị và sự gắn kết đa phương giữa Việt Nam và Bỉ tạo nền tảng vững chắc cho một hành lang logistics xuyên lục địa. Với vai trò là cửa ngõ vào ASEAN, Việt Nam sở hữu mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng lớn, đặc biệt là CPTPP và các hiệp định ASEAN, giúp Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất hàng đầu. Đường bờ biển dài, nằm dọc các tuyến hàng hải huyết mạch của Biển Đông, cũng giúp Việt Nam kết nối trực tiếp với thị trường ASEAN đang phát triển mạnh mẽ, với hơn 680 triệu người tiêu dùng.
Ở chiều ngược lại, Bỉ giữ vai trò trung tâm logistics của EU nhờ vị trí địa kinh tế chiến lược và hạ tầng vận tải đa phương thức hoàn thiện. Nhờ mạng lưới đường sắt, đường thủy nội địa và đường bộ hiện đại, hàng hóa cập cảng Bỉ có thể tiếp cận hơn 60% người tiêu dùng có thu nhập cao nhất châu Âu chỉ trong vòng 24 giờ.
PV: Cùng cam kết mạnh mẽ với chủ nghĩa đa phương, Việt Nam và Bỉ có thể tăng cường phối hợp thế nào tại các diễn đàn quốc tế, đặc biệt là Liên Hợp Quốc và khuôn khổ quan hệ ASEAN – EU, thưa Đại sứ?
Đại sứ Pieter Leenknegt:
Việt Nam và Bỉ đều có thể được coi là thuộc nhóm mà Thủ tướng Canada Mark Carney gọi là các "cường quốc tầm trung". Trong nhiều trường hợp, việc dựa vào các tổ chức khu vực như ASEAN, EU là chìa khóa để hai nước phát huy tối đa tầm ảnh hưởng của mình.
Việt Nam xuất khẩu sang Bỉ nhiều mặt hàng chủ lực, trong đó có giày dép, thiết bị máy tính, hàng dệt may, hàng thủy sản... Ảnh minh họa: Đồng Thúy/TTXVN
Hiện nay, hợp tác giữa EU và ASEAN đang được thúc đẩy mạnh mẽ, hướng tới mốc kỷ niệm 50 năm quan hệ giữa hai khối vào năm 2027. Cả Việt Nam và Bỉ đều hiểu rõ rằng: hợp tác khu vực không chỉ mang ý nghĩa tự thân mà còn là nền tảng củng cố trật tự đa phương dựa trên luật lệ, nơi luật pháp quốc tế được tôn trọng tuyệt đối.
Hệ thống quy tắc chung này bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, với các quy định về tự do hàng hải; những công ước về đa dạng sinh học, trong đó có thỏa thuận bảo vệ sinh vật biển tại các vùng biển nằm ngoài quyền tài phán quốc gia mà Bỉ mong muốn đăng cai Ban Thư ký; cùng các công ước bảo đảm những tiêu chuẩn lao động cơ bản của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), nhằm ngăn chặn tình trạng bóc lột người lao động, bảo vệ quyền thương lượng tập thể và góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng trong thương mại toàn cầu…
Bên cạnh đó là các công ước quốc tế về quyền con người mà cả Việt Nam và Bỉ đều đã tham gia và cam kết thực hiện. Đây cũng là những giá trị mà hai nước đề cao khi đảm nhiệm vai trò thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc: Bỉ trong nhiệm kỳ 2023–2025 và Việt Nam trong nhiệm kỳ hiện tại.