Đại sứ Canada tiết lộ nguyên nhân đàm phán thương mại với Mỹ đổ vỡ

Container hàng hóa được xếp tại khu vực cảng Centerm ở Vancouver, Canada. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo các hãng truyền thông quốc tế, Đại sứ Canada tại Mỹ Mark Wiseman ngày 23/8 cho biết không có một vấn đề đơn lẻ nào dẫn đến sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán vào cuối ngày 21/8. Diễn biến này đã châm ngòi cho các mức thuế quan mới và làm gia tăng nguy cơ căng thẳng thương mại giữa hai nước.

Ông Wiseman ví quá trình đàm phán như một thỏa thuận mua nhà dựa trên lời hứa miệng, trong đó người mua sau đó phát hiện các thiết bị gia dụng không nằm trong gói mua, hệ thống lò sưởi không có bảo hành, còn nhà xe và sân vườn lại không thuộc cùng một thửa đất.

“Khi đi sâu vào chi tiết, chúng tôi nhận thấy rằng những gì chúng tôi hiểu về các thỏa thuận đã đạt được lại khác xa so với những gì được thể hiện trong văn bản”, ông Wiseman nói.

Theo ông, nếu tình trạng này chỉ xảy ra một hoặc hai lần thì còn có thể hiểu được, nhưng khi liên tục lặp lại và cách diễn giải đều theo hướng bất lợi nhất, tình hình đã đến mức Canada phải từ bỏ đàm phán.

Bình luận trên được đưa ra trong bối cảnh cả Mỹ và Canada vẫn đang xử lý hậu quả từ sự sụp đổ đột ngột của các cuộc đàm phán. Mỹ đã áp mức thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa của Canada, trong khi Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố các biện pháp đáp trả sẽ có hiệu lực từ ngày 8/9. Mỹ cảnh báo tình hình sẽ tiếp tục leo thang nếu Canada duy trì các biện pháp này.

Trên thị trường tiền tệ, đồng CAD giảm tới 0,5% khi giao dịch tại châu Á mở cửa trở lại, hoạt động kém hơn các đồng tiền chủ chốt. Diễn biến này làm thu hẹp mức tăng 0,8% của tuần trước, khi đồng USD suy yếu và xuất hiện dấu hiệu cho thấy hai bên đang tiến gần đến một thỏa thuận.

Ông Nick Twidale, Giám đốc phân tích thị trường tại AT Global Markets, nhận định những diễn biến cuối tuần là tín hiệu tiêu cực đối với đồng CAD và có thể khiến thị trường tiền tệ biến động mạnh hơn khi thị trường Bắc Mỹ mở cửa. Tuy nhiên, ông cho rằng những biến động này sẽ không quá lớn, đồng thời kỳ vọng một thỏa thuận hoặc việc nối lại đàm phán thương mại có thể được công bố trong tuần này.

Hiện chưa rõ liệu các cuộc đàm phán có được nối lại hay không. Đại sứ Wiseman cho rằng thời hạn hiện nay không nên được hiểu là việc tạo ra một khoảng thời gian mới để hai bên tiếp tục thương lượng. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định các kênh liên lạc với chính quyền Mỹ vẫn được duy trì và các cuộc thảo luận luôn diễn ra trong bầu không khí thiện chí.

Về phía Mỹ, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết thỏa thuận dự kiến sẽ giúp Canada giảm thuế đối với thép, nhôm, ô tô và gỗ xẻ, đồng thời cáo buộc Canada là bên rời khỏi bàn đàm phán. Trong khi đó, Thủ tướng Carney cho rằng Canada phải rút lui khi các yêu cầu từ phía Mỹ trở nên quá lớn.

Theo ông Greer, thỏa thuận sẽ đưa phần lớn thép xuất khẩu của Canada về mức thuế 25% theo hạn ngạch, trong khi phần vượt hạn ngạch vẫn chịu mức 50%. Mỹ cũng dự kiến giảm thuế đối với nhôm xuống 25% theo hạn ngạch, cắt giảm thuế đối với xe chở khách, đình chỉ một số mức thuế đã ban hành và loại bỏ thuế đối với gỗ.

Được đề nghị xác nhận những thông tin này, ông Wiseman từ chối đi vào chi tiết nhưng cho rằng mô tả trên “chính xác nói chung”. Ông nhấn mạnh Canada thất vọng vì các điều khoản được đưa ra trong thời hạn do Mỹ đặt ra không thể chấp nhận được.

Một bất đồng khác liên quan đến yêu cầu của Mỹ về việc hạn chế khả năng Canada ký các thỏa thuận thương mại riêng biệt với những quốc gia khác. Ông Carney cho biết đây là một trong những yêu cầu của Washington. Đại sứ Wiseman không nêu cụ thể quốc gia nào, đồng thời nhấn mạnh vấn đề này không nhằm vào Trung Quốc mà rộng hơn là bảo đảm Canada vẫn có khả năng xây dựng các quan hệ thương mại cởi mở với những đối tác khác.

Một vấn đề khác là yêu cầu của chính quyền Mỹ liên quan đến việc sử dụng tiếng Pháp, một trong hai ngôn ngữ chính thức của Canada. Theo ông Wiseman, tranh chấp tập trung vào các dịch vụ kỹ thuật số và dịch vụ phát trực tuyến có trụ sở tại Mỹ, cũng như mức độ nội dung bằng tiếng Pháp.

Đại sứ Canada coi đây là “lằn ranh đỏ”, nhấn mạnh Ottawa không thể thương lượng về khả năng bảo vệ, nâng cao và phát triển tiếng Pháp tại Canada, trong đó có Quebec.

Trong khi đó, Thủ tướng Carney cho rằng chính quyền Mỹ không thống nhất trong cách tiếp cận, khiến Canada nhận được những thông điệp khác nhau từ Đại diện Thương mại Jamieson Greer và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick, người phụ trách các mức thuế theo ngành theo Mục 232.

Quan hệ Mỹ - Canada đã trở nên căng thẳng đáng kể trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Tổng thống Mỹ từng gây sức ép buộc Canada trở thành bang thứ 51 của Mỹ, đồng thời áp đặt các mức thuế đi ngược lại thỏa thuận thương mại được ký trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy cũng chỉ trích Canada, cho rằng Ottawa “dại dột” khi nghĩ có thể thắng trong một cuộc chiến thương mại với Mỹ. Tuy nhiên, cựu Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence lại lên tiếng phản đối chính sách thuế quan.

Phát biểu trên chương trình State of the Union của CNN, ông Pence cho rằng chính các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ phải gánh chịu các mức thuế của nước này, đồng thời cảnh báo một cuộc chiến thương mại với Canada là điều không cần thiết trong bối cảnh kinh tế đang phục hồi.