Đại sứ Ito Naoki: Chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi Sanae sẽ đưa quan hệ hai nước Việt Nam-Nhật Bản lên tầm cao mới

Đối tác hết sức quan trọng

Theo Đại sứ Ito Naoki, trong bối cảnh Chính phủ Việt Nam vừa kiện toàn bộ máy lãnh đạo, chuyến thăm lần này thể hiện sự coi trọng đặc biệt của Thủ tướng Takaichi Sanae cũng như chính phủ Nhật Bản đối với quan hệ song phương, đồng thời đánh giá cao vai trò của đất nước hình chữ S trên các diễn đàn quốc tế. Đây là chuyến thăm thứ hai của bà Takaichi tới Việt Nam, sau chuyến thăm vào tháng 1/2020 trên cương vị Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản.

Trong chuyến thăm lần này, Thủ tướng Takaichi Sanae dự kiến có các cuộc gặp, hội đàm cấp cao với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; qua đó xây dựng và củng cố mối quan hệ tin cậy giữa lãnh đạo hai nước. Trong các cuộc hội đàm cấp cao, hai bên sẽ đánh giá lại quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản thời gian qua, đồng thời trao đổi về những lĩnh vực hợp tác sâu rộng trong thời gian tới như kinh tế, năng lượng, đặc biệt là an ninh kinh tế, khoáng sản quan trọng, cũng như giao lưu nhân dân.

Đặc biệt, Đại sứ Ito Naoki cho biết, trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam lần này, Thủ tướng Takaichi dự kiến có bài phát biểu chính sách tại Đại học Quốc gia Hà Nội, với nội dung trọng tâm là chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở (gọi tắt là FOIP). Gần đây nhất, cách đây 6 năm, vào tháng 10/2020, Thủ tướng Suga Toshihide cũng đã có bài phát biểu chính sách tại Trường Đại học Việt-Nhật.

Theo Đại sứ Ito Naoki, FOIP là một ý tưởng do cố Thủ tướng Shinzo Abe đề xuất cách đây khoảng 10 năm. Khi đó, nhà lãnh đạo nhận thức rõ rằng, khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ trở thành khu vực trọng tâm của sự phát triển toàn cầu và cần được duy trì như một không gian tự do, rộng mở nhằm đóng góp cho sự phát triển chung của thế giới.

"Có thể nói, trong khoảng 10 năm kể từ khi tầm nhìn này được đưa ra, thế giới có nhiều thay đổi lớn. Trong lĩnh vực khoa học công nghệ đã xuất hiện những đột phá, đặc biệt là sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), cùng với những biến động đáng kể về địa chính trị. Trong bối cảnh đó, chính phủ Nhật Bản cho rằng cần tiếp tục nâng cấp tầm nhìn chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở để phù hợp với những thay đổi của thời đại. Đây cũng chính là định hướng mà Thủ tướng Takaichi dự kiến đề cập trong bài phát biểu chính sách lần này", Đại sứ Ito Naoki nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, nhà ngoại giao Nhật Bản chỉ rõ, đối với nhiều quốc gia trên thế giới hiện nay, an ninh kinh tế, đặc biệt là việc xây dựng các chuỗi cung ứng vững mạnh và có khả năng ứng phó với những biến động của thời đại, là một trong những vấn đề then chốt. Do đó, thông qua việc nâng cấp và thúc đẩy hợp tác dựa trên tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở, Nhật Bản mong muốn thể hiện và phát huy vai trò của mình trên trường quốc tế, đáp ứng kỳ vọng của các quốc gia.

"Trong quá trình triển khai và nâng tầm tầm nhìn chiến lược này, Nhật Bản xác định Việt Nam là một đối tác hết sức quan trọng. Chúng tôi mong muốn tăng cường sự gắn kết giữa Nhật Bản và Việt Nam, cũng như giữa Nhật Bản và các nước ASEAN, qua đó thúc đẩy liên kết trong khu vực Đông Nam Á", Đại sứ Ito Naoki khẳng định.

Đồng thời, ông cho hay, Việt Nam là một quốc gia đề cao hòa bình và phát triển trên cơ sở tôn trọng hòa bình; do đó, Nhật Bản mong muốn hợp tác chặt chẽ với Việt Nam nhằm đóng góp vào việc xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và cùng phát triển.

Những trọng tâm hợp tác

Theo Đại sứ Ito Naoki, chính phủ Nhật Bản hoan nghênh các cải cách mạnh mẽ dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng thời ủng hộ các tầm nhìn và mục tiêu phát triển mà Việt Nam đề ra đến năm 2030 và 2045. Để hỗ trợ các mục tiêu này, cả chính phủ và khu vực công - tư của Nhật Bản sẽ phối hợp, đồng lòng hỗ trợ Việt Nam xây dựng và phát triển theo mô hình tăng trưởng mới.

Do đó, trong chuyến thăm lần này, với mục tiêu làm sâu sắc và phát triển hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, hai bên dự kiến đạt được những kết quả cụ thể với bốn trọng tâm như sau:

Thứ nhất là hợp tác trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, bán dẫn và khoa học công nghệ. Đây là những lĩnh vực trọng tâm mới trong hợp tác song phương, được xác định từ chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Shigeru Ishiba vào năm 2025, từ đó đến nay đã có nhiều bước tiến nhất định. Và trong chuyến thăm lần này, hai bên kỳ vọng sẽ tiếp tục đạt được các kết quả thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn.

Cụ thể, ngày 20/3 vừa qua, chính phủ Nhật Bản đã ký công hàm trao đổi về khoản vốn vay trong lĩnh vực chuyển đổi xanh và biến đổi khí hậu dành cho Việt Nam, với trị giá 330 triệu USD. Trong thời gian tới, hai nước mong muốn triển khai các dự án ứng dụng công nghệ và tri thức của doanh nghiệp Nhật Bản trong lĩnh vực phòng chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu. Đại sứ Ito Naoki chia sẻ, thông qua chương trình này, Nhật Bản kỳ vọng hỗ trợ Việt Nam thúc đẩy xã hội phát thải thấp và nâng cao năng lực phòng chống thiên tai.

Trong lĩnh vực bán dẫn, Nhật Bản cũng đã công bố chính sách tiếp nhận khoảng 250 nghiên cứu sinh tiến sĩ của Việt Nam. Thời gian qua, giữa hai nước, đặc biệt là giữa 5 trường đại học của Nhật Bản và Việt Nam, đã triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu. Đợt tuyển sinh tiến sĩ đầu tiên đã chọn ra 63 nghiên cứu sinh; đợt thứ hai dự kiến bắt đầu trong tháng này với khoảng 10 chủ đề nghiên cứu được lựa chọn. Đặc biệt, Trường Đại học Việt-Nhật, một dự án biểu tượng cho quan hệ hợp tác giữa hai nước, đã mở chương trình đào tạo cử nhân kỹ sư chip bán dẫn từ tháng 10/2025, với 106 sinh viên đang theo học. Đại sứ Ito Naoki kỳ vọng, chương trình này sẽ thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu chung.

Thứ hai là hợp tác về an ninh năng lượng và hạ tầng chiến lược. Trong khuôn khổ này, ngày 15/4 vừa qua, Hội nghị trực tuyến AZEC+ đã được tổ chức dưới sự chủ trì của Thủ tướng Takaichi, với sự tham gia của Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng lãnh đạo 8 quốc gia châu Á. Tại hội nghị, Thủ tướng Takaichi đề xuất sáng kiến Power Asia nhằm tăng cường sức mạnh chuỗi cung ứng trong khu vực. Theo đó, Nhật Bản cam kết hỗ trợ ngân sách trị giá 10 tỷ USD cho các nước Đông Nam Á chịu tác động của việc giá dầu thô tăng cao do tình hình Trung Đông, đồng thời đề xuất nâng cấp khuôn khổ hợp tác AZEC lên AZEC 2.0.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy cải cách mạnh mẽ nhằm đạt được tăng trưởng cao, phía Nhật Bản cũng mong muốn thông qua việc vận dụng ODA thế hệ mới và thúc đẩy đầu tư của doanh nghiệp tư nhân Nhật Bản vào Việt Nam để hỗ trợ đất nước hình chữ S đạt được mục tiêu này.

"Gói viện trợ vốn vay chương trình chuyển đổi xanh và biến đổi khí hậu có thể coi là một chương trình viện trợ ODA thế hệ mới", Đại sứ Ito Naoki nêu rõ. Ngoài ra, Nhật Bản cũng mong muốn hỗ trợ Việt Nam phát triển các dự án hạ tầng chiến lược như tuyến đường sắt đô thị số 2 tại Hà Nội và tuyến số 1 tại TP. Hồ Chí Minh kéo dài đến Bình Dương. Hai bên hiện đang tích cực thảo luận về các dự án này.

Về thương mại, năm 2025, kim ngạch song phương lần đầu vượt 50 tỷ USD. Từ tháng 1-3/2026 đã tăng trưởng 12,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Đại sứ Ito Naoki kỳ vọng, trong năm nay, kim ngạch hai nước sẽ chạm mốc 60 tỷ USD.

Thứ ba là hợp tác trong lĩnh vực ngoại giao, an ninh và quốc phòng nhằm đóng góp cho hòa bình, ổn định khu vực. Theo Đại sứ, Nhật Bản hoan nghênh chủ trương thúc đẩy tự chủ chiến lược và hội nhập quốc tế của Việt Nam, đồng thời ủng hộ việc tăng cường vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế, trong bối cảnh Việt Nam dự kiến đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP, chủ trì Hội nghị rà soát NPT và đăng cai Hội nghị cấp cao APEC trong năm tới.

Nhà ngoại giao Nhật Bản cũng cho biết, vào tháng 12/2025 vừa qua, hai nước đã lần đầu tổ chức Đối thoại cấp Thứ trưởng Ngoại giao - Quốc phòng (2+2), mở ra cơ hội lớn cho hợp tác đa phương.

Giao lưu nhân dân tiếp tục là nền tảng quan trọng của quan hệ song phương. Trong quý I/2026, số lượng khách du lịch Việt Nam tới Nhật Bản đạt 200.000 người, tăng 14%; riêng tháng 3 với 92.000 lượt, chủ yếu để ngắm hoa anh đào. Năm 2025, tổng số khách du lịch Việt Nam sang Nhật Bản đạt 810.000 lượt, tăng 14% so với năm trước.

"Chúng tôi kỳ vọng, chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi lần này là cơ hội để thúc đẩy hơn nữa giao lưu nhân dân, với mục tiêu là đến năm 2030, số lượng người qua lại du lịch giữa hai nước sẽ đạt 2 triệu lượt người", Đại sứ Nhật Bản nhấn mạnh.

Cũng theo ông Ito Naoki, hiện có khoảng 680.000 người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các lao động cũng như sinh viên người Việt Nam học tập làm việc tại xứ sở anh đào, chính phủ Nhật Bản đang nỗ lực cải thiện môi trường sống và cơ chế tiếp nhận lao động. Từ tháng 4/2027, Nhật Bản sẽ triển khai cơ chế đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, cho phép lao động nước ngoài có cơ hội làm việc dài hạn hơn. Nhắc lại việc Thủ tướng Lê Minh Hưng cách đây 30 năm đã sang Nhật Bản và học tại Đại học Saitama (nay là GRIPS), đồng thời là một nhà lãnh đạo tiêu biểu cho “Việt Nam của kỷ nguyên mới”, ông Naoki nêu rõ, trong sự phát triển của quan hệ hai nước thời gian qua, chính Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng với các du học sinh Việt Nam tại Nhật Bản đã đóng vai trò rất quan trọng. Do đó, trong thời gian tới, Nhật Bản mong muốn có thêm nhiều sinh viên Việt Nam sang học tập tại Nhật Bản và trở thành cầu nối giữa hai nước.

Ngoài ra, trong lĩnh vực văn hóa, Đại sứ Naoki vui mừng chia sẻ, trong lễ trao thưởng Giải thưởng Truyện tranh quốc tế lần thứ 19 tại Nhật Bản vào tháng 3/2026, có 2 tác giả là anh Vũ Đình Lân và anh Lương Minh Quang đã đạt Giải Bạc với tác phẩm "Bống Bống Bang Bang; hay việc ca sĩ Tùng Dương nhận giải thưởng âm nhạc quốc tế tại Nhật Bản vào năm 2025 và tích cực tham gia các hoạt động giao lưu âm nhạc giữa hai nước. Do đó, nhà ngoại giao mong muốn, thông qua những cá nhân tiêu biểu trong lĩnh vực nghệ thuật, những hoạt động giao lưu văn hóa nghệ thuật giữa hai nước thời gian tới sẽ ngày càng được thúc đẩy.

"Ngày 30/4 là Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước của Việt Nam. Tôi xin gửi lời chúc mừng trước tới Chính phủ và nhân dân Việt Nam. Sau nửa thế kỷ kể từ ngày thống nhất, tôi xin bày tỏ sự kính trọng sâu sắc trước những thành tựu tăng trưởng kinh tế đáng kinh ngạc mà Việt Nam đã đạt được, cũng như con đường phát triển hòa bình đã góp phần tạo nên những thành tựu đó. Ngay ngày hôm sau, từ ngày 1/5, Thủ tướng Takaichi sẽ thăm Việt Nam, tôi tin tưởng rằng chuyến thăm này sẽ đưa quan hệ hai nước lên một tầm cao mới,", Đại sứ Ito Naoki khẳng định.